گاو پروف

مروری اجمالی بر اطلاعات درج شده در كاتالوگهای معرفی گاوهای پروف شده و نحوه استفاده از آنها در برنامه های اصلاح نژاد مزارع پرورش گاوهای شیرده

مروری اجمالی بر اطلاعات درج شده در كاتالوگهای معرفی گاوهای پروف شده و نحوه استفاده از آنها در برنامه های اصلاح نژاد مزارع پرورش گاوهای شیرده
گروه علوم دامی،مركز تحقیقات كشاورزی منابع طبیعی و امور دام آذربایجانشرقی

نوشته:
Jennet Hess and Kellt Dunklee(2002)
American Dairy Cattle Association
ترجمه:آرش جوانمرد، نادر اسدزاده، احمد رحمانی
موسسه تحقیقات علوم دامی كشور

این مقاله سعی دارد تا با توضیح اصطلاحات رایج در كاتالوگهای اسپرم ، پرورش دهندگان گاوهای شیری را قادر به انتخاب گاو نر ممتاز مطابق با نیازهای تولیدی مزرعه خود سازد.اكثر كاتالوگهای گاوهای ممتاز آزمون نتاج شده،شامل خلاصه ای از خصوصیات تولیدی گاوهای نر ممتاز و همچنین اطلاعات مقایسه ای بین گاوهای نر و چگونگی و نحوه انتخاب گاوهای مذكور می باشند و همچنین در این دفاتر اطلاعات جامعی در مورد ژنتیك ، اندازه گیری پارامترهای ژنتیكی و مراحل انتخاب گاوهای نر هر نژاد ثبت شده است.
كاتالوگهای Sire Summerise حاوی چه نوع اطلاعاتی هستند؟
در این كاتالوگها اطلاعات مرتبط با تولید و بر آوردهای اقتصادی صفات تولیدی و اطلاعات ژنتیكی مربوط به تیپ بسته به هر نژاد نوشته شده است. بطور كلی دو نوع ثبت مشخصات در این دفاتر وجود دارد:
1- صفات تولیدی: شیر، چربی، پروتئین
2- صفات مربوط به تیپ: صفات قابل اندازه گیری، رتبه نهایی، معیارهای تركیبی چندین صفت قابل اندازه گیری
در بخش كشاورزی ایالات متحده، ارزیابی های ژنتیكی برای صفات تولیدی و خصوصیات مرتبط با تیپ با استفاده از استانداردهای موجود برای هر نژاد محاسبه شده است. این اطلاعات در دفاتر انساب و كاتالوگهای اسپرم ثبت شده است. در این دفاتر همچنین اطلاعات دیگری در مورد گاوهای نر ممتازی كه اخیرا توسط شركتهای تلقیح مصنوعی مورد داد وستد قرار گرفته اند ، نشان داده شده است.این اطلاعات قطعا برای طراحی مناسب تلاقی ها در گله های گاوهای شیرده و همچنین برای تجارت و تصمیمات بازاریابی مورد استفاده قرار می گیرند.آشنائی با تمام اطلاعات بیان شده در این دفاتر و كسب تجربه عملی در تعیین تلاقی ها ، پیشرفت ژنتیكی در مزارع را هدفی دور از انتظار نخواهد دانست.
برای تسلط برمندرجات این دفاتر باید ابتدا با اصطلاحات متداول استفاده شده در آنها مسلط گردید. بعضی از این اصطلاحات عبارتند از:
قابلیت انتقال پیش بینی شده(PTA )،قابلیت انتقال استاندارد(STA)،شاخص تركیبی صفات قابل اندازه گیری (TPI)وقابلیت اعتماد(REL)
این پارامترها عمدتا ابزاری در دست متخصص اصلاح نژاد هستند كه در اتخاذ تصمیمات مناسب اصلاحی ،آنها را كمك می كنند.
قابلیت انتقال پیش بینی شده( PTA):
این پارامتر ،تخمینی از برتری ژنتیكی گاو نر یا ماده برای صفاتی است ،كه قادر به انتقال آن به نتاج خود باشند. این معیار برای پوند شیر،پوند چربی،درصد چربی، پوند پروتئین، درصد پروتئین، تعداد سلولهای سوماتیك، طول عمر اقتصادی، شایستگی نهایی، معیار تیپ، قابل محاسبه می باشد. همچنین این معیار می تواند در رتبه بندی گاوهای نر و ماده براساس شایستگی ژنتیكی آنها استفاده گردد.
متخصصان اصلاح نژاد با مقایسه ارزش PTA گاوهای نر،برای یك صفت معین،قادر به طراحی آمیزشهای مناسب در گله خواهند بود. PTAهمچنین برای خصوصیات قابل اندازه گیری تیپ قابل محاسبه است. نكته قابل توجه در مورد این پارامتر اینست كه بعد از محاسبه باید استاندارد شود تا مقایسه دو گاو نر با میانگینهای متفاوت تیپ امكان پذیر و نتایج قابل تفسیر باشد.
قابلیت انتقال استاندارد(STA):
نتایج ارزیابی ژنتیكی برای صفات قابل اندازه گیری تیپ ،به صورت قدرت انتقال استاندارد بیان میشود.علت این عمل اینست كه هر صفت قابل اندازه گیری و مربوط به تیپ دارای میانگین متفاوتی از PTA نسبت به صفت دیگر است و همچنین دامنه تغییرات در داخل هر صفت متفاوت است. در حالی كه STA یك تفسیر ساده از نتایج ارزیابی تمام صفات قابل اندازه گیری مرتبط با تیپ را به ما نشان میدهد.در این حالت تمام صفات مذكور دارای میانگین صفر و دامنه تعییرات 6 می باشند.و میانگین همه صفات از لحاظ STA برابر صفر است و حد نهائی برای هر صفت تقریبا 3 واحد فاصله از میانگین است.

 

شكل فوق توزیع ارزش STA برای صفات قابل اندازه گیری مرتبط با تیپ را نشان می دهد.این منحنی را منحنی توزیع نرمال یا منحنی زنگوله ای گویند.بسیاری از صفات مهم بیولوژیكی در گاوهای شیرده دارای چنین منحنی و توزیعی هستند.در میانگین این منحنی جایی كه STA برابر صفر می باشد ، بیشترین سطح زیر منحنی وجود دارد و حدود 68% از گاوهای نر در داخل محدوده یك STAدر دو جهت میانگین واقع شده اند.وقتی از معیار STAاستفاده می شود، دیگر نیازی به دانستن میانگین PTA برای صفتی نیست.
STA نشان دهنده یك پارامتر نسبی برای بیان قابلیت انتقال گاونر برای یك صفات قابل اندازه گیری معین می باشد. محل نمایش این پارامتر در داخل جدول مربوط به صفات تیپ می باشد.به عنوان مثال اگر گاوی دارای اتصال پستانی با STA برابر  83/1  S منظور اینست كه دختران این گاو نر متمایل به داشتن اتصال پستانی قوی هستندو این گاو نر به طور نسبی دارای قابلیت انتقال بالائی برای صفت اتصال پستان به میزان  83/1  S بالاتر از میانگین است.
قابلیت انتقال استاندارد ،می تواند برای اهداف اصلاح وضعیت ظاهر و تیپ گله های گاوهای شیرده استفاده شود و یك اصلاحگر می تواند علاوه بر توجه به صفات تولیدی ،در طراحی استراتژیهای اصلاحی STA مربوط به صفات قابل اندازه گیری تیپ را نیز مد نظر قرار دهد.
معیارهای تركیبی صفات قابل اندازه گیری تیپ:
چهار شاخص حاصل از تركیب اطلاعات منتج از صفات قابل اندازه گیری تیپ در دفاتر انساب ثبت شده است كه عبارتند از:
وضعیت استقرار پستان(UD)،وضعیت استقرارپاهاوساقها(FL)،فرم بدن(BD)و ظرفیت شیردهی(D)
شاخص مركب صفات قابل اندازه گیری شامل تركیبی از اطلاعات توصیف كننده صفات تیپ می باشد كه در آن چندین صفت مرتبط به هم در یك معیار بیان میشوند.درحقیقت نوعی خلاصه سازی اطلاعات، پیرامون جندین صفت مرتبط به هم می باشددر زیر جزییات بیشتر این موضوع بیان شده است:
وضعیت استقرار پستان(UD):
در این شاخص ازتركیب اطلاعات حاصل از عمق پستان ،نحوه استقرار پستانهای جلوئی،تعادل پستانها،اندازه عرض پستان،نحوه اتصال پستان،یك معیاركلی حاصل می گردد.

