خبریز نامه

بسم الله الرحمن الرحيم

 

 

خبریز نامه

 

                                                                          گرد آورندگان :     

تعدادی از جوانان ، دانشجویان و فرهنگیان خبریز

                                                                          زیر نظر عبدالحمید محمودی

                                                                          و استاد ارجمند آقای خسرو محمودی

فهرست

 

 

 

عنوان	صفحه
فهرست	2
پیشگفتار	3
مقدمه	4
موقعیت جغرافیایی	5
سوابق تاریخی	5
آثار تاریخی و باستانی	8
ویژگی های طبیعی	12
ویژگی های اقتصادی	13
منابع آب کشاورزی	14
دامپروری	14
مرغداری –شركت تعاوني توليدي  مرغداران- صنعت قالی بافی	15
مرکز مذهبی ، اقتصادی و رفاهی	16
مراکزدر مانی	18
امکانات فرهنگی	19
فعالیت های انقلابی	21
منابع	23

 

 

 

 

« پیشگفتار » :

 

با حمد و سپاس به درگاه حضرت ربوبی که با عنایات خاصه خود بار دیگر خورشید جهان تاب معنویت خود قرآن کریم را از افق شرق زمین و از مطلع الفجر آن ایران اسلامی نمایان ساخت و با روشنایی افق شرق می رود تا قلب شب تاریک را در هم بشکافد و روز روشن را برای بشر به ارمغان آورد .

روزگاری بود که بشر در جهل و گناه غوطه می خورند که مردی از تبار رسول الله                                  ( ص ) برخاست و نور هدایت را در دل مردم روشن ساخت امام خمینی ( ره ) رقم زننده بزرگترین انقلاب بشریت عزت و افتخار را برای ما به ارمغان آورد و هنوز صدای گرم او در اعماق قلبمان طنین انداز است و هرگاه اندیشه های نیک در ما می گذرد آن سوی تر او را بر منبر قلبمان نشسته می بینیم .

 

(( روحش شاد و راهش پر رهرو باد ))

 

 

 

 

 

 

 

« قل سیروا فی الارض ... »

« مقدمه »

و سخر لکم ما فی السماوات و ما فی الار ض جمیعاٌ منه ان فی ذالک لایات لقوم یتفکرون .

(( و خداوند آنچه را در آسمانها و زمین است مسخر شما گردانید براستی که در این امر نشانه هایی است برای مردمی که اندیشه می کنند .)) 

آشنایی با جهانی که در آن زندگی می کنیم و کشوری که به آن تعلق داریم و جایی که در آن سکونت گزیده ایم برای همه ما لازم است آنانی که به دانش جغرافیا علاقه مند هستند کسانی هستند که می خواهند سر از لاک انزوا و عزلت بیرون آورده و به محیط اطراف خویش نگاهی عمیق داشته باشند آنان می خواهند محیط ناشناخته اطراف خویش را بشناسند و با روی کاغذ آوردن آن شناسایی ها دیگران را نیز بیاگاهانند ، آگاهی  و شناخت بهتر از جهان به انسان وسعت چشم انداز می دهد در نتیجه باعث می گردد انسان با دیدی عمیق و ژرف به آنجا نظر بیفکند . رساله ای که در پیش رو دارید به معرفی مرکز دهستان خبریز که در واقع با 54 روستای تحت پوشش از پر جمعیت ترین دهستانهای شهرستان ارسنجان می باشد .

در این رساله سعی بر آن شده است تا این مرکز دهستان تا حدودی معرفی گردد ضمناٌ نقشه ای نیز در همین زمینه تهیه شده که نمایانگر موقعیت این مرکز دهستان می باشد .

 

 

 

 

 

« موقعیت جغرافیایی »

دهستان خبریز یکی از پر جمعیت ترین دهستانهای شهرستان ارسنجان بوده که در جنوب شرقی شهرستان قرار دارد . در کنار شاه راههای اصلی این شهرستان یعنی راه های مرودشت ، شیراز ، خرامه و کربال از خبریز می گذرد . این دهستان بنا به موقعیت جغرافیایی چون نگین انگشتری است که در بین روستاهای شهرستان می درخشد .

( حدود جغرافیایی ) :

این مرکز از شمال و شمال شرقی و شمال غربی به روستاهای صالح آباد ،قصر جمال ، صفر آباد ، فشار ، کوهنجان ، انارک ، سعادت آباد ، رحمت آباد ، حاجی آباد ، مهریان ، زیاد آباد ، دره آهکی ، جمال آباد منتهی می شود . از غرب به روستاهای ولی آباد ، دهبید ، حسن آباد ، عز آباد ، جلودر ، سر آباد ، میج محمود آباد و از جنوب به روستاهای سعید آباد ، رحیم آباد ، جعفر آباد ، عبدالله آباد ، احمد آباد ، دهنو ، علی آباد سالار ، علی آباد بکر ،                                       حسین آباد عرب شیبانی ، سهل آباد سروش ، حسن آباد ایزدی ، خان آباد ، چاشتخوار ، کورش آباد و چشمه شیرین منتهی می گردد .

« سوابق تاریخی خبریز »

این منطقه از دیار ایران اسلامی ، از دوران باستان مورد توجه انسانهای گذشته قرار گرفته که آثار باستانی آن یعنی غار ضحاک ، چشمه ی شیر خوان ، گردنه ی آسیاب شکسته های سفالی از تل های بی شمار باستانی ، از این مسئله حکایت می کند . همچنین موقعیت جغرافیایی چه از لحاظ سیاسی و چه از نظر طبیعی که دارای دشتی بسیار حاصلخیز و پر برکت می باشد ، مورد توجه بوده و هست . در نوشته های تاریخی هرودت ( پدر تاریخ بشر ) در مورد این منطقه صحبت فراوان به میان آمده است . و نیز در کتاب خلافت سرزمینهای شرقی اثر لسترنج ترجمه ی محمود عرفانی از منطقه ی خبریز با نامهای دیگر ، به طور مفصل نوشته شده است .

البته در دیگر آثار مورخان بزرگ ، چه ایرانی و چه غیر ایرانی مخصوصاٌ کسانی که در مورد ساکنان مناطق پیرامونی کوه رحمت ( تخت جمشید ) پژوهش نموده اند مطالب فراوانی می توان یافت .

·   قبل از مادها در زمان ایلامی ها منطقه زیر نظر حاکمان ایلامی بوده و به                      حرفه هایی چون دامداری ، کشاورزی تجارت و صنعت ( از قبیل ، آهنگری ، سفالگری ، فلزکاری و ... ) مشغول بوده اند . و مردمی بسیار خونگرم ، باهوش ، صمیمی و فعال در این جا زندگی می کرده اند . تا اینکه در کتاب کورش نامه ( نسخه ی اصلی) در مورد فتوحات کورش کبیر که صحبت به میان آمده از منطقه ی خبریز نیز یاد شده است .

·   آمده است که کورش پس از فتح این محل برای شکار و تفریح به اینجا می آمده که از نام روستای چاشتخوار و کورش آباد نیز می توان به این موضوع اسناد تاریخی نمود .

·   در کتاب هخامنشیان ( یا دوره ی هخامنشی ) نیز آمده که خشایار پادشاه اول و اردشیر دوم نیز از این محل بعنوان منطقه ی سوق الجیشی مهمی برای پایتخت بهاری ایشان یعنی تخت جمشید سخن به میان آورده اند .

ناگفته نماند که مردم دهستان خبریز در حمله ی اسکندر مقدونی به ایران برای نابود کردن تخت جمشید چون از روبرو نتوانست بر سپاهان محافظ تخت جمشید پیروز شود مجبور شد کوه رحمت را از طرف قدمگاه دور زده اند پشت ( خفرک علیا ) به تخت جمشید حمله کند ، در مقابل سپاه او ایستادگی فراوانی کردند که تعداد زیادی نیز در این راه جان خود را از دست دادند و همچنین یکی از محلهایی که آریو برزن ، فرمانده شجاع پارسی با اسکندر روبرو شد همین منطقه بوده است . آن طوری که از کتابهای تاریخ بر می آید نام خبریز در اصل خم ریز بوده که در کتاب کورش نامه توضیح داده شده که کورش کبیر ( ذوالقرنین ) وقتی در اینجا کوزه های شکسته از زمان ایلامی ها ، مادها و دوران باستان دیده ، اینجا را به این نام یاد کرده است . بعدها بنام خوب + ریز مشهور شده ، زیرا مردمی که در این خطه از ایران اسلامی زندگی می کرده اند بسیار خونگرم ، صمیمی و مهمان دوست بوده و می باشند و به مرور زمان خوبریز به خبریز تغییر نام یافته است .

البته پس از توجه هخامنشیان به منطقه که از لحاظ استراتژیکی بر ایشان بسیار اهمیت داشته است ساسانیان همچون اردشیر بابکان و شاهپور اول نیز توجهات فراوانی به اینجا داشته اند که آثار باستانی از آن زمان نیز گویای این مطلب است و متأسفانه طبق شواهد تاریخی در اثر سیل ، زلزله و جنگها بجز تل خاکی از آن آبادها چیز بیشتری باقی نمانده است .

·   در دوره ی تیموریان و صفویه خبریز بسیار آباد شده و با خدماتی که حاکم فارس « الله وردی خان » به شاه عباس اول كرده بود  شاه عباس نیز به مناطق مختلف فارس توجه فراوان کرده که یکی از این مناطق ، منطقه ی خبریز بوده است البته به نام گزین . گزین شهری بوده که جمعیت فراوانی داشته( و به قولی تا 30 هزار نفر ) و مردمی بسیار متمدن و فرهنگی در اینجا زندگی می کرده اند و بازار اصلی آن از کنار قبرستان خبریز فعلی تا جعفر آباد کنونی بصورت هلالی بوده است مستند به:« سه دروازده دارد شهر گزین یکی در جلودر یکی در قدمگاه یکی در کمین» و از آثار به جا مانده مثل تل هاي موجود معلوم است که این موضوع صحت و سقم فراوان دارد .

 بیت زیر را نیز به شهر قدیمی گزین و خبریز  نسبت داده اند :

سه دروازه دارد شهر گزین

                          یکی در جلو در ، یکی در قدمگاه ، یکی در کمین

با توجه به مضمون شعر فوق که وسعت این شهر زیاد بوده است در این دهستان تلی وجود داشت به نام تل مهره ای که در زمان قدیم و حتی چند سال قبل از آن مهره های مختلفی به دست می آمد و طبق روایات مختلفی این امکان بازار قدیمی شهر گزین بوده است .

« آثار تاریخی و باستانی »  :

کوه گود قلات :

علت نامگیری آن اینست که قدیمتر در کنار این قلات ( کوه کوچک ) گودالی بوده که چشمه ای از آن جاری می شده است و در جنوب غربی خبریز قرار گرفته است . در بالای این کوه کم ارتفاع باستانی ( در زمان هخامنشیان و ساسانیان ) چاهی دهانه گشاد و عمیق وجود دارد . که حکومتها برای زندانی کردن زندانیان از آن استفاده می کرده اند « البته در بعضی از نوشته ها این امکان به نام گرد قلات نیز آمده است »

ویژگیهای تاریخی و آثار باستانی :

دهستان خبریز « یکی از دهستانهای قدیمی و کهن شهرستان ارسنجان می باشد و در بین مردم صمیمی و خونگرم و میهمان دوست این مرکز رایج است که اینجا شهری بوده است که گزین نام داشته است و بر اثر بیماری عده زیادی از مردم از بین رفته اند سنگهای قدیمی قبرستان نمایانگر قدمت این دهستان می باشد .

 

 

 

1-    کوه گرد قلات :

این کوه در سمت جنوب مرکز دهستان خبریز واقع گردیده است و در سمت جنوبی این کوه و در بالای آن چاهی دهانه گشاد و عمیق حفر گردیده است که مشخص نیست به چه منظوری ایجاد شده است .

2-    کوه شاه نشین :

این کوه در غرب مرکز دهستان خبریز واقع گردیده است و به لحاظ ارتفاع از کوه گرد قلات بلند تر می باشد در بلند ترین جای این کوه یعنی قله آن حوضی از ساروج ساخته شده است و در محدوده ای خاص جاهایی وجود دارد که سنگ چین شده است و به نظر می رسد که افرادی در آن زندگی می کرده اند .

3-    پیر چراغ :

این محل در قسمت غربی و در نزدیک قبرستان خبریز واقع شده است مردم در قدیم به لحاظ اعتقادی در این امکان چراغ روشن می کردند هم اکنون محدوده خاصی از این مکان جز میراث فرهنگی می باشد .

4-    غار ضحاک :

این غار از جاهای طبیعی و اماکن غریب و قابل مطالعه است که دستیابی به آن به جز با وسایل مجهز کوهنوردی و غار پیمایی به آسانی میسر نخواهد بود و در کتاب آثار العجم گفته شده است که :

می گویند فریدون چون ضحاک را دستگیر ساخت قبل از آنکه او را در کوه دماوند حبس نماید در اینجا محبوسش ساخت . ( فرصت الدوله ، آثار العجم – ص 242 )

شاید نظر مرحوم فرصت الدوله شیرازی بر اساس سروده استاد طوس ، فردوسی بزرگ باشد که می گوید :

ببردند ضحاک را بسته خوار

به پشت هیونی بر افکنده زار

همی برد از این گونه تا شیر خوان

جهان را چو این بشنوی پیر خوان

بسا روزگار که بر کوه و دشت

گذشته است و بسیار خواهد گذشت

بر آن گونه ضحاک را بسته سخت

سوی شیر خوان برد بیدار بخت

همی راند او را به کوه اندرون

همی خواست  کارد سرش را نگون

بیامد همانگاه خجسته سروش

به نرمی یک راز گفتش به گوش

 

که این بسته را تا دماوند کوه

ببر همچنان تازیان بی گروه

بیاورد ضحاک را با سمند

به کوه دماوند کردش به بند

با این تذکر که کوه شیر خوان نام رودخانه ، چشمه ساری و کوهی است که در کنار غار ضحاک وجود دارد .

 

 

 

 

ایوان قدمگاه :

ایوان قدمگاه اثری به جای مانده از زمان هخامنشیان و شاید قبل از آن است ، برخی آن را چاشتخوار نامند و گویند چاشتخوار شاهان هخامنشی بوده است وجود دو روستا با نامهای چاشتخوار و کورش آباد در نزدیکی آنجا شاید بتواند گواهی بر این مدعا باشد و آن جایگاهی است وسیع بریده شده از کوه و سنگ یکپارچه دارای سه ایوان است که در سه طبقه یکی پس از دیگری قرار دارد ایوان پایین به ابعاد 20 متر طول و 3 متر عرض است .

ایوان دوم در ارتفاعی معادل 5/3 متر از طبقه اول قرار دارد و دارای 20 متر طول و 13 متر عرض است ، ایوان سوم در ارتفاع 4 متری ایوان دوم قرار دارد و دارای 20 متر طول و 5/13 متر عرض است . ارتفاع دیوارههای حدود 18 متر می باشد ، دو پلکان در دو طرف ایوان وسط قرار دارد که ایوان را به ایوان بالا وصل می کند ، عرض  پلكان غربی 20/2 متر و عرض پلکان شرقی 40/2 متر می باشد .

دیواره ها و کف ایوانها صاف و هموارند در جلوی آن استخری است که سرچشمه آن همانجاست و بویژه در هنگام غروب منظره زیبایی دارد در کوه پشت قدمگاه جایی است مانند اتاق ولی از کوه طبیعی .

·        تل دروازه :

این تل که مرز بین مرکز دهستان خبریز و حومه و کربال خرامه می باشد در زمان گذشته توسط باستان شناسان آمریکایی مورد بررسی قرار گرفته است . و متا سفانه اجناس  عتيقه اي كه از آن كشف شده الان  در موزه هاي شهرهايي چون  شيكاگو ، وسياتل و ... نگهداري مي شود  از آن جمله  مجسمه زيباي  سرباز هخامنشي كه از زر خالص  بوده و حدود  چهل  سانتيمتر  ارتفاع داشته است .

ویژگیهای طبیعی :

الف : وضع راه : راه ارتباطی مرکز دهستان خبریز با شهرستان ارسنجان و مرودشت خرامه و نیمی از جاده ی کربال آسفالت می باشد که در سال 66 – 65 به وسیله دولت محترم جمهوری اسلامی آسفالت شده است . مرکز دهستان خبریز دقیقاٌ در کنار جاده آسفالته قرار دارد . و به عنوان ارتباط دهنده ی این چهار راه اصلی موقعیت بسیار مناسبی پیدا کرده است .

ب : شکل ظاهری منازل مسکونی و خیابانها :

منازل مسکونی دهستان خبریز اکثرا با آجر و سیمان و به فرم ساختمانهای جدید احداث شده است چند خیابان اصلی آن آسفالت و جدول بندی شده است و تیرک های برق در کوچه ها و خیابانها طبق نظر طراحان و مهندسان نقشه برداری و با شیوه کاملاٌ مهندسی نصب گردیده است ، آسفالت خیابانهای این مرکز به فاز اول بهسازی است که توسط جهاد سازندگی استان و خودیاری مردم و هزینه ای بالغ بر 200000000 ریال انجام گردیده و فازهای بعدی آن نیز با یاری و استعانت از خداوند با همکاری بنیاد مسکن شهرستان ارسنجان و پيگيري دهياري  با هزينه هايي به شرح ذيل در دست  در دست اقدام می باشد.

مرحله اول:

 250000000 ريال از طرف اعتبارات دهياريها  در سال 1383 و انجام حدود 400متر تك لبه و 400 متر كانيو و حدود  360 متر مربع  كانيو و آسفالت .

 

مرحله دوم :

مبلغ 8000000 ريالاز محل  اعتبارات دهياريها  سال 1384 مبلغ 80000000 ريال و اجراي 60 متر جدول  100 متر كانيو  وحدود 2500 متر مربع  زير سازي

مرحله سوم:

 مبلغ 140000000 از محل اعتبارات  دهياريها نيمه اول سال  1385 عمليات زيرسازي  و اجراي  كانيو درحال انجام  مي باشد.

 از  محل اعتبارات ملي نيز مبلغ 300000000ريال  جهت امر  بهسازي  مركز  دهستان  اختصاص يافته كه اين مبلغ هم جهت اجراي تك لبه كانيو و بلوار  خيابان شهدا مركز دهستان در نظر  گرفته شده و در حال حاضر (تابستان 1385 ) در دست انجام مي باشد .

ویژگیهای اقتصادی :

 کشاورزی :

 کشاورزی که محور اصلی استقلال و نفی وابستگی به اجانب و بیگانان می باشد در سطح بسیاری بالایی با کمک ماشین آلات پیشرفته با حمایت دولت جمهوری اسلامی در این مرکز و روستاهای تحت پوشش اجرا می گردد و همین امر باعث شده است که مرکز قطب مهم کشاورزی به حساب آید .

این دهستان با تحت پوشش داشتن 54 روستا دارای حدود 25 هزار هکتار زمین مرغوب و حاصلخیز کشاورزی می باشد .

محصولات کشاورزی که در این مرکز کشت می شود عبارتند از : گندم ، جو ، چغندر قند ، ذرت دانه ای ، ذرت علوفه ای ، آفتابگردان ، خربزه ، هندوانه ، خیار سبز ، گوجه فرنگی و ...

سالانه مقدار 40000 تن گندم مازاد بر احتیاج کشاورزان در این مرکز و روستاهای تحت پوشش مرکز خدمات روستایی تحویل مراکز خریده شده که نهایتاٌ به سیلوهای شهرستان شیراز و تهران و دیگر استانها ارسال می گردد علاوه بر گندم سالانه بیش از چندین هزار تن محصولات صیفی از قبیل ذرت دانه ای ، چغندر قند ، خربزه ، هندوانه ، گوجه فرنگی و یونجه و ... با کیفیت بسیار بالایی به بازارهای خرید عرضه می گردد .

منابع آب کشاورزی :

مرکز خبریز دارای یک چشمه آب می باشد که در مغرب و به فاصله 6 کیلومتری از آن واقع می باشد ، آب این چشمه پس از طی مسافتی و گذشتن از شمال روستاهای دهبید و پس از عبور از روستای ولی آباد و باغ تیر از سمت غرب وارد خبریز می شود که به هنگام رسیدن به زمینهای زراعی در حدود 80 الی 100 اینچ می باشد ،

طول مسیر کانال فوق توسط مرکز خدمات کشاورزی دهستان خبریز و زیر نظر مهندسین کشاورزی و با همیاری اهالی با هزینه ای بالغ بر 500000000 ریال در سال 63 با کیفیت بسیار بالایی سیمان گردیده که از هدر رفتن مقدار زیادی آب جلوگیری می کند ، علاوه بر چشمه فوق بیش از 400 دستگاه موتور پمپ و 100 چاه با پمپ برقی در این مرکز وجود دارد که قسمت از اراضی زراعی مشروب می سازد و سال به سال بر مقدار مساحت زمینهای زیر کشت افزوده می شود .

دامپروری : تعداد دامهای مرکز دهستان خبریز و روستاهای تحت پوشش آن بالغ بر 250000 رأس می باشد . که یکی از منابع مهم و اصلی در آمد مردم را تشکیل می دهد علاوه بر مصارف شخصی سالانه مقداری از شیر و گوشت به جاهای دیگر صادر میگردد . مرکز این دهستان و روستاهای تحت پوشش دارای 15 واحد گاوداری نیز می باشد .

 

مرغداری :

از دیگر منابع مهم در آمد در این مرکز و روستاهای تحت پوشش وجود مرغداری است که جمع آنها به 40 واحد می رسد که علاوه بر مصارف شخصی و محلی قسمت اعظم آن به شهرستانهای مرودشت و شیراز ارسال می گردد . علاوه بر وجود واحدهای مرغداری در منازل نیز مردم با پرورش مرغهای خانگی قسمتی از هزینه زندگی خود را تامین می کنند .

 

شرکت تعاونی تولیدی مرغداران :

از وظایف مهم این شرکت تهیه دارو ، دانه ، جوجه و وام جهت مرغداران و صادرات گوشت به شهرستانها می باشد .

صنعت قالیبافی :

صنعت قالیبافی نیز در این مرکز و روستاهای تحت پوشش رواج فراوان دارد سالانه تعداد زیادی قالی که توسط زنان و دختران بافته می شود به شهرستانهای از قبیل یزد ، نایین و یزد و کاشان صادر می گردد و انواع آن نجف آبادی ، - یزدی ، کاشانی ، محلی می باشد .

 

 

 

 

 

 

 

مراکز مذهبی ، اقتصادی و رفاهی :

به برکت وجود انقلاب شکوهمند اسلامی ایران مراکز مذهبی ، اقتصادی و رفاهی در مرکز این دهستان تأسیس گردیده است که ذیلاٌ آورده می شود :

1- حسینیه : که در زمینی به مساحت 2000 متر مربع ساخته شده است این حسینیه کلاٌ با خود یاری اهالی انجام گرفته است و این حسینیه دارای کتابخانه ای نیز می باشد .

2-  زینبیه : که در زمینی به مساحت 1000 متر مربع در کنار حسینیه ساخته شده است .

3-  مرکز مخابرات راه دور که در سال 65-64 راه اندازی شده است .

4-  تلفن شهری 512                     با 0729766 که قرار است تا 1000 شماره افزایش پیدا کند .

5- بانک صادرات ایران شعبه خبریز که در سال 1370 تأسیس و راه اندازی شده است و باعث رونق فراوان تجارت کشاورزی و دامپروری در این منطقه شده است ( با دادن تسهیلات )

6-  صندوق قرض الحسنه الغدیر که در سال 1376 تأسیس گردیده است . و مردم 54 پارچه روستا با باز کردن حساب در این صندوق خیریه خود را در امور اسلامی مشارکت داده اند .

7-  اداره جهاد كشاورزي خبريز  که در سال 1361 تاسیس شده است و 54 روستا را تحت پوشش قرار داده است .

8-  شرکت تعاونی روستایی

9-  نمایندگی پستی

10-                     خانه عمران روستایی

11-                     شرکت تعاونی تولیدی کشاورزی و مرغداران

12-                     مرکز دندانپزشکی

13-                     تاكسي تلفني

14-                     داروخانه

15-                     نمایندگی ثبت احوال

16-                     دفتر ثبت ازدواج و طلاق

17-                     پمپ بنزین در حال احداث

18-         احداث ساختمانی به مساحت 150 متر مربع جهت واگذاری به بخش که هزینه کامل این ساختمان توسط اهالی پرداخت شده است و امکانات اولیه و مورد لزوم از قبیل یک دستگاه موتور سیکلت ، میز تحریر ، صندلی و ... خریداری شده است .

19-         مغازه هایی که در مرکز دهستان و روستاهای تحت پوشش قرار دارد نزدیک به 5000 باب می باشد که شامل مغازه خواربار فروشی ، سوپر مارکت ، لوازم التحریر ، تره بار فروشی ، تعمیرگاه های فنی و مکانیکی ، جوشکاری ، تعویض روغن و شیشه بری ، عمده فروشی های گوناگون .

20-         بهزیستی : که فعالیتهای مختلفی در آن انجام می گیرد و در زمینه های مختلف به                آموزش های لازم را می دهد .

21-                     کتابخانه ی عمومی

22-                     کانون فرهنگی جوانان که در زمینه های فرهنگی و مذهبی و اجتماعی فعالیت دارد .

23-                     شورای حل اختلاف

24-                     نانوایی

25-                     شرکت پخش فراودره های نفتی

26-                      خدمات رایانه و اینترنت 4 باب

27-                     فروشگاه مصالح ساختمانی 3 واحد در خود مرکز .

28-                     نمایندگی فروش موتور سیکلت 3 واحد در خود مرکز

29-                     نمايندگي  خريد دانه هاي روغني  شهرستان ارسنجان و خفرك مرودشت.

مراکز درمانی :

از مراکز درمانی که با همت و خودیاری مردم شهید پرور این مرکز و تلاش مسولین نظام مقدس جمهوری اسلامی احداث ، تاسیس و راه اندازی شده است عبارتند از :

1-  مرکز بهداشتی درمانی شهید علی اسکندری که در قسمت شرقی این دهستان واقع شده است و تأسیس آن مربوط به سال 1365 می باشد . که شامل : بخش پزشکی ، دندانپزشکی ، آزمایشگاه ، بهداشت خانواده ، بیمه خدمات روستایی و ... می باشد .

مرکز خانه بهداشت که در سال 68 تأسیس شده است علاوه بر آن در روستاهای اطراف و تحت پوشش این مرکز دهستان مراکز بهداشتی در روستاهای جمال آباد و جلودر ، احمد آباد ، تاسیس شده که این مراکز تا حدودی جوابگوی نیازهای بهداشتی مردم میباشند .

3 – پزشک عمومی

4- داروخانه

 

 

 

امکانات فرهنگی :

قبل از شروع مدرسه به سبک جدید ، در این مرکز دهستان مکتبخانه وجود داشت ، اولین مدرسه ابتدایی در سال 1342 با خودیاری مردم ساخته شد در آن زمان فقط دانش آموزی پسر در آن مشغول به تحصیل بودند و پس از گذشت چندین سال آموزشگاه به صورت مختلط شروع بکار کرد در سال 1356 اولین مدرسه راهنمایی نیز با خود یاری اهالی ساخته شد پس از انقلاب به برکت وجود نظام مقدس جمهوری اسلامی مدارس دیگری از قبیل مدرسه ابتدایی دخترانه ، راهنمایی دخترانه و دبیرستان پسرانه و دخترانه ساخته شد و هم اکنون مرکز دهستان خبریز با 6 – آموز شگاه حدود 1000 نفر دانش آموز را در خود جای داده است . و همچنین تعدادی از نونهالات در مرکز پیش دبستانی این مشغول آموزش هستند .

این مرکز با داشتن بیش از -100 نفر فرهنگی از قبیل استاد دانشگاه ، دبیر ، آموزگا از نظر فرهنگی به استقلال و خود کفایی رسیده است و حتی روستاهای تحت پوشش نیز از خدمات فرهنگی آنان بهره مند میباشند این مرکز از وجود روحانیون عزیز نیز بهره مند است و علاوه بر آن تعدادی از جوانان مذهبی در حوزه های علمیه مشغول به تحلیل میباشند کارکنان دیگر ادارات دولتی دانشجویان مشغول به تحصیل در مراکز آموزش عالی و رشته های مختلف تحصیلی حدود 100 نفر میباشند که این امر خود دلیل بر بعد فرهنگی این مرکز می باشد . و تعدادی از از جوانان کارمند این مرکز در ادره های مرکز شهرستان ارسنجان و مرکز استان مشغول به خدمت می باشند .

در این مرکز جوانان با استعداد فراوانی در زمینه های مختلف فرهنگی و ورزش وجود دارند که بعنوان مثال در زمینه های مقاله نویسی  و همکاران با روزنامه های استان مشغولند و خودشان نیز ماهنامه ی ...... در حال چاپ دارند و نیز تعدادی شاعر نیز در این خطه ی ادب پرور به سرودن می پردازند .

تیم فوتبال پرسپولیس  این مرکز نیز در مدت 7 سال مسابقات دسته اول شهرستان تواسته است 4 بار مقام اول شهرستان را کسب نماید .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فعالیتهای انقلابی :

مردم شجاع و انقلابی مرکز دهستان خبریز همگام دیگر نقاط کشور در زمان انقلاب در محدوده مکان خویش به راهپیمایی و تظاهرات پرداختند ، اعلامیه های حضرت امام پخش مینموداند و با برگزاری مراسم مختلف جنایات رژیم ستمشاهی را بر میساختند  .

لازم به ذکر است که در زمان انقلاب یعنی درسال 57 عده زیادی از جوانان انقلابی اقدام به گروههای شبانه جهت جلوگیری از حمله اشرار به این مرکز را نمودند و در شبهای سرد زمستان تا صبح نگهبانی میدادند پس از پیروزی انقلاب اسلامی همان جوانان پر شور با عضویت در گروه مقاومت متشکلتر شدند و این مرکز دارای پایگاه مقاومت وحدت میباشد که بیش از 400 نفر بسیجی در آن عضویت داشته و به فعالیت مشغول می باشند .