وضعیت استقرارپاهاوساقها(FL):
در این معیار نیز اطلاعات حاصل از ارزیابی ساقهای جلوئی،زاویه پاها،بلندی ساقها،یك پارامتر تعریف میشود.
فرم بدن(BD):
در این شاخص هم حالت،عمق بدن،زاویه كپل،عرض لگن ارزیابی و اطلاعات حاصل در قالب یك شاخص بیان می گردد.
ظرفیت شیردهی(D):
در این حالت هم تیپ شیری و قدرت(عرض و عمق سینه،عرض پوزه،استحكام استخوانها)مدنظر قرار می گیرد
هر یك از این ارزشهای مركب،میتوانند به عنوان ابزاری در برنامه های اصلاح نژاد مورد استفاده قرار گیرند.بعنوان مثال اگر هدف یك اصلاحگربهبود وضعیت پستانهای یك گاو ماده باشد،باید از گاو نری استفاده كند كه دارای UD بالائی باشد.امتیاز مطلوب برای هر شاخص،عددی است كه بر طبق ارزش ژنتیكی و اقتصادی جزبه جز صفات تشكیل دهنده این شاخص حاصل می گردد.
شاخص تیپ تولیدی(TPI):
این شاخص نیزتركیبی از PTA برای پروتئین شیر، PTA برای چربی شیر، PTA برایUDوFL می باشدكه بیان كننده قدرت انتقال گاوهای نر از لحاظ حالت متعادل صفات فوق می باشد. در این شاخص PTA برایUDوFL با در نظر گرفتن 65/0 اهمیت برای وضعیت استقرار پستانها(UD)و35/0 اهمیت برای وضعیت استقرار پاها و ساق،محاسبه می گردد.بنابراین برای محاسبه كلی شاخص TPI از 4 بخش استفاده می شودكه دوسوم آن اختصاص به صفات تولیدی (پروتئین شیر، چربی شیر) و یك سوم اختصاص به صفات تیپ (استقرار پستانها ، استقرار پاها و ساق) دارد.بنابراین TPI می تواند تعیین كننده نرهائی با پتانسیل بالای ژنتیكی برای صفات ذكر شده فوق باشد.
قابلیت اعتماد(REL,R):
این شاخص ،قابلیت اعتماد و اطمینان اصلاحگر را از PTAگزارش شده در كاتالوگ بیان می نمایید. این معیارصحت، بر اساس میزان اطلاعات موجود در هنگام ارزیابی ژنتیكی از جمله ركوردهای نتاج،والدین،شجره،قابل محاسبه می باشد.به عنوان مثال اگر یك گاو نر دارایREL برابر 99% باشد،می توانیم پیش بینی نماییم كه با 99% اطمینانPTA یا هر شاخص دیگری محاسبه شده است و همچنین می توان نتیجه گیری نمود كه تخمین PTA بر اساس تعداد دختران بیشتری نسبت به گاونردیگری كه دارایREL برابر 66% محاسبه شده است. قابلیت اعتماد معمولا برایPTA شیر، PTA تیپ،PTA تعداد سلولهای سوماتیك،PTA طول عمر اقتصادی ،در كاتالوگها محاسبه شده است.
آشنائی با بخشهای مختلفSire Summaries :
Sire Summaries معمولا به بخشهای مختلفی تقسیم می شونند تا دسترسی به اطلاعات مختلف را آسان نمایند واصلاحگر را قادر سازند تا با توجه به ملاكهای اصلاحی مد نظرخود به بخش موردنظر برای مشاهده اطلاعات مراجعه نمایند.
انجمن گاو هلشتاین آمریكا ، Sire Summariesرا به پنج قسمت تقسیم میكند:
بخش اول شامل اطلاعات ژنتیكی صفات تولیدی و صفات مربوط به تیپ می باشد.همه گاوهای نر در این بخش دارای یك پروفیل خطی هستند و قابلیت اعتماد مساوی یا حداقل بالاتر از 65% برای صفات تولیدی و خصوصیات تیپ ،گزارش گردیده است. گاوهای این بخش دارای اسپرم در دسترس بوده و دارای رتبه ژنتیكی نسبتا بالائی هستند.مشخصات گاوهای نر باحروف الفبا وهمچنین با نام ثبت شده جدید نمایش داده شده است.
بخش دوم شامل اطلاعات منحصرا ژنتیكی از گاوهای متولد شده در 7 سال پیش می باشدكه با قابلیت اعتماد بالاتر از 50% در آزمون نتاج انتخاب شده اند.
بخش سوم نیز شامل اطلاعات مشابه بخش اول میباشد كه در آن TPI 200 گاوممتاز با قابلیت اعتماد 90% نمایش داده شده است منتهی اسپرم این گاوها محدویت دسترسی دارند.
بخش چهارم شامل گاوهای رتبه بندی شده بر اساس چندین معیار اصلاحی می باشد.هر یك از این گاوهای نر موجود در لیست، به اصلاحگر در رسیدن به اهداف اصلاحی موردنظر خود كمك خواهند كرد.در این بخش رتبه بندی گاوها براساس PTA برای صفات تیپ،شاخص مركب استقرار پستان،زاویه پاها،پروتئین شیر صورت گرفته است.
بخش پنجم شامل گاوهای نر خارجی پروف شده می باشد كه اخیرا اسپرم آنها در آمریكا مورد دادوستد قرار گرفته است.
چگونه اطلاعات داخلSire Summaries را بخوانیم:
Sire Summaries وقتی برای متخصص اصلاح نژاد مفید خواهد بود كه اطلاعات و اصطلاحات مندرج در آن را خوب بفهمد و بر محل ثبت تمامی موارد مسلط باشد.مواردی كه در این دفاتر ثبت شده است،بسیاری از جوابهای را كه همیشه مورد سوال متخصص اصلاح نژاد می باشد را ثبت نموده است. در ذیل یك سری اطلاعات جامع در مورد نحوه تفسیر اطلاعات درج شده در این دفاتر آورده شده است.
اطلاعات مربوط به هویت گاو نر:
در این قسمت شناسنامه گاو نر بعلاوه یكسری اطلاعات حاصل از رتبه بندی این گاو از لحاظ TPI ثبت شده است.نام گاو نر،با یكی پسوند(* )همره گردیده است كه معرف تست بیماری های متداول با زمینه ژنتیكی می باشد.در قسمت پسوند،وضعیت گاو نر از لحاظ حامل بودن ژنهای مغلوب ،با استفاده از كدهای ویژه بیان شده است.درذیل تفسیر بعضی از این كدها بیان شده است:

صفات مغلوب نامطلوب

BD:Bulldog
DF:Dwarfism
IS:Imperfect Skin
PG:Prolonged Gerstration
Hl:Hairless
BL:Bovine Leukocye Adhension Deficincy
 

نقایص آنزیمی

DP:DUMPs
PT:Pink Tooth(Porphyria)
 

رنگ بدن

RC:Red Heair clore

كدهای ذیل نشان می دهد كه گاوهای نری كه حامل بودن آنها از لحاظ بیماریهای فوق مورد تردید بوده است. مورد تست ژنتیكی قرار گرفته اند و با احتمال 99% عاری بودن آنها از لحاظ این نقایص ثابت شده است:

*TM - Mule-Foot
*TD – DUMPS
*TL – BLAD
*TR - Red Hair Color

در مثال فوق گاو KED JUROR با 99% اطمینان عاری از نقص ژنتیكی BLAD می بأشد سطر زیر شنا سنامه گاو نر شامل تاریخ تولد،رتبه بندی نهابی این گاو بین سایر گاوها و TPI آن می بأشد. JURORدر رتبه 75 و با TPIبر ابر 1134+ ثبت شده إست.
 

اطلاعات شجره:
والدین گاوهای نر و ارزش ژنتیكی آنها دركاتالوگهای اسپرم ثبت شده است.این اطلاعات به جهت اجتناب از همخونی و احتمال پایین آمدن پتانسیل ژنتیكی نتاج این گاو نر در نسل بعد ، آورده شده است.
ردیف اول:
در این ردیف نام پدر گاو نر و TPI آن ثبت شده است.
ردیف دوم:
در این ردیف،شماره ثبت شده گاو نر،رتبه نهایی آن،PTA صفات پروتئین،چربی، تیپ،نحوه اتصال پستان، نوشته شده است.

در این مثال پدرJurors با نامTo-MAR BLACKSTAR-ETوبا پسوند TLورتبه نهایی 93 وباPTA،28+ برای پروتئین و19+ برای چربی و 04/2+برای تیپ،33/1+ برای شاخص تركیبی نحوه اتصال پستان می باشد.
ردیف سوم:
این ردیف حاوی نام مادر گاو نرو ارزش CTPI میباشد. CTPI،شاخص معرف تیپ تولیدی گاو ماده می باشد.بوسیله این شاخص قدرت انتقال صفات پروتئین شیر،چربی شیر،تیپ،STA برای شاخص تركیبی نحوه اتصال پستان، پیش بینی شده است.
پارامتر CTPI، گاوهای ماده را بز اساس وراثت پذیری صفات مذكور رتبه بندی می كند و سعی دارد نتاج گاوهای ماده بطور متعادل دارای 4 صفت فوق گردند. CTPI اصطلاح مشابه TPIدرگاوهای نر می باشد.
ردیف چهارم:
دراین ردیف شماره ثبت شده گاو ماده،رتبه نهایی،علامت شناسائی وPTAصفات پروتئین وچربی شیروPTA تیپ و نحوه اتصال پستان را میتوان مشاهده نمود. در مثال فوق مادر Jurors،KED MARK نام دارد.كه در رتبه بندی نهایی امتیاز عالی 88 را به خود اختصاص داده است. PTAبرای پروتئین شیر،41+و برای چربی شیر 68+ وPTA برای تیپ و نحوه اتصال پستان به ترتیب85/1+و 71/0+می باشد.
 

خلاصه تولید:
در این قسمت خلاصه ای از خصوصیات تولیدی گاو نر و ارزش ژنتیكی آنها تخمین زده شده است.و مشخص شده است كه گاو نر چه مقدار از برتری موجود را می تواتند به نسل بعد انتقال دهد.همچنین اطلاعات درج شده در رابط با شیر،پروتئین و چربی آن، به متخصص اصلاح نژاد كمك میكند كه گاوهای نر مطابق اهداف اصلاحی تعیین شده را انتخاب نمایید.
ردیف اول:
در این ردیف PTAتولیدشیر،چربی شیر،پروتئین شیرو همجنین تاریخ ثبت نام گاو در انجمن گاو شیری امریكا(USDA)،درصد ركوردهای موجود نهایی در ارزیابی این گاو
(RIP) ودرصد دختران این گاو نر در گله های گاو شیری امریكا درج شده است.
ردیف دوم:
در این ردیف PTA درصد چربی شیر،درصد پروئتین شیر آورده شده است.
ردیف سوم:
ارزشهای اقتصادی برای میزان PTA تولید پنیر از این شیر، PTAتولید شیر،تولیدچربی ، تولید پروتئین،سن معادل بلوغ دختران(ME)برای خصوصیات مذكورفوق محاسبه شده است.
ردیف چهارم:
در این ردیف درصد اعتمادPTAMوPTAF،تعداد دختران در گله ،میانگین ME برای شیر و چربی و پروتئین آن درج شده است.
منظور از تعداد دختران،تعداد كل دختران گاو نری است كه در ارزیابی ژنتیكی و برنامه آزمون نتاج شركت كرده است.
منظور از تعداد گله،تعداد گله های مختلفی است كه دختران این گاو نر در این گله ها پراكنده شده اند.

به عنوان مثال برای گاو نر Jurors،73 دختر در 52 گله متفاوت وجود دارد.10% این دختران، در اولین شیردهی از گله هایشان حذف شده اندوبا 62% باقی مانده ادامه ركوردگیریها صورت گرفته است.
در این مثال،میانگین برآورد اقتصادیME برابر 972/22پوند برای شیر،813 پوند برای چربی و 715 پوند برای پروتئین شیر میباشد.
خلاصه خصوصیات تیپ:
در این قسمت ارزیابی های ژنتیكی برای خصوصیات تیپ دختران این گاو نر،شاخص تركیبی خصوصیات قابل اندازه گیری را می توان پیدا نمود.اصلاحگران از این پارامترها برای انتخاب گاو نر به منظور رسیدن به اهداف بهبود ژنتیكی خصوصیات تیپ گله های خود استفاده می كنند.

ردیف اول:
در این ردیف رتبه بندی نهایی PTAبرای تیپ،تاریخ ثبت ،دختران موثر به ازای هر گلهEffective Doughter Per Herd(EFTD/H) درج گردیده است. در مثال فوق JurorsدارایPTA تیپ تولیدی برابر 23/2+ میباشد.
ردیف دوم:
در این ردیف درصد اعتماد برای محاسبات PTAT، تعداد دختران،میانگین گله ها،میانگین سن تعدیل شده برای دختران آورده شده است.
ردیف سوم:
در این ردیف شاخص تركیبی قابل اندازه گیری برای وضعیت استقرار پستان(UD) وضعیت استقرارپاهاوساقها(FL)،فرم بدن(BD)و ظرفیت شیردهی(D) ثبت شده است.
به عنوان مثال برای گاو نرJurors،این شاخص تركیبی برای وضعیت استقرارپستان 82/1+،برای پاهاوساقها،51/0+و برای فرم بدن 29/2+و برای ظرفیت شیردهی 68/2+می باشد.
اطلاعات اضافی تر ژنتیكی در كاتالوگها:

ردیف اول:
شایستگی خالص(دلار)برای PTA سلولهای سوماتیك(SCS)وPTA برای تولید(PL) نوشته شده است.
ردیف دوم:
در این ردیف محاسبه شده برای شایستگی خالص(دلار)برای PTA سلولهای سوماتیك(SCS)وPTA برای تولید(PL) نوشته شده است.
اطلاعات مالكیت گاوها:

در این قسمت اطلاعات كاملی ازمشخصات و آدرس دارندگان این اسپرم آورده شده است.
ردیف اول:
در این ردیف ،شركتهای دارنده اسپرم گاو پروف شده،یا نام سازمانهایی كه اسپرم این گاو نر را در اختیاردارند نوشته شده است.
ردیف دوم:
در این ردیف شماره بین المللی گاونر،آدرس پستی دارنندگان این اسپرم و كد اسپرم درج شده است. منظور از كدهای

اسپرم نشان دادن وضعیت فعلی اسپرم در یكی از گروهای ذیل میباشد:
اسپرمهای جمع آوری شده(Collected:C)
در این نشان دهنده گاوهای نری است كه اسپرم آنه جمع آوری شده و هنوز واگذار نشده است.
اسپرم گاوهای نر شركت كننده در آزمون نتاج(Progeny Test Sire:P):
در این ردیف گاوهای نری واجد شرایط هستند كه اسپرم آنها در 10 گله یا بیشتر به منظور آزمون نتاج توزیع شده است.
اسپرمهای خارجی(Foreign):
در این قسمت گاوهای نری كه در برنامه های آزمون نتاج،خارج از آمریكا شركت كرده اند و در شرایط حاضر در این كشور بررسی نشده اند قرار میگیرد.
اسپرمهای گاوهای نر پروف شده بادسترسی فوری(Active A.I Sire):
در این قسمت گاوهای نری كه بطور روتین اسپرم آنها در دسترس می باشد و همچنین 150 واحد از اسپرم آنها در طول 6 ماه قبل فروخته شده است قرار میگیرد.
اسپرمهایی با قابلیت دسترسی محدود(Limitd):
در این قسمت گاوهای نری قرار میگیرند كه اسپرم آنه دارای محدویت دسترسی می باشد. ممكن است گاوهای واجد شرایط در این قسمت زنده باشند یا مدتها پیش مرده باشند.
اسپرم هایی با عدم امكان دسترسی(Inactive A.I Sire):
در این قسمت گاوهای نری قرار می گیرند كه اسپرم آنها بطور معمول در دسترس نیست.
لیست صفات ثبت شده در كاتالوگها:
در این دفاتر19 صفت مورد بررسی قرار گرفته است.كه شامل پروتئین،چربی، رتبه نهایی وشاخص تركیبی وضعیت استقرار پستان و متعاقب آن 15 صفت اندازهگیری شده برای تیپ آورده شده است.

قابلیت انتقال استاندارد(STA):
برای 19 صفت ذكر شده در قسمت قبل،مقدار STA تك تك درج شده است.همانطوری كه قبلا توضیح داده شد STA برای هر صفت در حقیقت PTAمحاسبه شده ایست كه بصورت استاندارد در آمده است تقریبا همیشه STA بین 3 الی صفر قرار گرفته است. استاندار كردن عملی است كه به متخصص اصلاح نژاد و هر خواننده دیگر اجازه می دهد كه مقایسه صفات مربوط به دو گاو نر با میانگینهای متفاوت را انجام دهد بدون اینكه اشتباهی را مرتكب شود.

منتهی الیه های بیولوژیكی:
این بخش شامل دو منتهی الیه بیولوژیكی توصیف شده برای هر یك از 19 صفت مندرج می باشد. وقتی ارزش STA گاو نر برای صفتی 85/0 یا بیشتر باشد. منتهی الیه های این صفت بسرعت عقب نشینی می كنند بطوری كه این صفت 20% قابل انتقال است.

منحنی وضعیت STA،صفات(J.Trait Profiles):
در این منحنی ها،STAودامنه اطمینان برای هرصفت مشخص شده است.پهنای منحنی قابلیت اطمینان برای هر صفت را نشان می دهد.اگر قابلیت اطمینان افزایش یابد،عرض منحنی كاهش می یابد.اگر ترای یك صفت منحنی باریكی وجود داشته باشد،گاو نر حاوی آن صفت دارای بالاترین قابلیت اطمینان است.
قابلیت اعتماد صفات اندازه گیری شده گاو نر:

در این قسمت تاریخ،تعداد دختران،تعداد ركوردهای اندازهگیری شده،تعدادگله،تعداد دختران موثر به ازای هرگله می باشد. درمورد مثال بالا،.Jurols،در سال 1995ثبت شده است،45 دختراین گاو نردر 31 گله پراكنده شده اند. تعداد دختران موثر در گله ترای این گاو 8/1 میباشد.

آزمون اطلاعات شما در موردSire Summrise
در این قسمت برای آزمون اطلاعات خوانندگان،مثالی از اطلاعات درج شده در مورد یك گاو نر آورده شده است و سپس سوالاتی درمورد این مشخصات پرسیده شده است.