پایگاه مقاومت از سال 59 با همت والای جوانان رزمنده و انقلابی دلسوز و مسئولین نظام مقدس جمهوری اسلامی شروع به فعالیت نموده ، اولین گروه جوانان رزمنده از گروه مقاومت وحدت در سال 1361 عازم جبهه های نبرد حق علیه باطل شدند و روند اعزام نیرو از این پایگاه تا پایان جنگ تحمیلی همچنان ادامه داشت .

وجود شهدای گرانقدر و جانبازان عزیز و افراد جبهه رفته مبین این واقعیت مهم میباشد .

وجود شهدای گرانقدر و جانبازان عزیز و افراد جبهه رفته مبین این واقعیت مهم میباشد.

برای مثال در سال 65 طبق آمار به جامانده از هر خانواده ی خبریزی یک نفر در جبهه های حق علیه باطل مشغول دفاع از میهن عزیزگردیدند.

شایان ذکر است که در حال حاضر این مرکز دارای تعداد زیادی پاسدار رزمی است . که ایشان نیز در سپاه فارس و ارسنجان مشغول خدمت به نظام مقدس جمهوری اسلامی می باشند .

از دیگر فعالیتهای انقلابی جوانان و اهالی ، شرکت در راهپیمایی های ایام اله از قبیل 22 بهمن ماه ، روز قدس ، 13 آبان ، برائت از آمریکا ، انگلیس و اروپا در توهین به ساحت مقدس پیامبر اسلام ( ص )  .

حمایت از فعالیتهای هسته ای کشور اسلامیمان در راهپیمایی های گوناگون  وحمايت از رئيس جمهور محترم پس از سخنرانيهاي  تاريخي ايشان.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع :

1-   کورش نامه ( نسخه ی اصلی )

2-   دوره ی هخامنشی ( هخامنشیان )

3-   خلافت سرزمینهای شرقی

4-   ایران در دوره ی تیموریان و صفویان

5-   آیینه ارسنجان

6-   بزرگان ارسنجان

7-   اقلیم فارس

گاو پروف

مروری اجمالی بر اطلاعات درج شده در كاتالوگهای معرفی گاوهای پروف شده و نحوه استفاده از آنها در برنامه های اصلاح نژاد مزارع پرورش گاوهای شیرده

مروری اجمالی بر اطلاعات درج شده در كاتالوگهای معرفی گاوهای پروف شده و نحوه استفاده از آنها در برنامه های اصلاح نژاد مزارع پرورش گاوهای شیرده
گروه علوم دامی،مركز تحقیقات كشاورزی منابع طبیعی و امور دام آذربایجانشرقی

نوشته:
Jennet Hess and Kellt Dunklee(2002)
American Dairy Cattle Association
ترجمه:آرش جوانمرد، نادر اسدزاده، احمد رحمانی
موسسه تحقیقات علوم دامی كشور

این مقاله سعی دارد تا با توضیح اصطلاحات رایج در كاتالوگهای اسپرم ، پرورش دهندگان گاوهای شیری را قادر به انتخاب گاو نر ممتاز مطابق با نیازهای تولیدی مزرعه خود سازد.اكثر كاتالوگهای گاوهای ممتاز آزمون نتاج شده،شامل خلاصه ای از خصوصیات تولیدی گاوهای نر ممتاز و همچنین اطلاعات مقایسه ای بین گاوهای نر و چگونگی و نحوه انتخاب گاوهای مذكور می باشند و همچنین در این دفاتر اطلاعات جامعی در مورد ژنتیك ، اندازه گیری پارامترهای ژنتیكی و مراحل انتخاب گاوهای نر هر نژاد ثبت شده است.
كاتالوگهای Sire Summerise حاوی چه نوع اطلاعاتی هستند؟
در این كاتالوگها اطلاعات مرتبط با تولید و بر آوردهای اقتصادی صفات تولیدی و اطلاعات ژنتیكی مربوط به تیپ بسته به هر نژاد نوشته شده است. بطور كلی دو نوع ثبت مشخصات در این دفاتر وجود دارد:
1- صفات تولیدی: شیر، چربی، پروتئین
2- صفات مربوط به تیپ: صفات قابل اندازه گیری، رتبه نهایی، معیارهای تركیبی چندین صفت قابل اندازه گیری
در بخش كشاورزی ایالات متحده، ارزیابی های ژنتیكی برای صفات تولیدی و خصوصیات مرتبط با تیپ با استفاده از استانداردهای موجود برای هر نژاد محاسبه شده است. این اطلاعات در دفاتر انساب و كاتالوگهای اسپرم ثبت شده است. در این دفاتر همچنین اطلاعات دیگری در مورد گاوهای نر ممتازی كه اخیرا توسط شركتهای تلقیح مصنوعی مورد داد وستد قرار گرفته اند ، نشان داده شده است.این اطلاعات قطعا برای طراحی مناسب تلاقی ها در گله های گاوهای شیرده و همچنین برای تجارت و تصمیمات بازاریابی مورد استفاده قرار می گیرند.آشنائی با تمام اطلاعات بیان شده در این دفاتر و كسب تجربه عملی در تعیین تلاقی ها ، پیشرفت ژنتیكی در مزارع را هدفی دور از انتظار نخواهد دانست.
برای تسلط برمندرجات این دفاتر باید ابتدا با اصطلاحات متداول استفاده شده در آنها مسلط گردید. بعضی از این اصطلاحات عبارتند از:
قابلیت انتقال پیش بینی شده(PTA )،قابلیت انتقال استاندارد(STA)،شاخص تركیبی صفات قابل اندازه گیری (TPI)وقابلیت اعتماد(REL)
این پارامترها عمدتا ابزاری در دست متخصص اصلاح نژاد هستند كه در اتخاذ تصمیمات مناسب اصلاحی ،آنها را كمك می كنند.
قابلیت انتقال پیش بینی شده( PTA):
این پارامتر ،تخمینی از برتری ژنتیكی گاو نر یا ماده برای صفاتی است ،كه قادر به انتقال آن به نتاج خود باشند. این معیار برای پوند شیر،پوند چربی،درصد چربی، پوند پروتئین، درصد پروتئین، تعداد سلولهای سوماتیك، طول عمر اقتصادی، شایستگی نهایی، معیار تیپ، قابل محاسبه می باشد. همچنین این معیار می تواند در رتبه بندی گاوهای نر و ماده براساس شایستگی ژنتیكی آنها استفاده گردد.
متخصصان اصلاح نژاد با مقایسه ارزش PTA گاوهای نر،برای یك صفت معین،قادر به طراحی آمیزشهای مناسب در گله خواهند بود. PTAهمچنین برای خصوصیات قابل اندازه گیری تیپ قابل محاسبه است. نكته قابل توجه در مورد این پارامتر اینست كه بعد از محاسبه باید استاندارد شود تا مقایسه دو گاو نر با میانگینهای متفاوت تیپ امكان پذیر و نتایج قابل تفسیر باشد.
قابلیت انتقال استاندارد(STA):
نتایج ارزیابی ژنتیكی برای صفات قابل اندازه گیری تیپ ،به صورت قدرت انتقال استاندارد بیان میشود.علت این عمل اینست كه هر صفت قابل اندازه گیری و مربوط به تیپ دارای میانگین متفاوتی از PTA نسبت به صفت دیگر است و همچنین دامنه تغییرات در داخل هر صفت متفاوت است. در حالی كه STA یك تفسیر ساده از نتایج ارزیابی تمام صفات قابل اندازه گیری مرتبط با تیپ را به ما نشان میدهد.در این حالت تمام صفات مذكور دارای میانگین صفر و دامنه تعییرات 6 می باشند.و میانگین همه صفات از لحاظ STA برابر صفر است و حد نهائی برای هر صفت تقریبا 3 واحد فاصله از میانگین است.

 

شكل فوق توزیع ارزش STA برای صفات قابل اندازه گیری مرتبط با تیپ را نشان می دهد.این منحنی را منحنی توزیع نرمال یا منحنی زنگوله ای گویند.بسیاری از صفات مهم بیولوژیكی در گاوهای شیرده دارای چنین منحنی و توزیعی هستند.در میانگین این منحنی جایی كه STA برابر صفر می باشد ، بیشترین سطح زیر منحنی وجود دارد و حدود 68% از گاوهای نر در داخل محدوده یك STAدر دو جهت میانگین واقع شده اند.وقتی از معیار STAاستفاده می شود، دیگر نیازی به دانستن میانگین PTA برای صفتی نیست.
STA نشان دهنده یك پارامتر نسبی برای بیان قابلیت انتقال گاونر برای یك صفات قابل اندازه گیری معین می باشد. محل نمایش این پارامتر در داخل جدول مربوط به صفات تیپ می باشد.به عنوان مثال اگر گاوی دارای اتصال پستانی با STA برابر  83/1  S منظور اینست كه دختران این گاو نر متمایل به داشتن اتصال پستانی قوی هستندو این گاو نر به طور نسبی دارای قابلیت انتقال بالائی برای صفت اتصال پستان به میزان  83/1  S بالاتر از میانگین است.
قابلیت انتقال استاندارد ،می تواند برای اهداف اصلاح وضعیت ظاهر و تیپ گله های گاوهای شیرده استفاده شود و یك اصلاحگر می تواند علاوه بر توجه به صفات تولیدی ،در طراحی استراتژیهای اصلاحی STA مربوط به صفات قابل اندازه گیری تیپ را نیز مد نظر قرار دهد.
معیارهای تركیبی صفات قابل اندازه گیری تیپ:
چهار شاخص حاصل از تركیب اطلاعات منتج از صفات قابل اندازه گیری تیپ در دفاتر انساب ثبت شده است كه عبارتند از:
وضعیت استقرار پستان(UD)،وضعیت استقرارپاهاوساقها(FL)،فرم بدن(BD)و ظرفیت شیردهی(D)
شاخص مركب صفات قابل اندازه گیری شامل تركیبی از اطلاعات توصیف كننده صفات تیپ می باشد كه در آن چندین صفت مرتبط به هم در یك معیار بیان میشوند.درحقیقت نوعی خلاصه سازی اطلاعات، پیرامون جندین صفت مرتبط به هم می باشددر زیر جزییات بیشتر این موضوع بیان شده است:
وضعیت استقرار پستان(UD):
در این شاخص ازتركیب اطلاعات حاصل از عمق پستان ،نحوه استقرار پستانهای جلوئی،تعادل پستانها،اندازه عرض پستان،نحوه اتصال پستان،یك معیاركلی حاصل می گردد.

وضعیت استقرارپاهاوساقها(FL):
در این معیار نیز اطلاعات حاصل از ارزیابی ساقهای جلوئی،زاویه پاها،بلندی ساقها،یك پارامتر تعریف میشود.
فرم بدن(BD):
در این شاخص هم حالت،عمق بدن،زاویه كپل،عرض لگن ارزیابی و اطلاعات حاصل در قالب یك شاخص بیان می گردد.
ظرفیت شیردهی(D):
در این حالت هم تیپ شیری و قدرت(عرض و عمق سینه،عرض پوزه،استحكام استخوانها)مدنظر قرار می گیرد
هر یك از این ارزشهای مركب،میتوانند به عنوان ابزاری در برنامه های اصلاح نژاد مورد استفاده قرار گیرند.بعنوان مثال اگر هدف یك اصلاحگربهبود وضعیت پستانهای یك گاو ماده باشد،باید از گاو نری استفاده كند كه دارای UD بالائی باشد.امتیاز مطلوب برای هر شاخص،عددی است كه بر طبق ارزش ژنتیكی و اقتصادی جزبه جز صفات تشكیل دهنده این شاخص حاصل می گردد.
شاخص تیپ تولیدی(TPI):
این شاخص نیزتركیبی از PTA برای پروتئین شیر، PTA برای چربی شیر، PTA برایUDوFL می باشدكه بیان كننده قدرت انتقال گاوهای نر از لحاظ حالت متعادل صفات فوق می باشد. در این شاخص PTA برایUDوFL با در نظر گرفتن 65/0 اهمیت برای وضعیت استقرار پستانها(UD)و35/0 اهمیت برای وضعیت استقرار پاها و ساق،محاسبه می گردد.بنابراین برای محاسبه كلی شاخص TPI از 4 بخش استفاده می شودكه دوسوم آن اختصاص به صفات تولیدی (پروتئین شیر، چربی شیر) و یك سوم اختصاص به صفات تیپ (استقرار پستانها ، استقرار پاها و ساق) دارد.بنابراین TPI می تواند تعیین كننده نرهائی با پتانسیل بالای ژنتیكی برای صفات ذكر شده فوق باشد.
قابلیت اعتماد(REL,R):
این شاخص ،قابلیت اعتماد و اطمینان اصلاحگر را از PTAگزارش شده در كاتالوگ بیان می نمایید. این معیارصحت، بر اساس میزان اطلاعات موجود در هنگام ارزیابی ژنتیكی از جمله ركوردهای نتاج،والدین،شجره،قابل محاسبه می باشد.به عنوان مثال اگر یك گاو نر دارایREL برابر 99% باشد،می توانیم پیش بینی نماییم كه با 99% اطمینانPTA یا هر شاخص دیگری محاسبه شده است و همچنین می توان نتیجه گیری نمود كه تخمین PTA بر اساس تعداد دختران بیشتری نسبت به گاونردیگری كه دارایREL برابر 66% محاسبه شده است. قابلیت اعتماد معمولا برایPTA شیر، PTA تیپ،PTA تعداد سلولهای سوماتیك،PTA طول عمر اقتصادی ،در كاتالوگها محاسبه شده است.
آشنائی با بخشهای مختلفSire Summaries :
Sire Summaries معمولا به بخشهای مختلفی تقسیم می شونند تا دسترسی به اطلاعات مختلف را آسان نمایند واصلاحگر را قادر سازند تا با توجه به ملاكهای اصلاحی مد نظرخود به بخش موردنظر برای مشاهده اطلاعات مراجعه نمایند.
انجمن گاو هلشتاین آمریكا ، Sire Summariesرا به پنج قسمت تقسیم میكند:
بخش اول شامل اطلاعات ژنتیكی صفات تولیدی و صفات مربوط به تیپ می باشد.همه گاوهای نر در این بخش دارای یك پروفیل خطی هستند و قابلیت اعتماد مساوی یا حداقل بالاتر از 65% برای صفات تولیدی و خصوصیات تیپ ،گزارش گردیده است. گاوهای این بخش دارای اسپرم در دسترس بوده و دارای رتبه ژنتیكی نسبتا بالائی هستند.مشخصات گاوهای نر باحروف الفبا وهمچنین با نام ثبت شده جدید نمایش داده شده است.
بخش دوم شامل اطلاعات منحصرا ژنتیكی از گاوهای متولد شده در 7 سال پیش می باشدكه با قابلیت اعتماد بالاتر از 50% در آزمون نتاج انتخاب شده اند.
بخش سوم نیز شامل اطلاعات مشابه بخش اول میباشد كه در آن TPI 200 گاوممتاز با قابلیت اعتماد 90% نمایش داده شده است منتهی اسپرم این گاوها محدویت دسترسی دارند.
بخش چهارم شامل گاوهای رتبه بندی شده بر اساس چندین معیار اصلاحی می باشد.هر یك از این گاوهای نر موجود در لیست، به اصلاحگر در رسیدن به اهداف اصلاحی موردنظر خود كمك خواهند كرد.در این بخش رتبه بندی گاوها براساس PTA برای صفات تیپ،شاخص مركب استقرار پستان،زاویه پاها،پروتئین شیر صورت گرفته است.
بخش پنجم شامل گاوهای نر خارجی پروف شده می باشد كه اخیرا اسپرم آنها در آمریكا مورد دادوستد قرار گرفته است.
چگونه اطلاعات داخلSire Summaries را بخوانیم:
Sire Summaries وقتی برای متخصص اصلاح نژاد مفید خواهد بود كه اطلاعات و اصطلاحات مندرج در آن را خوب بفهمد و بر محل ثبت تمامی موارد مسلط باشد.مواردی كه در این دفاتر ثبت شده است،بسیاری از جوابهای را كه همیشه مورد سوال متخصص اصلاح نژاد می باشد را ثبت نموده است. در ذیل یك سری اطلاعات جامع در مورد نحوه تفسیر اطلاعات درج شده در این دفاتر آورده شده است.
اطلاعات مربوط به هویت گاو نر:
در این قسمت شناسنامه گاو نر بعلاوه یكسری اطلاعات حاصل از رتبه بندی این گاو از لحاظ TPI ثبت شده است.نام گاو نر،با یكی پسوند(* )همره گردیده است كه معرف تست بیماری های متداول با زمینه ژنتیكی می باشد.در قسمت پسوند،وضعیت گاو نر از لحاظ حامل بودن ژنهای مغلوب ،با استفاده از كدهای ویژه بیان شده است.درذیل تفسیر بعضی از این كدها بیان شده است:

صفات مغلوب نامطلوب

BD:Bulldog
DF:Dwarfism
IS:Imperfect Skin
PG:Prolonged Gerstration
Hl:Hairless
BL:Bovine Leukocye Adhension Deficincy
 

نقایص آنزیمی

DP:DUMPs
PT:Pink Tooth(Porphyria)
 

رنگ بدن

RC:Red Heair clore

كدهای ذیل نشان می دهد كه گاوهای نری كه حامل بودن آنها از لحاظ بیماریهای فوق مورد تردید بوده است. مورد تست ژنتیكی قرار گرفته اند و با احتمال 99% عاری بودن آنها از لحاظ این نقایص ثابت شده است:

*TM - Mule-Foot
*TD – DUMPS
*TL – BLAD
*TR - Red Hair Color

در مثال فوق گاو KED JUROR با 99% اطمینان عاری از نقص ژنتیكی BLAD می بأشد سطر زیر شنا سنامه گاو نر شامل تاریخ تولد،رتبه بندی نهابی این گاو بین سایر گاوها و TPI آن می بأشد. JURORدر رتبه 75 و با TPIبر ابر 1134+ ثبت شده إست.
 

اطلاعات شجره:
والدین گاوهای نر و ارزش ژنتیكی آنها دركاتالوگهای اسپرم ثبت شده است.این اطلاعات به جهت اجتناب از همخونی و احتمال پایین آمدن پتانسیل ژنتیكی نتاج این گاو نر در نسل بعد ، آورده شده است.
ردیف اول:
در این ردیف نام پدر گاو نر و TPI آن ثبت شده است.
ردیف دوم:
در این ردیف،شماره ثبت شده گاو نر،رتبه نهایی آن،PTA صفات پروتئین،چربی، تیپ،نحوه اتصال پستان، نوشته شده است.

در این مثال پدرJurors با نامTo-MAR BLACKSTAR-ETوبا پسوند TLورتبه نهایی 93 وباPTA،28+ برای پروتئین و19+ برای چربی و 04/2+برای تیپ،33/1+ برای شاخص تركیبی نحوه اتصال پستان می باشد.
ردیف سوم:
این ردیف حاوی نام مادر گاو نرو ارزش CTPI میباشد. CTPI،شاخص معرف تیپ تولیدی گاو ماده می باشد.بوسیله این شاخص قدرت انتقال صفات پروتئین شیر،چربی شیر،تیپ،STA برای شاخص تركیبی نحوه اتصال پستان، پیش بینی شده است.
پارامتر CTPI، گاوهای ماده را بز اساس وراثت پذیری صفات مذكور رتبه بندی می كند و سعی دارد نتاج گاوهای ماده بطور متعادل دارای 4 صفت فوق گردند. CTPI اصطلاح مشابه TPIدرگاوهای نر می باشد.
ردیف چهارم:
دراین ردیف شماره ثبت شده گاو ماده،رتبه نهایی،علامت شناسائی وPTAصفات پروتئین وچربی شیروPTA تیپ و نحوه اتصال پستان را میتوان مشاهده نمود. در مثال فوق مادر Jurors،KED MARK نام دارد.كه در رتبه بندی نهایی امتیاز عالی 88 را به خود اختصاص داده است. PTAبرای پروتئین شیر،41+و برای چربی شیر 68+ وPTA برای تیپ و نحوه اتصال پستان به ترتیب85/1+و 71/0+می باشد.
 

خلاصه تولید:
در این قسمت خلاصه ای از خصوصیات تولیدی گاو نر و ارزش ژنتیكی آنها تخمین زده شده است.و مشخص شده است كه گاو نر چه مقدار از برتری موجود را می تواتند به نسل بعد انتقال دهد.همچنین اطلاعات درج شده در رابط با شیر،پروتئین و چربی آن، به متخصص اصلاح نژاد كمك میكند كه گاوهای نر مطابق اهداف اصلاحی تعیین شده را انتخاب نمایید.
ردیف اول:
در این ردیف PTAتولیدشیر،چربی شیر،پروتئین شیرو همجنین تاریخ ثبت نام گاو در انجمن گاو شیری امریكا(USDA)،درصد ركوردهای موجود نهایی در ارزیابی این گاو
(RIP) ودرصد دختران این گاو نر در گله های گاو شیری امریكا درج شده است.
ردیف دوم:
در این ردیف PTA درصد چربی شیر،درصد پروئتین شیر آورده شده است.
ردیف سوم:
ارزشهای اقتصادی برای میزان PTA تولید پنیر از این شیر، PTAتولید شیر،تولیدچربی ، تولید پروتئین،سن معادل بلوغ دختران(ME)برای خصوصیات مذكورفوق محاسبه شده است.
ردیف چهارم:
در این ردیف درصد اعتمادPTAMوPTAF،تعداد دختران در گله ،میانگین ME برای شیر و چربی و پروتئین آن درج شده است.
منظور از تعداد دختران،تعداد كل دختران گاو نری است كه در ارزیابی ژنتیكی و برنامه آزمون نتاج شركت كرده است.
منظور از تعداد گله،تعداد گله های مختلفی است كه دختران این گاو نر در این گله ها پراكنده شده اند.

به عنوان مثال برای گاو نر Jurors،73 دختر در 52 گله متفاوت وجود دارد.10% این دختران، در اولین شیردهی از گله هایشان حذف شده اندوبا 62% باقی مانده ادامه ركوردگیریها صورت گرفته است.
در این مثال،میانگین برآورد اقتصادیME برابر 972/22پوند برای شیر،813 پوند برای چربی و 715 پوند برای پروتئین شیر میباشد.
خلاصه خصوصیات تیپ:
در این قسمت ارزیابی های ژنتیكی برای خصوصیات تیپ دختران این گاو نر،شاخص تركیبی خصوصیات قابل اندازه گیری را می توان پیدا نمود.اصلاحگران از این پارامترها برای انتخاب گاو نر به منظور رسیدن به اهداف بهبود ژنتیكی خصوصیات تیپ گله های خود استفاده می كنند.

ردیف اول:
در این ردیف رتبه بندی نهایی PTAبرای تیپ،تاریخ ثبت ،دختران موثر به ازای هر گلهEffective Doughter Per Herd(EFTD/H) درج گردیده است. در مثال فوق JurorsدارایPTA تیپ تولیدی برابر 23/2+ میباشد.
ردیف دوم:
در این ردیف درصد اعتماد برای محاسبات PTAT، تعداد دختران،میانگین گله ها،میانگین سن تعدیل شده برای دختران آورده شده است.
ردیف سوم:
در این ردیف شاخص تركیبی قابل اندازه گیری برای وضعیت استقرار پستان(UD) وضعیت استقرارپاهاوساقها(FL)،فرم بدن(BD)و ظرفیت شیردهی(D) ثبت شده است.
به عنوان مثال برای گاو نرJurors،این شاخص تركیبی برای وضعیت استقرارپستان 82/1+،برای پاهاوساقها،51/0+و برای فرم بدن 29/2+و برای ظرفیت شیردهی 68/2+می باشد.
اطلاعات اضافی تر ژنتیكی در كاتالوگها:

ردیف اول:
شایستگی خالص(دلار)برای PTA سلولهای سوماتیك(SCS)وPTA برای تولید(PL) نوشته شده است.
ردیف دوم:
در این ردیف محاسبه شده برای شایستگی خالص(دلار)برای PTA سلولهای سوماتیك(SCS)وPTA برای تولید(PL) نوشته شده است.
اطلاعات مالكیت گاوها:

در این قسمت اطلاعات كاملی ازمشخصات و آدرس دارندگان این اسپرم آورده شده است.
ردیف اول:
در این ردیف ،شركتهای دارنده اسپرم گاو پروف شده،یا نام سازمانهایی كه اسپرم این گاو نر را در اختیاردارند نوشته شده است.
ردیف دوم:
در این ردیف شماره بین المللی گاونر،آدرس پستی دارنندگان این اسپرم و كد اسپرم درج شده است. منظور از كدهای

اسپرم نشان دادن وضعیت فعلی اسپرم در یكی از گروهای ذیل میباشد:
اسپرمهای جمع آوری شده(Collected:C)
در این نشان دهنده گاوهای نری است كه اسپرم آنه جمع آوری شده و هنوز واگذار نشده است.
اسپرم گاوهای نر شركت كننده در آزمون نتاج(Progeny Test Sire:P):
در این ردیف گاوهای نری واجد شرایط هستند كه اسپرم آنها در 10 گله یا بیشتر به منظور آزمون نتاج توزیع شده است.
اسپرمهای خارجی(Foreign):
در این قسمت گاوهای نری كه در برنامه های آزمون نتاج،خارج از آمریكا شركت كرده اند و در شرایط حاضر در این كشور بررسی نشده اند قرار میگیرد.
اسپرمهای گاوهای نر پروف شده بادسترسی فوری(Active A.I Sire):
در این قسمت گاوهای نری كه بطور روتین اسپرم آنها در دسترس می باشد و همچنین 150 واحد از اسپرم آنها در طول 6 ماه قبل فروخته شده است قرار میگیرد.
اسپرمهایی با قابلیت دسترسی محدود(Limitd):
در این قسمت گاوهای نری قرار میگیرند كه اسپرم آنه دارای محدویت دسترسی می باشد. ممكن است گاوهای واجد شرایط در این قسمت زنده باشند یا مدتها پیش مرده باشند.
اسپرم هایی با عدم امكان دسترسی(Inactive A.I Sire):
در این قسمت گاوهای نری قرار می گیرند كه اسپرم آنها بطور معمول در دسترس نیست.
لیست صفات ثبت شده در كاتالوگها:
در این دفاتر19 صفت مورد بررسی قرار گرفته است.كه شامل پروتئین،چربی، رتبه نهایی وشاخص تركیبی وضعیت استقرار پستان و متعاقب آن 15 صفت اندازهگیری شده برای تیپ آورده شده است.

قابلیت انتقال استاندارد(STA):
برای 19 صفت ذكر شده در قسمت قبل،مقدار STA تك تك درج شده است.همانطوری كه قبلا توضیح داده شد STA برای هر صفت در حقیقت PTAمحاسبه شده ایست كه بصورت استاندارد در آمده است تقریبا همیشه STA بین 3 الی صفر قرار گرفته است. استاندار كردن عملی است كه به متخصص اصلاح نژاد و هر خواننده دیگر اجازه می دهد كه مقایسه صفات مربوط به دو گاو نر با میانگینهای متفاوت را انجام دهد بدون اینكه اشتباهی را مرتكب شود.

منتهی الیه های بیولوژیكی:
این بخش شامل دو منتهی الیه بیولوژیكی توصیف شده برای هر یك از 19 صفت مندرج می باشد. وقتی ارزش STA گاو نر برای صفتی 85/0 یا بیشتر باشد. منتهی الیه های این صفت بسرعت عقب نشینی می كنند بطوری كه این صفت 20% قابل انتقال است.

منحنی وضعیت STA،صفات(J.Trait Profiles):
در این منحنی ها،STAودامنه اطمینان برای هرصفت مشخص شده است.پهنای منحنی قابلیت اطمینان برای هر صفت را نشان می دهد.اگر قابلیت اطمینان افزایش یابد،عرض منحنی كاهش می یابد.اگر ترای یك صفت منحنی باریكی وجود داشته باشد،گاو نر حاوی آن صفت دارای بالاترین قابلیت اطمینان است.
قابلیت اعتماد صفات اندازه گیری شده گاو نر:

در این قسمت تاریخ،تعداد دختران،تعداد ركوردهای اندازهگیری شده،تعدادگله،تعداد دختران موثر به ازای هرگله می باشد. درمورد مثال بالا،.Jurols،در سال 1995ثبت شده است،45 دختراین گاو نردر 31 گله پراكنده شده اند. تعداد دختران موثر در گله ترای این گاو 8/1 میباشد.

آزمون اطلاعات شما در موردSire Summrise
در این قسمت برای آزمون اطلاعات خوانندگان،مثالی از اطلاعات درج شده در مورد یك گاو نر آورده شده است و سپس سوالاتی درمورد این مشخصات پرسیده شده است.