1-STA صفت بلندی ارتفاع پستان برای گاو Torosچقدر است؟
2-چگونه می توان به بهبود زاویه كم پاها در این گاو كمك كرد؟
3-PTAمحاسبه شده برای صفت تولید شیر در Toros چقدر است؟
4-آیا اسپرم گاو نر Torosدر دسترس می باشد؟
5-مقدارPTA برای پروتئین شیر Toros چقدر است؟
6- چه در صدی از ركوردهایToros در برنامه ارزیابی ژنتیكی موزد استفاده قرار گرفته است؟
7- مقدار STA برای صفت تیپ عمق بدنTorosچقدر است؟
8-در ارزیابی تولید Toros
الف- چه تعداد دختر مورد استفاده قرار گرفته است؟
ب-چه تعداد گله مختلف حاوی دختران این گاو بوده است؟
9- شاخص تركیبی محاسبه شده برای خصوصیات پستان در Torosچقدر است؟
10-مقدار STA مخفف چه كلمه ای است؟
11- میانگین نهایی STAبرای صفات قابل اندازه گیری در این گاو چقدر است؟
12-مقدار شاخص تركیبی صفات مرتبط با ساق و پاها در این گاو چقدر است؟
13-رتبه بندی نهایی Toros چقدر می باشد؟
14-در بین صفات Toros كدام صفت بعد از ارزیابی ژنتیكی دارای قابلیت انتقال 20% می باشد؟
15- قابلیت اعتمادبرای PTA تیپ در این گاو چقدر است؟
16-مقدار TPI برای این گاو چه مقدار می باشد؟
17-كدام یك از صفات گزارش شده برای این گاو از لحاظSTA دارای بیشترین منتهی الیه است؟
18-رتبه بندی نهاییSTA برای Torosچقدر است؟
19-مقدار قابلیت اعتماد برای ارزیابی ژنتیكی برای صفات شیر و چربی درTorosچقدر است؟
20- مقدارTPI برای پدرToros چقدر است؟
جواب سوالات:

مقایسه اطلاعات مربوط به دو گاو نر:
حالا شما كاملا با اصطلاحات مندرج در كاتالوگهای اسپرم آشنا شدهاید بنابراین اجازه دهید تا یك مثال كاربردی دیگر در این رابط ذكر نماییم:

 

A.KEEPHOLM MARK CYRUS *BL

 

1- كدام گاو نر باعث بهبود ارتفاع پستان می شود؟
2- كدام گاو دارای شاخص تركیبی بالاتری برای وضعیت پستان می باشد؟
3- كدام یك از این گاوهای نر دارای مادری با رتبه بهتر است؟
4- كدام گاو نر دارای اسپرم در دسترس است؟
5- كدام گاو نر دارای PTAبالاتری برای صفت شیر است؟
6- كدام گاو نر دارای دختران بیشتری می باشد؟
7- كدام گاو نر دارای بالاترین PTA برای پروتئین شیر می باشد؟
8- كدام گاو نر دارای بالاترین قابلیت اعتماد برای اطلاعات ژنتیكی مندرج می باشد؟
9- كدام گاو نر دارای بالاترین تمایل برای بهبود زاویه پاها می باشد؟
10-كدام گاو نر دارای سن جوانتری می باشد؟
11-كدام گاو نر دارای PTA بالاتری بزای صفات تیپ است؟
12-كدام گاو نر به عنوان حامل ژن مغلوب شناسائی شده است؟
13-كدام گاو نر دارایTPI بالاتری می باشد؟
14-كدام گاو نر دارای قابلیت انتقال بالاتری برای میزان تولید چربی می باشد؟
15- كدام گاو نر متعلق به مركز تلقیح مصنوعی شرق امریكا می باشد؟
 

جوابها:

1:a  2:a  3:b  4:a & b  5:b  6:a  7:b  8:a  9:a  10:b  11:b  12:yes  13:a  14:a  15:b

وضعیت تولید مثلی در گله

 

وضعیت تولید مثلی گله

 اگر بخواهیم سودمندی گله شیری به حداکثر برسد مستلزم آنست که بازده تولید مثلی در سطح بالایی نگه داشته شود. ایفاء نقش تولید مثلی در یک گله شیری فاکتور مهمی از عملکرد سیاست مدیریتی است. و تاثیر این سیاست مدیریتی در اداره روزبه روز گله نشانه میزان صحیح اجراء شدن عملکرد تولید مثلی گله خواهد بود. اولین گام در ارزیابی عملکرد تولید مثلی داشتن ابزارهای کلیدی تشخیص هویت و استفاده از آنها بعنوان راهنمای توسعه یا اصلاح سیاست های مدیریتی گله تکرار آن است. فاصله زایش باید بعنوان نقطه شروع در ارزیابی اولین عملکرد گله باشد. برای تولید حداکثر ، فاصله زایش را باید از 3/2 تا 8/12 ماه رساند.
وقتی که فاصله زایش خیلی بیشتر از این میزان باشد، تولید شیر به صورت معنی داری کاهش می یابد، زمانیکه فاصله زایش بیش از 6/13 ماه باشد سرعت این افت زیادتر می شود. برای تشخیص اینکه چرا فاصله های زایشی طولانی وجود داد ، یک برسی عملکردی در چهار ناحیه باید صوت گیرد :
1- سیاست مدیریتی و فیزیولوژی
2- تشخیص فحلی
3- نرخ آبستنی
4- سلامتی گله
طرح کلی در جدول شماه یک، اهداف مدیریت تحقق گرا برای روزهای باز که باید بعنوان محک در ارزیابی تولید مثلی گله شما مورد استفاده قرار گیرند. شناخت نقاط قوت و ضعفهای برنامه تولید مثلی نوع تصمیمات مدیریتی که ممکن است سودآورترین باشد را، مشخص خواهد کرد.
جدول 1 : تفسیر سطوح مختلف روزهای باز

سطح	تفسیر
85-110	عالی
111-117	مناسب
118-130	کمی مشکل
131-145	نسبتا مشکل
بالاتر از 145	خیلی مشکل

سیاست مدیریتی:
عملکرد تولید مثلی در یک گله تاثیر پذیرفته از مجموعه سیاستهای مختلف مدیریتی است. مدیرانی که اهمیت عملکرد خوب را می دانند معمولا از خسارتهای که درآمد باالقوه رخ می دهد، هنگامی که فاصله گوساله زایی خیلی زیاد است و همچنین وقتی که نسبت حذف تولید مثلی خیلی زیاد است، یک درک صحیحی دارند.
مدیریت صحیح تولید مثل در طی دوره خشکی آغاز می شود.گاوهایی که تجربه مشکلات گوساله زایی دارند و گاوهایی که توازن انرژی منفی به میزان زیاد بعد از گوساله زائی دارند آهسته تر چرخه های(تولید مثلی)خود را از سر خواهند گرفت.
مشکلات تولید مثلی بندرت ناگهانی ظاهر می شوند و آنها بندرت بعلت یک مورد انفرادی هستند. یکی از بهترین معیارهای سیاست مدیریتی اثرات عملکرد تولید مثلی است که منعکس شده از فاصله زایش تا اولین تلقیح می باشد. جدول شماره 2 یک تفسیر از زایش تا اولین تلقیح و تمرین مدیریت در ناحیه عملکرد تولید مثلی گله ارائه می دهد.
جدول2 : تفسیر فواصل مختلف برای روزها تا اولین تلقیح

سطح	تفسیر
60-75	عالی
76-82	مناسب
83-90	کمی مشکل
91-100	نسبتا مشکل
بالاتر از 100	خیلی مشکل

تشخیص فحلی :
تشخیص فحلی درست و خوب یکی از مهمترین فاکتورها در کوتاه کردن فاصله گوساله زایی است. بیشترین تاکید باید برای زود تشخیص دادن فحلی تمام گاوها (قبل از 50 روز، بعد از زایمان) و همچنین پیش بینی به موقع دوره های فحلی قرار گیرد.همه گاوهایی که فحلی را تا 50 روز ظاهر نمیکنند، باید توسط یک دامپزشک معاینه شوند تا مشخص شود شاید رحم عفونی شده باشد یا تخودانها غیر فعال شده یا تشکیل کیست داده اند. توجه ویژه ای به مشکلات قبل از زایش گاوها، و بخصوص گاوهایی که سه بار یا بیشتر تلقیح شده اند باید اختصاص یابد. آگاهی از درصد فحلی های قابل تلقیح در ارزیابی برنامه تشخیص فحلی ضروری است.
برای همه دامداران درصد فحلی های قابل تلقیح مشخص شده می تواند ارزیابی شود با استفاده از فرمول زیر:

متوسط روزهای باز-55	= تعداد فحلی های قابل تلقیح
21

 

 

این فرمول بر این فرض استوار است اولین فحلی قابل تلقیح حیوان بیش از یک دوره انتظار 45 روز مشاهده خواهد شد، به طور متوسط 55 روز بعد از زایش، درصد فحلی های قابل تلقیح تشخیص داده شده می تواند توسط فرمول زیر تخمین زده شود.

100×	تعدا فحلی های تشخیص داده شده	= درصد فحلی های تشخیص داده شده قابل تلقیح
	تعدا فحلی های قابل تلقیح

 

 

مشکلات تولید مثلی بندرت ناگهانی ظاهر می شوند و آنها بندرت بعلت یک مورد انفرادی هستند.
تعداد فحلی ها می تواند افزایش یابد اگر دامداران:
1- فاکتور های موثر برای نشان دادن فحلی را بشناسند
2- همه فحلی های مشاهده شده را ثبت کنند و رکوردها را در پیش بینی فحلی بکار گیرند
3- استفاده از کمک(افراد دیگر) برای تشخیص فحلی با دقت بیشتر
4- آگاهی از درصد فحلی های قابل تلقیح مشخص شده
نرخ آبستنی :
این یک طبقه بندی گسترده است زمانیکه رکوردهای تولید مثلی ارزیابی می شوند. نرخ آبستنی در اولین تلقیح یک تخمین مفید را از نرخ آبستنی برای یک گله تعیین می کند اگر چه، آن یک اندازه گیری است که ترکیبی از اثرات کیفیت اسپرم و تکنیکهای تلقیح، می باشد بعلاوه فاکتورهای محیطی شامل دما استرس را نیز در بر می گیرد تلقیح ها در آبستنی باید بر اساس راهنمایی های جدول 3 تفسیر شوند.
جدول3: نسبت بین تلقیح های تولید مثلی و سطوح باروری

سطح	تفسیر
پایینتر از 8/1	عالی
از 8/1-2	کافی
از2-3/2	کمی مشکل
از3/2-8/2	نسبتا مشکل
بالاتر از8/2	خیلی مشکل

سلامت گله :
عملکرد تولید مثلی در یک گله شیری به میزان زیاد تحت تاثیر سلامت گله است. رعایت اصول بهداشتی بطور شایسته و برنامه واکسیناسیون از عفونتها و بیماریها ی تولید مثلی جوگیری می کند.
اثرات اختلالات در عملکرد تولید مثلی، حذف و سوددهی در گاوهای پیر خیلی بیشتر و شدیدتر است.
در گاوهایی که در موقع گوساله زایی نیز به کمک دارند و یا برای جفت ماندگی درمان می شوند عفونت های رحمی و کیستیک تخمدانها بیشتر مشاهده می شوند.

بنابراین، کلید جلوگیری از خسارات مربوط به اختلالات تولید مثلی بیشتر
باید در پیشگیری از این قبیل اختلالات یافت شود، نه در درمان آنها

سازه های موثر بر رفتار فحلی

 

سازه های موثر بر بروز رفتارهای فحلی در گاو
محمد جواد ضمیری
استاد بخش علوم دامی، دانشگاه شیراز

 چکیده:
تشخیص ماده گاوهای فحل از سوی انسان، هم چنان یکی از مشکلات اساسی در گاوداری هایی است که برای بارور کردن ماده گاوها، تلقیح مصنوعی را به کار می برند و یا جفتگیری کنترل شده دارند.
داشتن روش های موثر و اقتصادی تشخیص فحلی در گاو، نیازمند شناخت کامل تغییرهای رفتاری و فیزیولوژیک ماده گاو در طول چرخه فحلی است. پراکنش در بروز رفتارهای فحلی بین گاوهای مختلف و هم چنین در خلال چرخه های پی در پی هر گاو، این فرایند را پیچیده می سازد. در این مقاله، بسیاری از سازه های بیولوژیک و محیطی مورد توجه قرار گرفته اند که بر شدت و طول دوره بروز رفتار های فحلی گاوهای اهلی، تاثیر می گذارند.
واژه های کلیدی: گاو، تشخیص فحلی، چرخه فحلی و رفتارهای فحلی

Factors Influencing Estrous  Behavior in Cattle
Zamiri,M.J.
Prof., Dept. of animal Science, College of Agriculture, Shiraz University

Summary
The rate of estrus detection in dairy herds is low. the development of efficient methods of estrus detection techniques for use in cattle depends on a thorough understanding of the physiology and behavior during the estrous cycle. many factors affect the manifestation of sexual behavior during the cycle. Social interactions, management factors, environmental factors, and physiological status are amongst many factos that are discussed in this paper.
 Key words: Cattle , Estrous behavior , Heat ,Heat detection

 