1-STA صفت بلندی ارتفاع پستان برای گاو Torosچقدر است؟
2-چگونه می توان به بهبود زاویه كم پاها در این گاو كمك كرد؟
3-PTAمحاسبه شده برای صفت تولید شیر در Toros چقدر است؟
4-آیا اسپرم گاو نر Torosدر دسترس می باشد؟
5-مقدارPTA برای پروتئین شیر Toros چقدر است؟
6- چه در صدی از ركوردهایToros در برنامه ارزیابی ژنتیكی موزد استفاده قرار گرفته است؟
7- مقدار STA برای صفت تیپ عمق بدنTorosچقدر است؟
8-در ارزیابی تولید Toros
الف- چه تعداد دختر مورد استفاده قرار گرفته است؟
ب-چه تعداد گله مختلف حاوی دختران این گاو بوده است؟
9- شاخص تركیبی محاسبه شده برای خصوصیات پستان در Torosچقدر است؟
10-مقدار STA مخفف چه كلمه ای است؟
11- میانگین نهایی STAبرای صفات قابل اندازه گیری در این گاو چقدر است؟
12-مقدار شاخص تركیبی صفات مرتبط با ساق و پاها در این گاو چقدر است؟
13-رتبه بندی نهایی Toros چقدر می باشد؟
14-در بین صفات Toros كدام صفت بعد از ارزیابی ژنتیكی دارای قابلیت انتقال 20% می باشد؟
15- قابلیت اعتمادبرای PTA تیپ در این گاو چقدر است؟
16-مقدار TPI برای این گاو چه مقدار می باشد؟
17-كدام یك از صفات گزارش شده برای این گاو از لحاظSTA دارای بیشترین منتهی الیه است؟
18-رتبه بندی نهاییSTA برای Torosچقدر است؟
19-مقدار قابلیت اعتماد برای ارزیابی ژنتیكی برای صفات شیر و چربی درTorosچقدر است؟
20- مقدارTPI برای پدرToros چقدر است؟
جواب سوالات:

مقایسه اطلاعات مربوط به دو گاو نر:
حالا شما كاملا با اصطلاحات مندرج در كاتالوگهای اسپرم آشنا شدهاید بنابراین اجازه دهید تا یك مثال كاربردی دیگر در این رابط ذكر نماییم:

 

A.KEEPHOLM MARK CYRUS *BL

 

1- كدام گاو نر باعث بهبود ارتفاع پستان می شود؟
2- كدام گاو دارای شاخص تركیبی بالاتری برای وضعیت پستان می باشد؟
3- كدام یك از این گاوهای نر دارای مادری با رتبه بهتر است؟
4- كدام گاو نر دارای اسپرم در دسترس است؟
5- كدام گاو نر دارای PTAبالاتری برای صفت شیر است؟
6- كدام گاو نر دارای دختران بیشتری می باشد؟
7- كدام گاو نر دارای بالاترین PTA برای پروتئین شیر می باشد؟
8- كدام گاو نر دارای بالاترین قابلیت اعتماد برای اطلاعات ژنتیكی مندرج می باشد؟
9- كدام گاو نر دارای بالاترین تمایل برای بهبود زاویه پاها می باشد؟
10-كدام گاو نر دارای سن جوانتری می باشد؟
11-كدام گاو نر دارای PTA بالاتری بزای صفات تیپ است؟
12-كدام گاو نر به عنوان حامل ژن مغلوب شناسائی شده است؟
13-كدام گاو نر دارایTPI بالاتری می باشد؟
14-كدام گاو نر دارای قابلیت انتقال بالاتری برای میزان تولید چربی می باشد؟
15- كدام گاو نر متعلق به مركز تلقیح مصنوعی شرق امریكا می باشد؟
 

جوابها:

1:a  2:a  3:b  4:a & b  5:b  6:a  7:b  8:a  9:a  10:b  11:b  12:yes  13:a  14:a  15:b

وضعیت تولید مثلی در گله

 

وضعیت تولید مثلی گله

 اگر بخواهیم سودمندی گله شیری به حداکثر برسد مستلزم آنست که بازده تولید مثلی در سطح بالایی نگه داشته شود. ایفاء نقش تولید مثلی در یک گله شیری فاکتور مهمی از عملکرد سیاست مدیریتی است. و تاثیر این سیاست مدیریتی در اداره روزبه روز گله نشانه میزان صحیح اجراء شدن عملکرد تولید مثلی گله خواهد بود. اولین گام در ارزیابی عملکرد تولید مثلی داشتن ابزارهای کلیدی تشخیص هویت و استفاده از آنها بعنوان راهنمای توسعه یا اصلاح سیاست های مدیریتی گله تکرار آن است. فاصله زایش باید بعنوان نقطه شروع در ارزیابی اولین عملکرد گله باشد. برای تولید حداکثر ، فاصله زایش را باید از 3/2 تا 8/12 ماه رساند.
وقتی که فاصله زایش خیلی بیشتر از این میزان باشد، تولید شیر به صورت معنی داری کاهش می یابد، زمانیکه فاصله زایش بیش از 6/13 ماه باشد سرعت این افت زیادتر می شود. برای تشخیص اینکه چرا فاصله های زایشی طولانی وجود داد ، یک برسی عملکردی در چهار ناحیه باید صوت گیرد :
1- سیاست مدیریتی و فیزیولوژی
2- تشخیص فحلی
3- نرخ آبستنی
4- سلامتی گله
طرح کلی در جدول شماه یک، اهداف مدیریت تحقق گرا برای روزهای باز که باید بعنوان محک در ارزیابی تولید مثلی گله شما مورد استفاده قرار گیرند. شناخت نقاط قوت و ضعفهای برنامه تولید مثلی نوع تصمیمات مدیریتی که ممکن است سودآورترین باشد را، مشخص خواهد کرد.
جدول 1 : تفسیر سطوح مختلف روزهای باز

سطح	تفسیر
85-110	عالی
111-117	مناسب
118-130	کمی مشکل
131-145	نسبتا مشکل
بالاتر از 145	خیلی مشکل

سیاست مدیریتی:
عملکرد تولید مثلی در یک گله تاثیر پذیرفته از مجموعه سیاستهای مختلف مدیریتی است. مدیرانی که اهمیت عملکرد خوب را می دانند معمولا از خسارتهای که درآمد باالقوه رخ می دهد، هنگامی که فاصله گوساله زایی خیلی زیاد است و همچنین وقتی که نسبت حذف تولید مثلی خیلی زیاد است، یک درک صحیحی دارند.
مدیریت صحیح تولید مثل در طی دوره خشکی آغاز می شود.گاوهایی که تجربه مشکلات گوساله زایی دارند و گاوهایی که توازن انرژی منفی به میزان زیاد بعد از گوساله زائی دارند آهسته تر چرخه های(تولید مثلی)خود را از سر خواهند گرفت.
مشکلات تولید مثلی بندرت ناگهانی ظاهر می شوند و آنها بندرت بعلت یک مورد انفرادی هستند. یکی از بهترین معیارهای سیاست مدیریتی اثرات عملکرد تولید مثلی است که منعکس شده از فاصله زایش تا اولین تلقیح می باشد. جدول شماره 2 یک تفسیر از زایش تا اولین تلقیح و تمرین مدیریت در ناحیه عملکرد تولید مثلی گله ارائه می دهد.
جدول2 : تفسیر فواصل مختلف برای روزها تا اولین تلقیح

سطح	تفسیر
60-75	عالی
76-82	مناسب
83-90	کمی مشکل
91-100	نسبتا مشکل
بالاتر از 100	خیلی مشکل

تشخیص فحلی :
تشخیص فحلی درست و خوب یکی از مهمترین فاکتورها در کوتاه کردن فاصله گوساله زایی است. بیشترین تاکید باید برای زود تشخیص دادن فحلی تمام گاوها (قبل از 50 روز، بعد از زایمان) و همچنین پیش بینی به موقع دوره های فحلی قرار گیرد.همه گاوهایی که فحلی را تا 50 روز ظاهر نمیکنند، باید توسط یک دامپزشک معاینه شوند تا مشخص شود شاید رحم عفونی شده باشد یا تخودانها غیر فعال شده یا تشکیل کیست داده اند. توجه ویژه ای به مشکلات قبل از زایش گاوها، و بخصوص گاوهایی که سه بار یا بیشتر تلقیح شده اند باید اختصاص یابد. آگاهی از درصد فحلی های قابل تلقیح در ارزیابی برنامه تشخیص فحلی ضروری است.
برای همه دامداران درصد فحلی های قابل تلقیح مشخص شده می تواند ارزیابی شود با استفاده از فرمول زیر:

متوسط روزهای باز-55	= تعداد فحلی های قابل تلقیح
21

 

 

این فرمول بر این فرض استوار است اولین فحلی قابل تلقیح حیوان بیش از یک دوره انتظار 45 روز مشاهده خواهد شد، به طور متوسط 55 روز بعد از زایش، درصد فحلی های قابل تلقیح تشخیص داده شده می تواند توسط فرمول زیر تخمین زده شود.

100×	تعدا فحلی های تشخیص داده شده	= درصد فحلی های تشخیص داده شده قابل تلقیح
	تعدا فحلی های قابل تلقیح

 

 

مشکلات تولید مثلی بندرت ناگهانی ظاهر می شوند و آنها بندرت بعلت یک مورد انفرادی هستند.
تعداد فحلی ها می تواند افزایش یابد اگر دامداران:
1- فاکتور های موثر برای نشان دادن فحلی را بشناسند
2- همه فحلی های مشاهده شده را ثبت کنند و رکوردها را در پیش بینی فحلی بکار گیرند
3- استفاده از کمک(افراد دیگر) برای تشخیص فحلی با دقت بیشتر
4- آگاهی از درصد فحلی های قابل تلقیح مشخص شده
نرخ آبستنی :
این یک طبقه بندی گسترده است زمانیکه رکوردهای تولید مثلی ارزیابی می شوند. نرخ آبستنی در اولین تلقیح یک تخمین مفید را از نرخ آبستنی برای یک گله تعیین می کند اگر چه، آن یک اندازه گیری است که ترکیبی از اثرات کیفیت اسپرم و تکنیکهای تلقیح، می باشد بعلاوه فاکتورهای محیطی شامل دما استرس را نیز در بر می گیرد تلقیح ها در آبستنی باید بر اساس راهنمایی های جدول 3 تفسیر شوند.
جدول3: نسبت بین تلقیح های تولید مثلی و سطوح باروری

سطح	تفسیر
پایینتر از 8/1	عالی
از 8/1-2	کافی
از2-3/2	کمی مشکل
از3/2-8/2	نسبتا مشکل
بالاتر از8/2	خیلی مشکل

سلامت گله :
عملکرد تولید مثلی در یک گله شیری به میزان زیاد تحت تاثیر سلامت گله است. رعایت اصول بهداشتی بطور شایسته و برنامه واکسیناسیون از عفونتها و بیماریها ی تولید مثلی جوگیری می کند.
اثرات اختلالات در عملکرد تولید مثلی، حذف و سوددهی در گاوهای پیر خیلی بیشتر و شدیدتر است.
در گاوهایی که در موقع گوساله زایی نیز به کمک دارند و یا برای جفت ماندگی درمان می شوند عفونت های رحمی و کیستیک تخمدانها بیشتر مشاهده می شوند.

بنابراین، کلید جلوگیری از خسارات مربوط به اختلالات تولید مثلی بیشتر
باید در پیشگیری از این قبیل اختلالات یافت شود، نه در درمان آنها

سازه های موثر بر رفتار فحلی

 

سازه های موثر بر بروز رفتارهای فحلی در گاو
محمد جواد ضمیری
استاد بخش علوم دامی، دانشگاه شیراز

 چکیده:
تشخیص ماده گاوهای فحل از سوی انسان، هم چنان یکی از مشکلات اساسی در گاوداری هایی است که برای بارور کردن ماده گاوها، تلقیح مصنوعی را به کار می برند و یا جفتگیری کنترل شده دارند.
داشتن روش های موثر و اقتصادی تشخیص فحلی در گاو، نیازمند شناخت کامل تغییرهای رفتاری و فیزیولوژیک ماده گاو در طول چرخه فحلی است. پراکنش در بروز رفتارهای فحلی بین گاوهای مختلف و هم چنین در خلال چرخه های پی در پی هر گاو، این فرایند را پیچیده می سازد. در این مقاله، بسیاری از سازه های بیولوژیک و محیطی مورد توجه قرار گرفته اند که بر شدت و طول دوره بروز رفتار های فحلی گاوهای اهلی، تاثیر می گذارند.
واژه های کلیدی: گاو، تشخیص فحلی، چرخه فحلی و رفتارهای فحلی

Factors Influencing Estrous  Behavior in Cattle
Zamiri,M.J.
Prof., Dept. of animal Science, College of Agriculture, Shiraz University

Summary
The rate of estrus detection in dairy herds is low. the development of efficient methods of estrus detection techniques for use in cattle depends on a thorough understanding of the physiology and behavior during the estrous cycle. many factors affect the manifestation of sexual behavior during the cycle. Social interactions, management factors, environmental factors, and physiological status are amongst many factos that are discussed in this paper.
 Key words: Cattle , Estrous behavior , Heat ,Heat detection

 