مقدمه:
بی حرکت ایستادن و اجازه سواری دادن به گاو نر و یا یک گاو دیگر، اصلی ترین و مطمئن ترین نشانه فحلی، و بهترین شاخص است که نشان می دهد ماده گاو یا تلیسه، در گامه پیش از تخمک ریزی قرار دارد و آماده پذیرش جنسی است. شدت و طول دوره بروز رفتارهای فحلی در خلال چرخه فحلی، بین گاوهای مختلف، بسیار متغییر است. تعداد جفتگیری موفقیت آمیز با گاو نر، می تواند تا 20 بار نیز برسد. "برهم کنش اجتماعی"، سازه های مدیریتی، نوع ساختمانهای نگهداری و امکانات آن، محیط فیزیکی، تغذیه، سن، وضعیت فیزیولوژیکی، سازه های ژنتیکی، و بود یا نبود گاو نر در گله، بر بروز رفتارهای فحلی تاثیر می گذارند. هدف این مقاله ، بررسی جنبه های مهمتر این سازه ها، بر رفتار فحلی در گاو است.
بر هم کنش های اجتماعی(Social interactions)
بر هم کنش های اجتماعی، از جمله "چیرگی اجتماعی"(Social dominance)(چیره بودن بر دیگر افراد گله) بر بروز رفتارهای فحلی، تاثیر می گذارند. در تلیس هایی که به شکل گروهی نگهداری می شوند، برخی از تلیسه های فحل، سواری می گیرند. گاو های درشت جثه چیره، ممکن است از سواری گرفتن گاوهای زیردست(Subordinate)با جثه کوچک، جلوگیری کنند، هر چند که در برخی پژوهش ها، رابطه ای بین درجه اجتماعی(Social Rank) و بسامد سواری از نظر تعداد سواری داده شده و تعداد سواری گرفته شده، مشاهده نشده است. بر هم کنش های اجتماعی، بر زمان بندی بروز رفتار فحلی در گله و احتمالا بر ساز و کارهای فیزیولوژیک موثر بر فحلی، تاثیر می گذارند. در شرایطی که فحلی در گاوهای گله همزمان شده بود، درجه اجتماعی گاوهای چیره، اثر بسیار شدیدی بر طول دوره فحلی و نیز تعداد گاوهایی داشت که در هر زمان معین، فحل بودند. زمانی که اقدام به همزمان سازی فحلی در گله می شود، ماده گاوها، تمایل به تشکیل گروه هایی دارند که انها را "گروه فعال جنسی"(Sexuall Active Group)می نامند. جابجایی گاو ها در این گروه ها، اغلب بسیار زیاد است و اعضای گروه، پیوسته، تغییر می کنند. عملکرد جنسی گاوهای نری که پیش از جفتگیری با ماده گاو ، سواری گرفتن و یا سواری دادن دیگر گاوها را مشاهده کرده اند، افزایش می یابد. با همزمان کردن فحلی، تعداد گاوهایی که در تشکیل " گروه جنسی فعال " شرکت می کنند، افزایش می یابد. همزمان شدن فحلی ماده گاوها، به طور طبیعی نیز اتفاق می افتد و بین گاوهای جوان تر، شایع تر است. پدیده همزمان شدن  فحلی در طبیعت نیز نشان می دهد، گاوهای فحل به گونه ای بر فحلی دیگر گاوهای فحل در گله، اثر می گذارند. متراکم شدن بروز فحلی، بین گاوهای اصطبل های جاور نیز رخ میدهد، به ویژه اگر امکان تماس حسی وجود داشته باشد. در گروه های جنسی فعال، ماده گاوها، گاوهای ماده ویژه ای را به عنوان شریک جنسی،(Sexual partner) بر می گزینند و این تمایل، در گاوهای مسن تر بیشتر دیده می شود. ماده گاوها ، جذابیت جنسی کمتری برای دیگر گاوهای گروه دارند اما بندرت به سوی آنها می روند و یا  در زمان فحلی تمایل به سواری گرفتن دارند. برخی گاوها، درست بر عکس این رفتار را نشان می دهند.
سازه های مدیریتی
تشخیص فحلی، یکی از مهمترین نگرانی های گاوداریهایی است که علاقه مند به بکارگیری تلقیح مصنوعی هستند. دقت  و کارایی مشاهدات مستقیم، به بسامد مشاهدات، طول دوره هر مشاهده، و زمان بندی دوره های مشاهده، بستگی دارد. برای افزایش کارآیی تشخیص فحلی، می توان از روش همزمان سازی فحلی، بهره گرفت. بسامد بروز فحلی و طول دوره فحلی، کاملا متغییر بوده است و از این نظر، بین گاوهایی که فحلی طبیعی داشتند و آنهایی که با پروستاگلاندین همزمان شده بودند، تفاوتی دیده نشده است. در گاوهای کوهان دار در مکزیک، طول میانگین دوره فحلی در حالت طبیعی و در گاوهای همزمان شده با پروستاگلاندین به ترتیب، 3/15 و 3/13 ساعت و در تلیسه ها 7/21 و 8/19 ساعت بود. کارایی تشخیص فحلی در روش PRID و ایمپلاتست پروژسترون تقریبا برابر با 70 درصد ولی برای روش پروستاگلاندین، 44 درصد بود. مطالعه گاوهای اروپایی نشان داده است که تراکم دام درواحد سطح موجب افزایش بسامد و برهم کنش های جنسی بین ماده گاوها می شود. گاوهایی که در اصطبل نگهداری می شوند نسبت به آنهایی که در مراتع هستند، در هر دوره فحلی، سواری بیشتری می دهند. در مرتع ، زمان بیشتری صرف چرا می شود و از این رو، زمان کمتری برای بروز برهمکنش های رفتاری وجود دارد. نوع مواد بستر نیز می تواند بر بسامد رفتاری فحلی اثر داشته باشد. سطوح لغزنده، تاثیر نامطلوبی بر بروز فحلی دارند. سواری گرفتن گاوهای فحل روی سطوح چوبی بیشتر از سطوحی است که با کاه پوشیده شده اند(به ویژه، برای گاوهای مسن تر) و برای سطوح سیمانی بیشتر از خاکی است.برخی پژوهشگران، نشان داده اند که سطوح بتونی، به میزان زیادی بسامد سواری دادن و طول دوره فحلی را نسبت به سطوح خاکی، کاهش می دهند.زمانی که مشکلات سم در گله شایع تر باشد، تفاوت بین سطوح بتونی و خاکی از نظر بسامد سواری، به مراتب بیشتر است. سروصدای بلند از دیگر سازه هایی است که فعالیت سواری دادن را کاهش می ده، به ویژه اگر صدا نا منظم و غیر عادی باشد. سقف های کوتاه ساختمان، عمق زیاد گل ولای، در انتظار زمان شیردوشی و تغذیه (شرطی است) بودن نیز بسامد سواری دادن را کاهش می دهند.
سازه های محیطی
سازه های محیطی، بر فعالیت های جنسی و بازدهی تولید مثل گاو، تاثیر می گذارند. حتی "فاز ماه"(Lunar phase) می تواند بر فعالیت فحلی تاثیر داشته باشد. در اواخر پاییز و اوایل زمستان رفتار فحلی، در مقایسه با تابستان، کمتر، و چرخه های فحلی نا منظم و تعداد روزهای باز در ماه های زمستان بیشتر گزارش شده است. تداوم دمای محیطی بالا، موجب کوتاه شدن دوره فحلی و کاهش شدت فحلی در گاوهای شیری می شود. انتقال گاوهای اروپایی به نواحی نیمه گرمسیری و گرمسیری موجب کوتاه شدن طول دوره فحلی شد که ناشی از تاثیر تغییرات تغذیه ای، آب و هوا، و انگل ها بر تولید مثل است. در حالی که نزادهای کوهان دار، در ماههای گرم سال، رفتارهای فحلی بیشتری را نشان می دهند، در گاوهای اروپایی، هوای سرد(اگر زیاد شدید نباشد) تاثیر مهاری کمتری بر بروز فحلی دارد تا هوای گرم. در ماههای تابستان، طول دوره فحلی ماده گاوهای هولشتن(لا ضریب چاقی لاغری6/2)، در محیط کاملا خنک(16 ساعت) بیشتر از محیط  نسبتا خنک(5/11 ساعت) بود. برخی گزارش ها حاکی از این هستند که فحلی، هنگام شفق و در ساعت های روشنایی، اغاز می شوود در حالی که برخی گزارش ها می گویند که بیشترین فعالیت سواری، هنگام عصر و شب، رخ می دهد. این در حالی است که برخی پژوهشگران تفاوتی در بسامد فعالیت جنسی بین روز و شب مشاهده نکردند. بیشتر یافته ها درباره گاوهای کوهان دار، نشان می دهند که احتمال بروز رفتارهای فحلی، در ساعات های تاریکی و یا ساعت های آغازین صبح، بیشتر است. شدت رفتار فحلی، تحت تاثیر زمانمی از شبانه روز است که فحلی آغاز می شود. فعالیت جنسی گاوهایی که فحلی آنها در صبح اغاز شده بود، نسبت به انهایی که در عصر آغاز شده بود، بیشتر بود_4/11 سواری در ساعت در برابر6/7). سازه های دیگری مانند باد شدید، باران شدید و رطوبت زیاد نیز موجب کاهش فعالیت های حرکتی وابسته به فحلی می شوند.
تغذیه
سازه های تغذیه ای می توانند موجب مهار چرخه تخمدانی شوند اما بطور کلی، تا زمانی که چرخه های تخمدانی، طبیعی باشند، تاثیری بر چگونگی بروز فحلی ندارند. افزایش و یا کاهش شدید مقدار خوراک گاوهای گوشتی، شروع فحلی پس از زایش را در مقایسه با گاوهایی که وضعیت بدنی متوسط تا خوبی داشتند، به تاخیر انداخت. کمبود شدید پروتئین موجب بروز ناهنجاریهای تولید مثلی و تغذیه با مقادیر زیاد پروتئین، موجب تاخیر در بلوغ و افزایش تعدا روزهای باز در گاوهای شیری می شود. کمبود ویتامین A، موجب تاخیر در بلوغ می شود. در بسیار موارد، تعادل انرژی تاثیر به سزایی بر از سرگیری چرخه های تخمدانی پس از زایش دارد، به گونه ای که تعادل منفی انرژی بروز فحلی پس از زایش را به تاخیر می اندازد. تعادل منفی انرژی و یا چاقی زیاد تلیسه ها تاثیری بر طول دوره فحلی نداشت. تغذیه تلیسه ها با جیره هایی که 80، 100 و 120 درصد نیازهای انرژی و پروتئین را تامین می کرد نیز تاثیری بر طول دوره فحلی و فعالیت های سواری آنهانداشت. کمبود مینرال ها نیز بر تولید متل تاثیر می گذارد. کمبود فسفر، فحلی پس از زایش را به تاخیر می اندازد اما تغذیه جیره هایی که 73،138،246 درصد نیازهای فسفر تلیسه های شیری شیری را تامین می کرد. تاثیری بر طول دوره فحلی و بسامد سواری دادن، نداشت. کمبود کبالت، چرخه های فحلی را منظم می کند و کمبود منگنز، فحلی پس از زایش را به تاخیر می اندازد و اگر شدید باشد موجب قطع کامل چرخه های تخودانی می شود. کمبود بتاکاروتن نیز موجب کاهش شدت رفتارهای فحلی شده است.
سن و وضعیت فیزیولوژیکی گاو
گفته می شود که طول دوره فحلی تلیسه کمتر از گاو است اما برخی پژوهش ها تفاوت آشکاری در میانگین طول دوره فحلی تلیسه ها (5/5± 6/14 ساعت) و گاوهای مسن تر را(4/4±1/15 ساعت) ندیدند. شدت رفتار فحلی با افزایش سن افزایش یافت (5/5 سواری بیش از نخستین ابستنی تلیسه ها، 3/6 سواری در تلیسه های زایش اول ، و 9/7 سواری در گاو های مسن تر) و گاوهای مسن تر، در آغاز دوره فحلی، نسبت به گاوهای جوان تر، فعالیت سواری بیشتری را نشان دادند. تعداد سواری گرفتن از تلیسه ها و گاوهای فحل، کاملا متغییر است;تعداد سواری در گاوهای شیرده، بین 3-140 و در تلیسه ها، بین 3-225 بار متغییر بود تمایل به تشکیل "گروههای جنسی فعال" با افزایش سن، کاهش می یابد و ترکیب گروه های جنسی فعال ممکن است کاملا متفاوت باشد. در مقایسه با گاوهای مسن تر، تعداد گروه های فعال جنسی در تلیسه ها، کمتر اما تعداد افراد در هر گروه، بیشتر بود."گروه های فعال جنسی" که کمتر از 6 عضو داشتند، ناپایدارتر بودند و گاوها تمایل بیشتری به شرکت در گروه هایی داشتند که پیشینه آشنایی با آنها را داشتند. با پیشرفت دوره فحلی ، تغییراتی نیز در فعالیت جنسی دیده می شود. سواری دادن یا گرفتن در چند ساعت آغازین دوره فحلی واقعی، بیشتر است و سپس به تدریج، کاهش می یابد. شیردهی و یا حضور گوساله، موجب تاخیر در آغاز چرخه فحلی می شود و رفتار فحلی را مهار می کند. در سه ماه اول پس از زایش، میانگین تعداد سواری های داده شده یا گرفته شده به ازای هر ماده گاو و در هر دوره فحلی، با هر نوبت فحلی پس از زایش افزایش یافت. در فعالیت های سواری دادن و یا گرفتن، در 98 درصد موارد، حداقل یکی از گاوها، فحل بود و در 71 درصد موارد، هر دو گاو فحل بودند. در گاوهای اروپایی، نزدیک به 6درصد گاوهای آبستن، در فعالیت های سواری شرکت می کنند. این رقم در گاوهای زیبو، کمتر از 2 درصد است. فعالیت سواری گاوهای آبستن، اغلب به 100 روز نخست آبستنی، محدود می شود که غلظت استروژن خون معمولا پایین است. گاوهای اروپایی، اغلب در مرحله پرواستروس و مت استروس، تمایل به سواری گرفتن دارند اما گاوهای براهمن در این مراحل، هم سواری می دهند و هم سواری می گیرند.استرس موجب کاهش طول دوره فحلی و یا مهار آن می شود. انتقال گاوهای زیبو به مراتع جدید و یا محصور کردن آنها در اصطبل، فعالیت فحلی آنها را کاهش می دهد. توفانهای موسمی گرمسیری نیز تاثیر همانندی دارند. تزریق 320 واحد بین المللی ACTHدر مرحله پرواستروس، موجب تاخیر در بروز فحلی و کاهش طول دوره فحلی در تلیسه ها شد. اینفیوژن کورتیزول در مرحله پرواستروس به تلیسه ها برای 90 ساعت، به طور کامل موجب مهار سرژLH و رفتار فحلی شد  بدون این که تاثیری بر غلظت پلاسمایی استرادیول داشته باشد. یکبار تزریق کورتیزول (تا 200 میلی گرم) به تلیسه های تخودان برداری شده ای که استرادیول دریافت کرده بودند، تاثیری بر ویژگی های فحلی نداشت. یک تزریق 4 میلی گرمی دگزامتازون به چنین تلیسه هایی، درصد تلیسه های فحل را کاهش داد اما تاثیری بر رفتار فحلی تلیسه هایی تداشت که فحلی نشان دادند. افزایش غلظت استرادیول موجب سرژ گونادوتروپین ها و بروز فحلی می شود اما رابطه مستقیمی بین غلظت استرادیول و یا پروژسترون با شدت رفتارهای فحلی دیده نشد. از سویی، کاهش غلظت پروژسترون و افزایش استرادیول موجب تحریک فعالیت جنسی در مراحل پایانی دوره فحلی شد. گاوهایی که دوره فحلی طولانی تری داشتند، نرخ آبستنی بالاتری نیز داشتند. شدت رفتارهای فحلی تاثیری بر نرخ آبستنی نداشت اما افزایشی برابر 12 درصد در نرخ آبستنی نیز برای گاوهایی گزارش شده است که فعالیت جنسی آنها در فحلی پس از زایش، بیشتر بود.
سازه های ژنتیکی
طول دوره فحلی و شدت رفتارهای فحلی، تفادت هایگونه ای و ژنتیکی نشان می دهند. دامنه طول دوره فحلی (پذیرش جنسی) ماده گاوهای اروپایی بین 4 تا 48 ساعت(میانگین هایی بین 6/13 و 3/19 ساعت) و میانگین آن در گاوهای هندی (کوهان دار) 8/0± 7/6 ساعت (انحراف معیار) گزارش شده است. تفاوت هایی از نظر شدت رفتار فحلی بین گاوهای اروپایی و هندی نیز گزارش شده است. گاوهای براهمن در هر ساعت دوره فحلی، به طور متوسط یکبار سواری دادند در حالی که این رقم برای گاوهای شاروله 8/2 بود. شدت رفتارهای فحلی گاوهای براون سویس، کمتر از نژاد های شیری دیگر بود و بطور کلی، نژادهای تیره رنگ نسبتبه گاوهای دارایموهای سفید یا قرمز، شدت فحلی بیشتری نشان دادند. به طور کلی، شدت رفتارهای فحلی در گاوهای مناطق گرمسیری، کمتر است و رفتارهای شدید فحلی تنها در 30 - 20 افراد گله گزارش شده است. ضریب وراثت پذیری شدت رفتارهای فحلی، پایین است(21/0) که نشان می دهد چرا دخترا هر گاو نر، شدت فحلی، متفاوتی دارند.
اثر گاو نر
در ساعت های آغازین روز، گاوهای نر در گروه های "نا هم جنس"،از نظر جنسی فعال تر هستند. در این ساعت ها، طول دوره فحلی گاوهای ماده نیز بیشتر است. الگوی فعالیت جنسی گاوهای نر در برابر همان ماده گاوهای فحل، نیز متفاوت است. اگر چه حضور گاو نر تی زر (Teaser)موجب بهبود فرایند تشخیص فحلی در گاوهایی می شود که فحلی طبیعی دارند، اما این اثر در گاوهایی که با روش های هورمونی همزمان شده اند، دیده نشده است. گاوهای تی زر، در بیشتر موارد تنها از برخی گاوهای فحل همزمان شده، سواری می گیرند و به برخی از آنها نیز توجه نمی کنند. حضور گاو نرف زمان اولین تخمک ریزی و فحلی پس از زایش را تحت تاثیر قرار می دهد و موجب کاهش برهم کنش بین ماده ها و نیز از هم گسیختگی "گروه های جنسی فعال" می شود. تفاوت های موجود در رفتارهای جنسی بین گاوهای نر، بر کاربرد آنها برای تشخیص فحلی، اثر می گذارد. در حالی که یک گاو نر پس از از 50 ساعت نزدیک به 30 درصد از ماده گاوهای فحلی را شناسایی کرده بود، گاو نر دیگری پس از 60 ساعت، نخستین سواری خود را انجام داد. جفتگیری با گاو نر و یا تلقیح مصنوعی، موجب کوتاه شدن طول دوره فحلی می شود. تحریک سرویکس، موجب آزاد سازی اکسی توسین می شود که احتمال می رود ، سازه فیزیولوژیکی برای کاهش طول دوره فحلی باشد