مقدمه:
بی حرکت ایستادن و اجازه سواری دادن به گاو نر و یا یک گاو دیگر، اصلی ترین و مطمئن ترین نشانه فحلی، و بهترین شاخص است که نشان می دهد ماده گاو یا تلیسه، در گامه پیش از تخمک ریزی قرار دارد و آماده پذیرش جنسی است. شدت و طول دوره بروز رفتارهای فحلی در خلال چرخه فحلی، بین گاوهای مختلف، بسیار متغییر است. تعداد جفتگیری موفقیت آمیز با گاو نر، می تواند تا 20 بار نیز برسد. "برهم کنش اجتماعی"، سازه های مدیریتی، نوع ساختمانهای نگهداری و امکانات آن، محیط فیزیکی، تغذیه، سن، وضعیت فیزیولوژیکی، سازه های ژنتیکی، و بود یا نبود گاو نر در گله، بر بروز رفتارهای فحلی تاثیر می گذارند. هدف این مقاله ، بررسی جنبه های مهمتر این سازه ها، بر رفتار فحلی در گاو است.
بر هم کنش های اجتماعی(Social interactions)
بر هم کنش های اجتماعی، از جمله "چیرگی اجتماعی"(Social dominance)(چیره بودن بر دیگر افراد گله) بر بروز رفتارهای فحلی، تاثیر می گذارند. در تلیس هایی که به شکل گروهی نگهداری می شوند، برخی از تلیسه های فحل، سواری می گیرند. گاو های درشت جثه چیره، ممکن است از سواری گرفتن گاوهای زیردست(Subordinate)با جثه کوچک، جلوگیری کنند، هر چند که در برخی پژوهش ها، رابطه ای بین درجه اجتماعی(Social Rank) و بسامد سواری از نظر تعداد سواری داده شده و تعداد سواری گرفته شده، مشاهده نشده است. بر هم کنش های اجتماعی، بر زمان بندی بروز رفتار فحلی در گله و احتمالا بر ساز و کارهای فیزیولوژیک موثر بر فحلی، تاثیر می گذارند. در شرایطی که فحلی در گاوهای گله همزمان شده بود، درجه اجتماعی گاوهای چیره، اثر بسیار شدیدی بر طول دوره فحلی و نیز تعداد گاوهایی داشت که در هر زمان معین، فحل بودند. زمانی که اقدام به همزمان سازی فحلی در گله می شود، ماده گاوها، تمایل به تشکیل گروه هایی دارند که انها را "گروه فعال جنسی"(Sexuall Active Group)می نامند. جابجایی گاو ها در این گروه ها، اغلب بسیار زیاد است و اعضای گروه، پیوسته، تغییر می کنند. عملکرد جنسی گاوهای نری که پیش از جفتگیری با ماده گاو ، سواری گرفتن و یا سواری دادن دیگر گاوها را مشاهده کرده اند، افزایش می یابد. با همزمان کردن فحلی، تعداد گاوهایی که در تشکیل " گروه جنسی فعال " شرکت می کنند، افزایش می یابد. همزمان شدن فحلی ماده گاوها، به طور طبیعی نیز اتفاق می افتد و بین گاوهای جوان تر، شایع تر است. پدیده همزمان شدن  فحلی در طبیعت نیز نشان می دهد، گاوهای فحل به گونه ای بر فحلی دیگر گاوهای فحل در گله، اثر می گذارند. متراکم شدن بروز فحلی، بین گاوهای اصطبل های جاور نیز رخ میدهد، به ویژه اگر امکان تماس حسی وجود داشته باشد. در گروه های جنسی فعال، ماده گاوها، گاوهای ماده ویژه ای را به عنوان شریک جنسی،(Sexual partner) بر می گزینند و این تمایل، در گاوهای مسن تر بیشتر دیده می شود. ماده گاوها ، جذابیت جنسی کمتری برای دیگر گاوهای گروه دارند اما بندرت به سوی آنها می روند و یا  در زمان فحلی تمایل به سواری گرفتن دارند. برخی گاوها، درست بر عکس این رفتار را نشان می دهند.
سازه های مدیریتی
تشخیص فحلی، یکی از مهمترین نگرانی های گاوداریهایی است که علاقه مند به بکارگیری تلقیح مصنوعی هستند. دقت  و کارایی مشاهدات مستقیم، به بسامد مشاهدات، طول دوره هر مشاهده، و زمان بندی دوره های مشاهده، بستگی دارد. برای افزایش کارآیی تشخیص فحلی، می توان از روش همزمان سازی فحلی، بهره گرفت. بسامد بروز فحلی و طول دوره فحلی، کاملا متغییر بوده است و از این نظر، بین گاوهایی که فحلی طبیعی داشتند و آنهایی که با پروستاگلاندین همزمان شده بودند، تفاوتی دیده نشده است. در گاوهای کوهان دار در مکزیک، طول میانگین دوره فحلی در حالت طبیعی و در گاوهای همزمان شده با پروستاگلاندین به ترتیب، 3/15 و 3/13 ساعت و در تلیسه ها 7/21 و 8/19 ساعت بود. کارایی تشخیص فحلی در روش PRID و ایمپلاتست پروژسترون تقریبا برابر با 70 درصد ولی برای روش پروستاگلاندین، 44 درصد بود. مطالعه گاوهای اروپایی نشان داده است که تراکم دام درواحد سطح موجب افزایش بسامد و برهم کنش های جنسی بین ماده گاوها می شود. گاوهایی که در اصطبل نگهداری می شوند نسبت به آنهایی که در مراتع هستند، در هر دوره فحلی، سواری بیشتری می دهند. در مرتع ، زمان بیشتری صرف چرا می شود و از این رو، زمان کمتری برای بروز برهمکنش های رفتاری وجود دارد. نوع مواد بستر نیز می تواند بر بسامد رفتاری فحلی اثر داشته باشد. سطوح لغزنده، تاثیر نامطلوبی بر بروز فحلی دارند. سواری گرفتن گاوهای فحل روی سطوح چوبی بیشتر از سطوحی است که با کاه پوشیده شده اند(به ویژه، برای گاوهای مسن تر) و برای سطوح سیمانی بیشتر از خاکی است.برخی پژوهشگران، نشان داده اند که سطوح بتونی، به میزان زیادی بسامد سواری دادن و طول دوره فحلی را نسبت به سطوح خاکی، کاهش می دهند.زمانی که مشکلات سم در گله شایع تر باشد، تفاوت بین سطوح بتونی و خاکی از نظر بسامد سواری، به مراتب بیشتر است. سروصدای بلند از دیگر سازه هایی است که فعالیت سواری دادن را کاهش می ده، به ویژه اگر صدا نا منظم و غیر عادی باشد. سقف های کوتاه ساختمان، عمق زیاد گل ولای، در انتظار زمان شیردوشی و تغذیه (شرطی است) بودن نیز بسامد سواری دادن را کاهش می دهند.
سازه های محیطی
سازه های محیطی، بر فعالیت های جنسی و بازدهی تولید مثل گاو، تاثیر می گذارند. حتی "فاز ماه"(Lunar phase) می تواند بر فعالیت فحلی تاثیر داشته باشد. در اواخر پاییز و اوایل زمستان رفتار فحلی، در مقایسه با تابستان، کمتر، و چرخه های فحلی نا منظم و تعداد روزهای باز در ماه های زمستان بیشتر گزارش شده است. تداوم دمای محیطی بالا، موجب کوتاه شدن دوره فحلی و کاهش شدت فحلی در گاوهای شیری می شود. انتقال گاوهای اروپایی به نواحی نیمه گرمسیری و گرمسیری موجب کوتاه شدن طول دوره فحلی شد که ناشی از تاثیر تغییرات تغذیه ای، آب و هوا، و انگل ها بر تولید مثل است. در حالی که نزادهای کوهان دار، در ماههای گرم سال، رفتارهای فحلی بیشتری را نشان می دهند، در گاوهای اروپایی، هوای سرد(اگر زیاد شدید نباشد) تاثیر مهاری کمتری بر بروز فحلی دارد تا هوای گرم. در ماههای تابستان، طول دوره فحلی ماده گاوهای هولشتن(لا ضریب چاقی لاغری6/2)، در محیط کاملا خنک(16 ساعت) بیشتر از محیط  نسبتا خنک(5/11 ساعت) بود. برخی گزارش ها حاکی از این هستند که فحلی، هنگام شفق و در ساعت های روشنایی، اغاز می شوود در حالی که برخی گزارش ها می گویند که بیشترین فعالیت سواری، هنگام عصر و شب، رخ می دهد. این در حالی است که برخی پژوهشگران تفاوتی در بسامد فعالیت جنسی بین روز و شب مشاهده نکردند. بیشتر یافته ها درباره گاوهای کوهان دار، نشان می دهند که احتمال بروز رفتارهای فحلی، در ساعات های تاریکی و یا ساعت های آغازین صبح، بیشتر است. شدت رفتار فحلی، تحت تاثیر زمانمی از شبانه روز است که فحلی آغاز می شود. فعالیت جنسی گاوهایی که فحلی آنها در صبح اغاز شده بود، نسبت به انهایی که در عصر آغاز شده بود، بیشتر بود_4/11 سواری در ساعت در برابر6/7). سازه های دیگری مانند باد شدید، باران شدید و رطوبت زیاد نیز موجب کاهش فعالیت های حرکتی وابسته به فحلی می شوند.
تغذیه
سازه های تغذیه ای می توانند موجب مهار چرخه تخمدانی شوند اما بطور کلی، تا زمانی که چرخه های تخمدانی، طبیعی باشند، تاثیری بر چگونگی بروز فحلی ندارند. افزایش و یا کاهش شدید مقدار خوراک گاوهای گوشتی، شروع فحلی پس از زایش را در مقایسه با گاوهایی که وضعیت بدنی متوسط تا خوبی داشتند، به تاخیر انداخت. کمبود شدید پروتئین موجب بروز ناهنجاریهای تولید مثلی و تغذیه با مقادیر زیاد پروتئین، موجب تاخیر در بلوغ و افزایش تعدا روزهای باز در گاوهای شیری می شود. کمبود ویتامین A، موجب تاخیر در بلوغ می شود. در بسیار موارد، تعادل انرژی تاثیر به سزایی بر از سرگیری چرخه های تخمدانی پس از زایش دارد، به گونه ای که تعادل منفی انرژی بروز فحلی پس از زایش را به تاخیر می اندازد. تعادل منفی انرژی و یا چاقی زیاد تلیسه ها تاثیری بر طول دوره فحلی نداشت. تغذیه تلیسه ها با جیره هایی که 80، 100 و 120 درصد نیازهای انرژی و پروتئین را تامین می کرد نیز تاثیری بر طول دوره فحلی و فعالیت های سواری آنهانداشت. کمبود مینرال ها نیز بر تولید متل تاثیر می گذارد. کمبود فسفر، فحلی پس از زایش را به تاخیر می اندازد اما تغذیه جیره هایی که 73،138،246 درصد نیازهای فسفر تلیسه های شیری شیری را تامین می کرد. تاثیری بر طول دوره فحلی و بسامد سواری دادن، نداشت. کمبود کبالت، چرخه های فحلی را منظم می کند و کمبود منگنز، فحلی پس از زایش را به تاخیر می اندازد و اگر شدید باشد موجب قطع کامل چرخه های تخودانی می شود. کمبود بتاکاروتن نیز موجب کاهش شدت رفتارهای فحلی شده است.
سن و وضعیت فیزیولوژیکی گاو
گفته می شود که طول دوره فحلی تلیسه کمتر از گاو است اما برخی پژوهش ها تفاوت آشکاری در میانگین طول دوره فحلی تلیسه ها (5/5± 6/14 ساعت) و گاوهای مسن تر را(4/4±1/15 ساعت) ندیدند. شدت رفتار فحلی با افزایش سن افزایش یافت (5/5 سواری بیش از نخستین ابستنی تلیسه ها، 3/6 سواری در تلیسه های زایش اول ، و 9/7 سواری در گاو های مسن تر) و گاوهای مسن تر، در آغاز دوره فحلی، نسبت به گاوهای جوان تر، فعالیت سواری بیشتری را نشان دادند. تعداد سواری گرفتن از تلیسه ها و گاوهای فحل، کاملا متغییر است;تعداد سواری در گاوهای شیرده، بین 3-140 و در تلیسه ها، بین 3-225 بار متغییر بود تمایل به تشکیل "گروههای جنسی فعال" با افزایش سن، کاهش می یابد و ترکیب گروه های جنسی فعال ممکن است کاملا متفاوت باشد. در مقایسه با گاوهای مسن تر، تعداد گروه های فعال جنسی در تلیسه ها، کمتر اما تعداد افراد در هر گروه، بیشتر بود."گروه های فعال جنسی" که کمتر از 6 عضو داشتند، ناپایدارتر بودند و گاوها تمایل بیشتری به شرکت در گروه هایی داشتند که پیشینه آشنایی با آنها را داشتند. با پیشرفت دوره فحلی ، تغییراتی نیز در فعالیت جنسی دیده می شود. سواری دادن یا گرفتن در چند ساعت آغازین دوره فحلی واقعی، بیشتر است و سپس به تدریج، کاهش می یابد. شیردهی و یا حضور گوساله، موجب تاخیر در آغاز چرخه فحلی می شود و رفتار فحلی را مهار می کند. در سه ماه اول پس از زایش، میانگین تعداد سواری های داده شده یا گرفته شده به ازای هر ماده گاو و در هر دوره فحلی، با هر نوبت فحلی پس از زایش افزایش یافت. در فعالیت های سواری دادن و یا گرفتن، در 98 درصد موارد، حداقل یکی از گاوها، فحل بود و در 71 درصد موارد، هر دو گاو فحل بودند. در گاوهای اروپایی، نزدیک به 6درصد گاوهای آبستن، در فعالیت های سواری شرکت می کنند. این رقم در گاوهای زیبو، کمتر از 2 درصد است. فعالیت سواری گاوهای آبستن، اغلب به 100 روز نخست آبستنی، محدود می شود که غلظت استروژن خون معمولا پایین است. گاوهای اروپایی، اغلب در مرحله پرواستروس و مت استروس، تمایل به سواری گرفتن دارند اما گاوهای براهمن در این مراحل، هم سواری می دهند و هم سواری می گیرند.استرس موجب کاهش طول دوره فحلی و یا مهار آن می شود. انتقال گاوهای زیبو به مراتع جدید و یا محصور کردن آنها در اصطبل، فعالیت فحلی آنها را کاهش می دهد. توفانهای موسمی گرمسیری نیز تاثیر همانندی دارند. تزریق 320 واحد بین المللی ACTHدر مرحله پرواستروس، موجب تاخیر در بروز فحلی و کاهش طول دوره فحلی در تلیسه ها شد. اینفیوژن کورتیزول در مرحله پرواستروس به تلیسه ها برای 90 ساعت، به طور کامل موجب مهار سرژLH و رفتار فحلی شد  بدون این که تاثیری بر غلظت پلاسمایی استرادیول داشته باشد. یکبار تزریق کورتیزول (تا 200 میلی گرم) به تلیسه های تخودان برداری شده ای که استرادیول دریافت کرده بودند، تاثیری بر ویژگی های فحلی نداشت. یک تزریق 4 میلی گرمی دگزامتازون به چنین تلیسه هایی، درصد تلیسه های فحل را کاهش داد اما تاثیری بر رفتار فحلی تلیسه هایی تداشت که فحلی نشان دادند. افزایش غلظت استرادیول موجب سرژ گونادوتروپین ها و بروز فحلی می شود اما رابطه مستقیمی بین غلظت استرادیول و یا پروژسترون با شدت رفتارهای فحلی دیده نشد. از سویی، کاهش غلظت پروژسترون و افزایش استرادیول موجب تحریک فعالیت جنسی در مراحل پایانی دوره فحلی شد. گاوهایی که دوره فحلی طولانی تری داشتند، نرخ آبستنی بالاتری نیز داشتند. شدت رفتارهای فحلی تاثیری بر نرخ آبستنی نداشت اما افزایشی برابر 12 درصد در نرخ آبستنی نیز برای گاوهایی گزارش شده است که فعالیت جنسی آنها در فحلی پس از زایش، بیشتر بود.
سازه های ژنتیکی
طول دوره فحلی و شدت رفتارهای فحلی، تفادت هایگونه ای و ژنتیکی نشان می دهند. دامنه طول دوره فحلی (پذیرش جنسی) ماده گاوهای اروپایی بین 4 تا 48 ساعت(میانگین هایی بین 6/13 و 3/19 ساعت) و میانگین آن در گاوهای هندی (کوهان دار) 8/0± 7/6 ساعت (انحراف معیار) گزارش شده است. تفاوت هایی از نظر شدت رفتار فحلی بین گاوهای اروپایی و هندی نیز گزارش شده است. گاوهای براهمن در هر ساعت دوره فحلی، به طور متوسط یکبار سواری دادند در حالی که این رقم برای گاوهای شاروله 8/2 بود. شدت رفتارهای فحلی گاوهای براون سویس، کمتر از نژاد های شیری دیگر بود و بطور کلی، نژادهای تیره رنگ نسبتبه گاوهای دارایموهای سفید یا قرمز، شدت فحلی بیشتری نشان دادند. به طور کلی، شدت رفتارهای فحلی در گاوهای مناطق گرمسیری، کمتر است و رفتارهای شدید فحلی تنها در 30 - 20 افراد گله گزارش شده است. ضریب وراثت پذیری شدت رفتارهای فحلی، پایین است(21/0) که نشان می دهد چرا دخترا هر گاو نر، شدت فحلی، متفاوتی دارند.
اثر گاو نر
در ساعت های آغازین روز، گاوهای نر در گروه های "نا هم جنس"،از نظر جنسی فعال تر هستند. در این ساعت ها، طول دوره فحلی گاوهای ماده نیز بیشتر است. الگوی فعالیت جنسی گاوهای نر در برابر همان ماده گاوهای فحل، نیز متفاوت است. اگر چه حضور گاو نر تی زر (Teaser)موجب بهبود فرایند تشخیص فحلی در گاوهایی می شود که فحلی طبیعی دارند، اما این اثر در گاوهایی که با روش های هورمونی همزمان شده اند، دیده نشده است. گاوهای تی زر، در بیشتر موارد تنها از برخی گاوهای فحل همزمان شده، سواری می گیرند و به برخی از آنها نیز توجه نمی کنند. حضور گاو نرف زمان اولین تخمک ریزی و فحلی پس از زایش را تحت تاثیر قرار می دهد و موجب کاهش برهم کنش بین ماده ها و نیز از هم گسیختگی "گروه های جنسی فعال" می شود. تفاوت های موجود در رفتارهای جنسی بین گاوهای نر، بر کاربرد آنها برای تشخیص فحلی، اثر می گذارد. در حالی که یک گاو نر پس از از 50 ساعت نزدیک به 30 درصد از ماده گاوهای فحلی را شناسایی کرده بود، گاو نر دیگری پس از 60 ساعت، نخستین سواری خود را انجام داد. جفتگیری با گاو نر و یا تلقیح مصنوعی، موجب کوتاه شدن طول دوره فحلی می شود. تحریک سرویکس، موجب آزاد سازی اکسی توسین می شود که احتمال می رود ، سازه فیزیولوژیکی برای کاهش طول دوره فحلی باشد

اثرات پروتئین در گاو شیری

اثرات پروتئین و انرژی مصرفی بر تولیدمثل در گاوهای شیری
بهاره طاهری، كارشناس ارشد دامپروری

مقدمه
تغذیه بعد از زایش، زمانیكه تولید شیر گاوهای شیری افزایش می یابد، می تواند عملكرد تولیدمثلی و به دنبال آن سودبخشی گله را تحت تأثیر قرار دهد. بطور كلی، افزایش نیازهای متابولیكی تولید بالا بهمراه نیاز های تولیدمثلی و سلامت، اثر متقابل بین تغذیه و تولیدمثل ( خصوصاً بعد از زایمان ) را به یك موضوع مهم در صنعت گاو شیری تبدیل كرده است. تحقیقات اخیر، نقش مهم تغذیه را در تولیدمثل تأیید كرده اند، و در بیشتر حالات، كمبودهای غذایی شدید باعث مشكلات و بیماریهای تولیدمثلی شده است. همچنین، مكانیسم تغذیه ای كه بر روی عملكرد تولیدمثلی تأثیرگذار است، بسیار پیچیده بوده و به طور واضح قابل تشخیص نمی باشد. با این وجود، نقش فاكتورهای غذایی مانند پروتئین و یا تعادل انرژی، و مكانیسم عملكردشان بر تولیدمثل، در سالهای اخیر، بیشتر شناخته شده است.
نقش پروتئین در تولیدمثل
به منظور افزایش تولید شیر و افزایش درآمد، تولیدكنندگان شیر سعی می كنند كه مصرف غذا را ، خصوصاً در دوره ابتدای پس از زایمان، حداكثر كنند و از آنجا كه، جیره های حاوی پروتئین بالا، در كل ، طعم بهتری داشته و مصرف غذا را افزایش می دهند، اغلب تولیدكنندگان، بیش از نیاز گاوها در طول این دوره، به دامهایشان پروتئین می خورانند. این جیره های غذایی با میزان پروتئین بالا، می توانند بازده تولیدمثلی را كاهش دهند. در بیشتر مطالعات، افزایش پروتئین خام جیره را، دلیل افزایش زمان تا اولین تخمك گذاری بعد از زایمان و افزایش تعداد سرویس ها به ازاء هر آبستنی و یا تعداد روزهای باز می دانند. به عنوان مثال، تحقیقات انجام شده در دانشگاه اورگان نشان داده است كه گاوهایی كه با پروتئین بیش از حد تغذیه شده اند ( بیشتر از 10-15 درصد نیازهای بالا ) ، تعداد سرویس بیشتری به ازاء هر آبستنی نیاز داشتند و در نتیجه فاصله گوساله زایی طولانی تری را نشان دادند. با این وجود، برخی تحقیقات دیگر، اثرات زیان آور سطوح بالای پروتئین مصرفی را بر تولید مثل نشان نداده اند. تناقض های مشاهده شده در مطالعات و تحقیقات مختلف، می تواند بدلیل منبع پروتئینی جیره مورد استفاده بجای كل پروتئین خام جیره باشد. برخی محقیقین معتقدند كه افزایش پروتئین خام جیره، لزوماً با میزان آبستنی ارتباط نخواهد داشت. علاوه بر آن، كل پروتئین خام جیره، عمل متقابل بین تولیدمثل و پروتئین مصرفی را به میزان كافی شرح نمی دهد. بطوركلی مواد پروتئینی در بخشهای تجزیه پذیر پروتئینهایشان متفاوتند. به عنوان مثال دو جیره حاوی 18 درصد پروتئین ممكن است در میزان پروتئین قابل تجزیه و غیرقابل تجزیه در شكمبه متفاوت باشند. عدم تعادل در منبع و نیاز برای پروتئین قابل تجزیه و غیرقابل تجزیه در شكمبه، هر یك ممكن است تولیدمثل را تحت تأثیر قرار دهند.
به منظور شرح چگونگی اثر منفی مصرف بیش از حد پروتئین بر باروری، 3 فرضیه كلی ارائه شده است:
1ـ محصولات فرعی سمی متابولیسم نیتروژن از شكمبه (آمونیاك) و كبد (اوره) ممكن است به اسپرم، تخمك و یا ابقای جنین تازه، زیان برسانند.
2ـ عدم تعادل در انرژی و پروتئین فراهم شده، ممكن است بازده تولیدمثلی را تحت تأثیر قرار دهد.
و 3ـ محصولات فرعی نیتروژن یا مصرف انرژی، ممكن است ترشح گنادوتروپین و یا هورمون پروژسترون را تغییر دهد. ( پروژسترون برای توسعه فولیكولی، عبورجنین در طول لوله رحم تا رسیدن به رحم و بطور كلی در ابقاء آبستنی مهم می باشد). این تأثیرات، ممكن است بطور منحصر بفرد و اختصاصی، همزمان با هم و یا با همكاری هم و بطور سینرژیك اتفاق بیفتند. همچنین، مقدار و منبع پروتئین نیز می تواند پروژسترون را متأثر سازد. امكان دارد كه در مقادیری از پروتئین خام جیره كه نیاز شكمبه را برای پروتئین قابل تجزیه افزایش می دهد، كاهش در غلظت پروژسترون اتفاق بیفتد. با این وجود، اثر مصرف پروتئین بر میزان پروژسترون نیاز به مطالعات بیشتری دارد و عواملی مانند، كل انرژی مصرفی و منبع پروتئین نیز باید مورد آزمایش قرار گیرند.
بدلیل تشابه تغییرات هورمونی در گاوهای تغذیه شده با جیره های حاوی پروتئین خام بالا، با آنچه كه در گاوها در اثر كمبود انرژی اتفاق می افتد، بسیاری از این آثار ممكن است ناشی از اثر متقابل با انرژی بجای اسیدهای امینه یا محصولات فرعی نیتروژنی از متابولیسم شكمبه باشد. جیره های با پروتئین بالا یا جیره های حاوی پروتئین قابل تجزیه بیش از حد، می توانند تعادل منفی انرژی را با افزایش تولید شیر شدت دهند.
بطوركلی اثرات پروتئین غذا بر باروری بسیار پیچیده بنظر می رسد، فاكتورهای مختلفی مانند سن، انرژی، پروتئین غیرقابل تجزیه در شكمبه و سلامتی رحم ممكن است واكنش به تغییرات پروتئین مصرفی را تحت تأثیر قرار دهند. به منظور حداقل كردن زیانهای اقتصادی تغذیه غیرمؤثر پروتئین بیش از حد، بر روی تولید و تولیدمثل، جیره ها باید برای تأمین مقادیر مناسبی از پروتئین قابل تجزیه و غیرقابل تجزیه در شكمبه، تهیه شوند. به عنوان مثال، برای گاوهای پر تولید و گاوهایی كه در ابتدای شیردهی هستند، 35 درصد پروتئین خام باید بصورت پروتئین غیر قابل تجزیه در شكمبه باشد. پس جایگزین كردن برخی منابع پروتئینی عبوری، خصوصاً در جیره هایی كه بر اساس یونجه (زیرا پروتئین یونجه بسیار تجزیه پذیر است) تهیه می شوند، نیاز است.
نقش تعادل انرژی در تولیدمثل :
انرژی مصرفی می تواند یكی از مهمترین عوامل تغذیه ای مؤثر بر تولید گاوهای شیری باشد. انرژی مصرفی ناكافی در تلیسه ها و در گاوها در ابتدای شیردهی، عملكرد تولیدمثلی را كاهش می دهد. مصرف انرژی بیش از حد در اواخر دوره شیردهی و در دوره خشكی نیز می تواند مشكلات چاقی گاو را ایجاد كند كه خود موجب كاهش بازده تولیدمثلی آنها در دوره شیردهی بعدی می شود. زمانیكه تلیسه ها با مقادیر ناكافی انرژی تغذیه شوند، دیرتر به سن بلوغ جنسی می رسند و چنانچه جیره هایی كه دارای كمبود انرژی هستند به تلیسه هایی كه دوره های فحلی طبیعی را شروع كرده اند، خورانده شود، ممكن است موجب توقف دوره فحلی آنها شود. گاوهای شیرده پرتولید نیز، در ابتدای دوره بعد از زایمان، ناتوان از مصرف غذای كافی به منظور تأمین نیازهای انرژی برای تولید شیر هستند. وقتی كه موادغذایی مصرفی نتوانند نیازهای غذایی افزایش یافته برای تولید شیر را مرتفع سازند، تعادل منفی انرژی اتفاق می افتد. در این شرایط، نیازهای انرژی بطور ناقص و از طریق متابولیسم ذخایر بدن، مرتفع می شود كه این امر نیز به نوبه خود منجر به كاهش وزن بدن و شرایط بدنی می گردد. متابولیسم بیش از حد ذخایر بدن با تصفیه چربی كبدی بعد از زایمان و كاهش عملكرد تولیدمثلی در گاوهای شیری پرتولید همراه می باشد. البته میزان و مدت زمان تعادل منفی انرژی در طول ابتدای دوره شیردهی، بیشتر به غذای مصرفی بستگی دارد تا به تولید شیر. مكانیسم هایی كه همراه با غذای مصرفی ناكافی بعد از زایمان و در نتیجه آن تعادل منفی انرژی ، تولیدمثل را متأثر می سازند، هنوز بطور كامل شناخته نشده اند. با این وجود، برخی احتمالات وجود دارد كه رابطه آنتاگونیستی بین متابولیسم بعد از زایمان و عملكرد تولیدمثلی را روشن می سازند.
هورمون لوتئیز كننده ( LH ) ، یك هورمون مهم و حیاتی است كه به منظور دوباره برقرار سازی فعالیت تخمدان، رشد نهایی و بلوغ فولیكولهای تخمدانی، تخمك گذاری و ترشح تخمدانی پروژسترون مورد نیاز می باشد. كمبود انرژی شدید ممكن است ترشح LH را تغییر دهد و در نتیجه، توسعه فولیكولی و تخمك گذاری را به تعویق بیندازد. تعادل منفی انرژی در ابتدای دوره بعد از زایمان، ممكن است كه به باروری پایین همراه با اثرگذاری منفی روی كیفیت فولیكولهای تخمدان، در طول دوره تولیدمثلی، منجر شود. بطور كلی، هر فولیكول، تقریباً 70 روز نیاز دارد تا كامل شود و بصورت تخمك آماده گردد. فولیكولهایی كه با چنین شرایط نامطلوب انرژی روبرو می شوند ( تعادل منفی انرژی شدید در دوره ابتدایی بعد از زایمان)، در این مدت زمان تعیین شده (70روز)، آمادگی انجام وظایف خود را پیدا نمی كنند. گزارش شده است كه فولیكولهای در حال رشد در گاوهایی كه كاهش شدید وزن را در طول 3 تا 5 هفته بعد از زایمان، بخود دیده اند، فولیكولهای معیوبی هستند كه در طول دوره تولیدمثلی ترشح پروژسترون را كاهش داده و باروری پایینی را ایجاد می كنند.
بر اساس مطالب بالا، مشخص می شود كه تولید شیر، كمبود انرژی شدید و از دست دادن شرایط بدنی با فاصله تا اولین تخمك گذاری، همبستگی مثبت و با نسبت آبستنی به اولین سرویس، همبستگی منفی دارد. به این ترتیب كه برای گاوها با تولید بالا، مدت زمان طولانی تری برای اولین تخمك گذاری بعد از زایمان لازم است، همچنین نسبت آبستنی به اولین سرویس و در كل باروری، در گاوهای پرتولید پایینتر است. بنابراین استراتژی های تغذیه ای كه شروع تخمك گذاری بعد از زایمان را تسریع می بخشند، می تواند بر عملكرد تولیدمثلی اثر مثبتی داشته باشد. بطوركلی، برای كاهش شرایط بدنی از دست رفته و همچنین كاهش شدت تعادل منفی انرژی بعد از زایمان، به منظور افزایش باروری، راههای متعددی وجود دارد. دو راه رسیدن به حداكثر تراكم انرژی در جیره غذایی گاوهای شیری در ابتدای شیردهی ، عبارتند از :
1ـ افزایش میزان كربوهیدرات غیر سلولزی جیره ( مثل ذرت با رطوبت بالا)
و 2ـ اضافه كردن چربی ( به عنوان مثال دانه كتان یا چربی عبوری )
افزایش كربوهیدرات غیر سلولزی جیره می تواند از طریق كاهش نسبت علوفه به كنسانتره و یا بوسیله تغذیه با غلات بیشتر، حاصل شود. هر چند كه، جیره با مقادیر بالای غلات ممكن است منجر به اسیدوز و كاهش چربی شیر شود. از طرفی دیگر، ضمیمه كردن چربی به منظور افزایش تراكم انرژی جیره، می تواند غلظت كلسترول پلاسمای مورد نیاز برای سنتز پروژسترون را افزایش دهد،كه در نتیجه منجر به توسعه باروری می شود. علاوه بر این، جیره گاوهای خشك، در طول اواخر دوره خشكی ( 2-3 هفته آخر )، باید به طور مناسب تنظیم شود تا اینكه گاوهای خشك، شرایط بدنی زیادی را از دست ندهند و دچار تعادل منفی شدید انرژی در هنگام زایمان نگردند.
با توجه به مطالب گفته شده، روشن است كه تغذیه رابطه نزدیكی با تولیدمثل دارد. از طرفی دیگر نیز، به علت پایین بودن وراثت پذیری بیشتر صفات تولیدمثلی، پیشرفت ژنتیكی حاصل از انتخاب برای این صفات به كندی حاصل می شود و می توان گفت كه در كل مدیریت (عوامل محیطی مؤثر ) خصوصاً تغذیه نقش بیشتری را در مقایسه با ژنتیك در بازده تولیدمثلی ایفا می كند. كمبودهای غذایی و فزونی یا نا متعادل بودن غذایی، همگی نشان داده اند كه می توانند منجر به تغییرات تولیدمثلی شوند. و تنها مشكل اصلی نامشخص بودن میزان این افزایش، كمبود یا عدم تعادل می باشد كه تولیدمثل راتحت تأثیر قرار می دهد. مطالعات و تحقیقات بیشتری بر روی گاوهای شیری پرتولید نیاز است تا نقش تك‌تك مواد مغذی و اثرات متقابلشان بر روی عملكرد تولیدمثلی روشن شود. در حال حاضر، بهترین توصیه، تهیه یك برنامه غذایی برای گاوهای شیری است كه برای تمام مواد مغذی، بالانس شده باشد و تمامی نیازهای غذایی دام را برطرف كند. با این وجود، باید خاطر نشان كرد كه تغذیه، تنها یكی از دلایل مشكلات و بیماریهای تولیدمثلی است. شرایط محیطی، تشخیص بموقع فحلی، زمان تلقیح مصنوعی و ذخیره و حمل اسپرم و رعایت اصول بهداشتی به هنگام زایش نیز می توانند عملكرد تولیدمثلی گله را تحت تأثیر قرار دهند. برنامه های تغذیه ای می توانند عملكرد ضعیف تولیدمثلی ایجاد شده با مدیریت ضعیف را اصلاح كنند