اثرات پروتئین در گاو شیری

اثرات پروتئین و انرژی مصرفی بر تولیدمثل در گاوهای شیری
بهاره طاهری، كارشناس ارشد دامپروری

مقدمه
تغذیه بعد از زایش، زمانیكه تولید شیر گاوهای شیری افزایش می یابد، می تواند عملكرد تولیدمثلی و به دنبال آن سودبخشی گله را تحت تأثیر قرار دهد. بطور كلی، افزایش نیازهای متابولیكی تولید بالا بهمراه نیاز های تولیدمثلی و سلامت، اثر متقابل بین تغذیه و تولیدمثل ( خصوصاً بعد از زایمان ) را به یك موضوع مهم در صنعت گاو شیری تبدیل كرده است. تحقیقات اخیر، نقش مهم تغذیه را در تولیدمثل تأیید كرده اند، و در بیشتر حالات، كمبودهای غذایی شدید باعث مشكلات و بیماریهای تولیدمثلی شده است. همچنین، مكانیسم تغذیه ای كه بر روی عملكرد تولیدمثلی تأثیرگذار است، بسیار پیچیده بوده و به طور واضح قابل تشخیص نمی باشد. با این وجود، نقش فاكتورهای غذایی مانند پروتئین و یا تعادل انرژی، و مكانیسم عملكردشان بر تولیدمثل، در سالهای اخیر، بیشتر شناخته شده است.
نقش پروتئین در تولیدمثل
به منظور افزایش تولید شیر و افزایش درآمد، تولیدكنندگان شیر سعی می كنند كه مصرف غذا را ، خصوصاً در دوره ابتدای پس از زایمان، حداكثر كنند و از آنجا كه، جیره های حاوی پروتئین بالا، در كل ، طعم بهتری داشته و مصرف غذا را افزایش می دهند، اغلب تولیدكنندگان، بیش از نیاز گاوها در طول این دوره، به دامهایشان پروتئین می خورانند. این جیره های غذایی با میزان پروتئین بالا، می توانند بازده تولیدمثلی را كاهش دهند. در بیشتر مطالعات، افزایش پروتئین خام جیره را، دلیل افزایش زمان تا اولین تخمك گذاری بعد از زایمان و افزایش تعداد سرویس ها به ازاء هر آبستنی و یا تعداد روزهای باز می دانند. به عنوان مثال، تحقیقات انجام شده در دانشگاه اورگان نشان داده است كه گاوهایی كه با پروتئین بیش از حد تغذیه شده اند ( بیشتر از 10-15 درصد نیازهای بالا ) ، تعداد سرویس بیشتری به ازاء هر آبستنی نیاز داشتند و در نتیجه فاصله گوساله زایی طولانی تری را نشان دادند. با این وجود، برخی تحقیقات دیگر، اثرات زیان آور سطوح بالای پروتئین مصرفی را بر تولید مثل نشان نداده اند. تناقض های مشاهده شده در مطالعات و تحقیقات مختلف، می تواند بدلیل منبع پروتئینی جیره مورد استفاده بجای كل پروتئین خام جیره باشد. برخی محقیقین معتقدند كه افزایش پروتئین خام جیره، لزوماً با میزان آبستنی ارتباط نخواهد داشت. علاوه بر آن، كل پروتئین خام جیره، عمل متقابل بین تولیدمثل و پروتئین مصرفی را به میزان كافی شرح نمی دهد. بطوركلی مواد پروتئینی در بخشهای تجزیه پذیر پروتئینهایشان متفاوتند. به عنوان مثال دو جیره حاوی 18 درصد پروتئین ممكن است در میزان پروتئین قابل تجزیه و غیرقابل تجزیه در شكمبه متفاوت باشند. عدم تعادل در منبع و نیاز برای پروتئین قابل تجزیه و غیرقابل تجزیه در شكمبه، هر یك ممكن است تولیدمثل را تحت تأثیر قرار دهند.
به منظور شرح چگونگی اثر منفی مصرف بیش از حد پروتئین بر باروری، 3 فرضیه كلی ارائه شده است:
1ـ محصولات فرعی سمی متابولیسم نیتروژن از شكمبه (آمونیاك) و كبد (اوره) ممكن است به اسپرم، تخمك و یا ابقای جنین تازه، زیان برسانند.
2ـ عدم تعادل در انرژی و پروتئین فراهم شده، ممكن است بازده تولیدمثلی را تحت تأثیر قرار دهد.
و 3ـ محصولات فرعی نیتروژن یا مصرف انرژی، ممكن است ترشح گنادوتروپین و یا هورمون پروژسترون را تغییر دهد. ( پروژسترون برای توسعه فولیكولی، عبورجنین در طول لوله رحم تا رسیدن به رحم و بطور كلی در ابقاء آبستنی مهم می باشد). این تأثیرات، ممكن است بطور منحصر بفرد و اختصاصی، همزمان با هم و یا با همكاری هم و بطور سینرژیك اتفاق بیفتند. همچنین، مقدار و منبع پروتئین نیز می تواند پروژسترون را متأثر سازد. امكان دارد كه در مقادیری از پروتئین خام جیره كه نیاز شكمبه را برای پروتئین قابل تجزیه افزایش می دهد، كاهش در غلظت پروژسترون اتفاق بیفتد. با این وجود، اثر مصرف پروتئین بر میزان پروژسترون نیاز به مطالعات بیشتری دارد و عواملی مانند، كل انرژی مصرفی و منبع پروتئین نیز باید مورد آزمایش قرار گیرند.
بدلیل تشابه تغییرات هورمونی در گاوهای تغذیه شده با جیره های حاوی پروتئین خام بالا، با آنچه كه در گاوها در اثر كمبود انرژی اتفاق می افتد، بسیاری از این آثار ممكن است ناشی از اثر متقابل با انرژی بجای اسیدهای امینه یا محصولات فرعی نیتروژنی از متابولیسم شكمبه باشد. جیره های با پروتئین بالا یا جیره های حاوی پروتئین قابل تجزیه بیش از حد، می توانند تعادل منفی انرژی را با افزایش تولید شیر شدت دهند.
بطوركلی اثرات پروتئین غذا بر باروری بسیار پیچیده بنظر می رسد، فاكتورهای مختلفی مانند سن، انرژی، پروتئین غیرقابل تجزیه در شكمبه و سلامتی رحم ممكن است واكنش به تغییرات پروتئین مصرفی را تحت تأثیر قرار دهند. به منظور حداقل كردن زیانهای اقتصادی تغذیه غیرمؤثر پروتئین بیش از حد، بر روی تولید و تولیدمثل، جیره ها باید برای تأمین مقادیر مناسبی از پروتئین قابل تجزیه و غیرقابل تجزیه در شكمبه، تهیه شوند. به عنوان مثال، برای گاوهای پر تولید و گاوهایی كه در ابتدای شیردهی هستند، 35 درصد پروتئین خام باید بصورت پروتئین غیر قابل تجزیه در شكمبه باشد. پس جایگزین كردن برخی منابع پروتئینی عبوری، خصوصاً در جیره هایی كه بر اساس یونجه (زیرا پروتئین یونجه بسیار تجزیه پذیر است) تهیه می شوند، نیاز است.
نقش تعادل انرژی در تولیدمثل :
انرژی مصرفی می تواند یكی از مهمترین عوامل تغذیه ای مؤثر بر تولید گاوهای شیری باشد. انرژی مصرفی ناكافی در تلیسه ها و در گاوها در ابتدای شیردهی، عملكرد تولیدمثلی را كاهش می دهد. مصرف انرژی بیش از حد در اواخر دوره شیردهی و در دوره خشكی نیز می تواند مشكلات چاقی گاو را ایجاد كند كه خود موجب كاهش بازده تولیدمثلی آنها در دوره شیردهی بعدی می شود. زمانیكه تلیسه ها با مقادیر ناكافی انرژی تغذیه شوند، دیرتر به سن بلوغ جنسی می رسند و چنانچه جیره هایی كه دارای كمبود انرژی هستند به تلیسه هایی كه دوره های فحلی طبیعی را شروع كرده اند، خورانده شود، ممكن است موجب توقف دوره فحلی آنها شود. گاوهای شیرده پرتولید نیز، در ابتدای دوره بعد از زایمان، ناتوان از مصرف غذای كافی به منظور تأمین نیازهای انرژی برای تولید شیر هستند. وقتی كه موادغذایی مصرفی نتوانند نیازهای غذایی افزایش یافته برای تولید شیر را مرتفع سازند، تعادل منفی انرژی اتفاق می افتد. در این شرایط، نیازهای انرژی بطور ناقص و از طریق متابولیسم ذخایر بدن، مرتفع می شود كه این امر نیز به نوبه خود منجر به كاهش وزن بدن و شرایط بدنی می گردد. متابولیسم بیش از حد ذخایر بدن با تصفیه چربی كبدی بعد از زایمان و كاهش عملكرد تولیدمثلی در گاوهای شیری پرتولید همراه می باشد. البته میزان و مدت زمان تعادل منفی انرژی در طول ابتدای دوره شیردهی، بیشتر به غذای مصرفی بستگی دارد تا به تولید شیر. مكانیسم هایی كه همراه با غذای مصرفی ناكافی بعد از زایمان و در نتیجه آن تعادل منفی انرژی ، تولیدمثل را متأثر می سازند، هنوز بطور كامل شناخته نشده اند. با این وجود، برخی احتمالات وجود دارد كه رابطه آنتاگونیستی بین متابولیسم بعد از زایمان و عملكرد تولیدمثلی را روشن می سازند.
هورمون لوتئیز كننده ( LH ) ، یك هورمون مهم و حیاتی است كه به منظور دوباره برقرار سازی فعالیت تخمدان، رشد نهایی و بلوغ فولیكولهای تخمدانی، تخمك گذاری و ترشح تخمدانی پروژسترون مورد نیاز می باشد. كمبود انرژی شدید ممكن است ترشح LH را تغییر دهد و در نتیجه، توسعه فولیكولی و تخمك گذاری را به تعویق بیندازد. تعادل منفی انرژی در ابتدای دوره بعد از زایمان، ممكن است كه به باروری پایین همراه با اثرگذاری منفی روی كیفیت فولیكولهای تخمدان، در طول دوره تولیدمثلی، منجر شود. بطور كلی، هر فولیكول، تقریباً 70 روز نیاز دارد تا كامل شود و بصورت تخمك آماده گردد. فولیكولهایی كه با چنین شرایط نامطلوب انرژی روبرو می شوند ( تعادل منفی انرژی شدید در دوره ابتدایی بعد از زایمان)، در این مدت زمان تعیین شده (70روز)، آمادگی انجام وظایف خود را پیدا نمی كنند. گزارش شده است كه فولیكولهای در حال رشد در گاوهایی كه كاهش شدید وزن را در طول 3 تا 5 هفته بعد از زایمان، بخود دیده اند، فولیكولهای معیوبی هستند كه در طول دوره تولیدمثلی ترشح پروژسترون را كاهش داده و باروری پایینی را ایجاد می كنند.
بر اساس مطالب بالا، مشخص می شود كه تولید شیر، كمبود انرژی شدید و از دست دادن شرایط بدنی با فاصله تا اولین تخمك گذاری، همبستگی مثبت و با نسبت آبستنی به اولین سرویس، همبستگی منفی دارد. به این ترتیب كه برای گاوها با تولید بالا، مدت زمان طولانی تری برای اولین تخمك گذاری بعد از زایمان لازم است، همچنین نسبت آبستنی به اولین سرویس و در كل باروری، در گاوهای پرتولید پایینتر است. بنابراین استراتژی های تغذیه ای كه شروع تخمك گذاری بعد از زایمان را تسریع می بخشند، می تواند بر عملكرد تولیدمثلی اثر مثبتی داشته باشد. بطوركلی، برای كاهش شرایط بدنی از دست رفته و همچنین كاهش شدت تعادل منفی انرژی بعد از زایمان، به منظور افزایش باروری، راههای متعددی وجود دارد. دو راه رسیدن به حداكثر تراكم انرژی در جیره غذایی گاوهای شیری در ابتدای شیردهی ، عبارتند از :
1ـ افزایش میزان كربوهیدرات غیر سلولزی جیره ( مثل ذرت با رطوبت بالا)
و 2ـ اضافه كردن چربی ( به عنوان مثال دانه كتان یا چربی عبوری )
افزایش كربوهیدرات غیر سلولزی جیره می تواند از طریق كاهش نسبت علوفه به كنسانتره و یا بوسیله تغذیه با غلات بیشتر، حاصل شود. هر چند كه، جیره با مقادیر بالای غلات ممكن است منجر به اسیدوز و كاهش چربی شیر شود. از طرفی دیگر، ضمیمه كردن چربی به منظور افزایش تراكم انرژی جیره، می تواند غلظت كلسترول پلاسمای مورد نیاز برای سنتز پروژسترون را افزایش دهد،كه در نتیجه منجر به توسعه باروری می شود. علاوه بر این، جیره گاوهای خشك، در طول اواخر دوره خشكی ( 2-3 هفته آخر