رد یابی عوامل وازدگی و تلفات اولیه در گاو گوشتی

ردیابی عوامل وازدگی وتلفات اولیه درگله گوشتی:

مقدمه :
     نحوه برخورد باتلفات اولیه مرغداریها ، ازمعضلات جـدی این حرفه است كه بعضا“ باتبعـات ونتـایج حقوقی ودرگیریهای مربوط بدان نیـز همراه می شود . متأسفانه ، علیـرغم اهمیت این مقوله ، تاكنون كار مدون ومنظمی دراین زمینه،صورت نگرفته است.به دلیل ضرورت وجودیك راهنمای عملی ، برای قضاوت صحیح درمورد منشأ وعوامل تلفات ، مقاله حاضـربه عنـوان ورودومقدمه ای دراین موضوع ، تقدیم می گردد بدان امیدكه جزئیات فنی این مباحث به كمك اهل نظر،تفصیل وتعمیق بیشتری پیدا كند .
     روش شناسی :
     بیش ازهرچیزبایدمتدلوژی مناسبی برای تحقیق وبررسی موردنظرمان داشته باشیم.این متدلوژی بـایدبـه گونه ای تنظیم شـودكه حتی الامكان ، كلیه عـوامل دخیل درتلفات اولیه راپوشش دهـد.روش برگزیده  این مقاله تبارشناسی(دودمان پژوهی)خواهدبود. این متدلوژی منسوب به“نیچه” وبخصوص “ میشل فوكو ” فیلسوف معروف ومعاصرفرانسوی است . تفاوت این روش با روش تاریخ شناسانه آن است كه درروش تـاریخی ، سابقه تـاریخی مسئله ازابتـدا به انتـها  مـرورمی شودحـال آنكه درروش تبارشناسی جستجو ازحال به گذشته سیرمی كند.یعنی ما گزارشی ازوضعیت موجود(ودراین مـورد از تلفات غیرعادی اولیه درگله ای معین ) داریم  . درمحل حضورمی یابیم وباروش تبارشناسانه ازوضعیت حال حاضر گله گوشتی گزارشی تهیه می كنیم .اگرصحت گزارش،دال برتلفات غیرعادی موردتأییدمان قرارگرفت ،آنگاه به ردیابی عوامل آن ازحـال به گـذشته می پردازیم وقدم به قدم به حـذف عوامل غیرمؤثربـرتلفات اقـدام می كنیم .هدف آن است كه بتدریج حلقه محاصرة عامل یـا عـوامل اصلی را تنگتر ونهایتا“ آنها راشناسایی نمائیم .
     گام اول :  بررسی صحت وسقم گزارش
    پس ازحضوردرمحل،اولین كار،تحقیق صحت وسقم اصل گزارش است.بارها اتفاق افتاده كه مرغدار  بدلیل عدم اطلاع كافی ازطبیعی بـودن درصدی ازتلفات اولیه ، یـا بدلایل دیگـر ، دروخـامت وضع گله  دانسته یاندانسته مبالغه كـرده است . میزان استاندارد یـا طبیعی تلفات اولیه ووازدگی گله دركشور ما تاسقف 3% تعیین شـده است .البته این رقم سالیانی طولانی است كه مبنای قضاوت وداوری قرارگرفته وظاهرا“ بیش ازآنكه نوعی اتكـا بردلایل علمی داشته باشد، عمـدتا“ بدیل جنبه بخشنامه ای آن ملاك عمل قـرارمی گیرد. بـاتوجه به ارتقاء وضعیت بهداشتی مـرغـداریها وسـوادوآگـاهی مـرغـداران و تولیـدكنندگان جوجه ، شابسته است مقدمـات تجدید نظـرعلمی دراین رقم بـاتوجه به واقعیات جدید صنعت مرغداری فراهم گردد. نخستین گام دراین زمینه می تواند برآوردی واقعی ازآمار تلفات اولیه جوجه های تولید شده درسراسركشورباشد.علی ایحال تاآنزمان،ناچاریم رقم 3% رامبنای كارقراردهیم
     مشكل دیگـر عدم توافق درمحـدوده زمانی تلفات است كه اغلب 7 روز ذكـرشده ولی بعضـا“ ده روز راواقعی ترمی دانند وبندرت هم تا15 روز راملاك قرارمی دهند.دربخشنامه های اداری  تـأكید برتلفات هفته اول است ولی به نظرنگارنده اگرمنشأوازدگی وتلفات عواملی غیراز بیماریهای eggborn
( عفونت نـاف ـ سالمونلا وآسپرژیلوس ) بـاشد.محاسبه تلفـات هفتـه اول عــادلانه است چـون دراین شـرایط منحنی تلفات بین روزهـای 3و6 به اوج می رسدوسپس دفعتا“سقـوط می نمـاید.امـادرمورد بیماریهای egg born  داوری باید باتوجه به دوره كمون ودوره خودبیماری صورت گیرد.مثلا“درعفونت ناف ناشی ازآلودگی هجری این مدت تا10 روزاول ادامه داردودرموردسالمونلوز باتوجه به اینكه اوج تلفات درهفته دوم است حـداقل 15 روز بـایدملاك محاسبه باشد. درمـوردآسپرژیلوس های مادری هم درست است كه اوج تلفـات درهفته اول متمـركزاست ولی تلفات مراحل غیرحاد بیماری هم تا 15 و20 روزگی وبعضا“ بیشتر می تواند طول بكشدكه طبعا“ بایستی دربرآورد خسارات وارده، موردتوجه   قرارگیرد.
     نكته مهم دیگرآن است كه دراین برآورد صرفا“نباید تلفات اولیه لحاظ گرددبلكه بایدوضع عمومی  گله، میزان جوجه های وازده،روند بهبودی وتلفات احتمالی گله درآینده هم موردنظر قرارگیرد ودر محاسبه نهایی اعمال گردد.
     گام  دوم : بررسی مشكلات مدیریتی
     چنانچه درگـام اول اصل وجودمشكل منتفی نگردید وموردتائیدواقع گشت،درگام دوم بایدوضعیت
مدیریتی گله بررسی شود.
    مهمترین عامل سوء مدیریت منتهی بـه تلفات ووازدگی ،آمـاده نبودن سالن درزمان تخلیه جوجه
می باشدكه خود شامل سردی سالن وتشنگی است.عـدم تامین حـرارت هفتـه اول فاكتـور بسیـارمهم تلفات اولیه است كه به سرماخوردگی جوجه ها(باعلائم پژمردگی وتجمع،رسوب اورات وعفونت ناف) منجرخواهدشد.تشنگی دادن به جوجه ها نیزبه دهیدرا تاسیون ووازدگی می انجامدوهرچه مدت آن طولانی تـرشـود،وضع عمـومی گله وخیم تـر می شـود.مشكل تشخیص این عـوامل درعـدم همكاری
احتمالی مـرغـداردر دادن اطلاعـات است كه می تـوان كمـابیش آنها را ازكالبـدگشایی تلفات ــ وضع موجودمدیریت ــ روندومنحنی تلفات وبررسی اطلاعات ثبت شده توسط خود مرغدار،بدست آورد.
     عامل مهم سـوء مدیریتی دیگرمسئله تغذیه است . عدم بالانس جیره حداقل درمراحل اولیه نمود
محسوسی در تلفـات نـدارد ولی مسموم بـودن دان و TVN بالای آن می تـواندبه افـزایش غیرعادی تلفات اولیه منجرشود.استاندارد TVN  برای دان كامل               وبرای پودرماهی                می باشد.
     آلودگی ثانویه دان وبسترباآسپرژیلوس هم ازمواردمشكل آفرین است كه به افزایش تلفات ازروز 5و6بخصوص درهفته دوم منجرمی شود.دراین حال ندول های قارچی ازمواردegg born آسپرژیلوس  درشت ترواوج تلفات متمركزدرهفته دوم است .دراین مواردبرداشت نمونه ازدان وبستر وارسال به آزمایشگاه برای ردیابی مسئله ، وتفریق ازدرگیریهای مادری ضرورت دارد.
     سایرمواردسوءمدیریت ازقبیل مشكلات تهویه، مشكلات بهداشتی وعـدم بالانس نسبی جیـره تأثیـر  خاصی بـرتلفات اولیه ندارندهرچندقطعا“ درسنین بـالاتـرعوارض وعواقب سوء آنها وضع عمومی گله رامتأثرخواهدكرد.نكته مهم دراین موردآن است كه شدت وحدت وضعیت گله بـایدبا نـوع عاملی كه برای آن قائل می شویم ، متناسب بـاشدومیزان تلفات وحدت مسئله بتواندعلی الاصول ازعامل مورد نظرما ناشی گردد.
     گام سوم : بررسی نحوه حمل
     چنانچه دروضعیت مدیریتی گله عاملی راكـه بتـواندوضع موجودراتوضیح دهـد نیافتیم ، درمرحله بعدی بایدپروسه حمل از بارگیری تاتخلیه جوجه بررسی شود .
      مشكلات ناشی ازحمل درگله دونموداساسی دارد: یكی تلفات غیرعادی داخل كارتن هـای جوجه و دیگــربیحالی جوجه های تخلیه شده ، طوری كه جوجه ها سینه می زنندوتمایلی به تحرك وجستجوی آب ودان ندارند.
     درحمل ، مدت حمل ، نوع بسته بندی ، توقف توی راه وتجهیزات وسیله حمل مؤ ثرند.
     افزایش مدت حمل به بالای 24ـ 18 ساعت بـاعث دهیـدراته شدن جوجه ها می شود.هرچه جوجه ازمادرجوانتری تولیدشده باشد ، نسبت به افزایش این مــدت آسیب پذیرمی شـود.دراین حـال برای كنترل ابعادضایعه جوجه باید سریعا“ به آب ودان رسانده شود وازالكترولیت بـرای جبران آب ازدست رفته استفاده شود . مدت حمل به سادگی ازتفاضل زمان تخلیه وبارگیری بدست می آید .
     توقف میان راهی بدلیل خرابی فنی وسیله نقلیه یا استراحت راننده ،باعث واردشدن شوك حرارتی وتهویه ای به جوجه ها ،می شود،كه تحقیق وقوع یــا عـدم وقـوع آن راه وروش متعــارفی نداردوبه میزان همكاری راننده دردادن اطلاعات بستگی دارد.
     حمل ونقل جوجه ها درفصول گرم وخاصه برای مسافت های دوربایدحتما“ دربسته بنــدیهای 80 قطعه ای وحتی درصورت لزوم كمترازآن صورت می گیرد تامشكل گرمازدگی وخفگی عارض نگردد. جوجه خفه شده دركالبدگشایی دارای ریه پرخون ونوك تیره( بدلیل آنوكسی ) می باشد. ضمنا“ تعداد كارتن هایی كه بـرروی هم چیده می شودنبایداز4 تجاوزكندچــراكه درغیراین صـورت تهـویه كابین وتوزیع هوا دچارمشكل جدی می شود.بعلاوه مشكل مكانیكی روی كارتن های زیری ممكن است باعث فشاربه جوجه ها شود.
    ماشین حمل بـاید ازتجهیزات مناسب گــرمـایشی وســرمـایشی وتهویه ای برخوردارباشد.درعمل اكثریت قریب به اتفاق وسایل حمل دركشور، فـاقداین تجهیزات می باشند وازتهویه طبیعی ( بازكردن دریچه های هوا ) وبعضـا“ روشن كردن گـاز پیك نیكی بـرای تأمین گرما استفاده می كنندكه خوداین گاز بامصرف اكسیژن هوا وتوزیع غیریكنواخت گرما ، مسئله سازخواهد بود .
     گام چهارم : بررسی میزان دهیدراتاسیون درسالن انتظار
     چنانچه تلفات غیرعادی وبیحالی درجوجه های تخلیه شده وجودنداشت واین عامل هم ازمجموعه عوامل مؤثربرضایعات اولیه ووازدگی ، حذف گردید،ردیابی واردفازجدیدی می شود وآن خودجوجه كشی است .بررسی پروسه تولید جوجه را نیز بـراساس متـدلـوژی تبـارشنـاسـانه ازروز 21 شــروع می كنیم .
     نكته مهم روز21 آن است كه جوجه به چه مدت درداخل سالن انتظار جوجه كشی مانده است ؟ مدت قابل قبول دراین مورد نبایداز15ـ12 ساعت تجاوز نمایدوگرنه جوجه دچاردهیدراتاسیون نسبی می شود.اگـراین جـوجـه بیشتراز24 سـاعت درسالن باقی بماندوبعـدازآن هم به نزدیكتـرین مقصـد بارگیری نشود،امكان تلفات اولیه بشدت افزایش می یـابـد.علی ایحال مجموع مـدت انتظار درسـالن و مـدت حمل نباید از36 سـاعت تجاوزنمایدوگرنه بروز مشكل حتمی است وطبیعتا“ هرچه براین مدت افزوده شود ، ابعاد مشكل افزایش خواهد یافت .
    یكی دیگرازعوامل دهیدراتاسیون درسالن انتظار، فقـدان رطوبت كافی این سـالن وگـرمای زیادآن است .میزان رطوبت لازم 75ـ70 درصدوحرارت مناسب24ـ 22   درجه است .فقدان شرایط اپتی موم باعث ناراحتی وسروصـدای غیـرعـادی جـوجـه ها می شود كـه هنگام ورودبه سـالن می تـوان آن را تشخیص داد.
     علی ایحال  كنترل شـرایط فیـزیكی سـالن انتظارومـدت انتظار ـ بخصـوص بـرای دست اندركاران جوجه كشی ـ كارساده ای است كه درردگیری مشكل مؤثراست .
    گام پنجم : بررسی كیفیت جوجه تولیدی
     بخشی ازمشكلات كیفی جوجه به گله مادروبخشی به جوجه كشی برمی گردد.
     درجوجه كشی حذف جوجه های درجه 2 ( ریزـ زمین گیرـ دهیدراته ـ فقدان چشم ـ منقـارمتقاطع وتورم وزخم ناف . . .) مهم است درمراجع ، میزان استاندارد جوجه های درجه 2 حدود1% عنوان شده ولی عملا“ ودركشورما این درصدبیشتراست ودرگله های جونیـور ونیـزگله های پیر2% وبعضـا“ هم تا 3% می رسد.
     عامل اصلی وجود جوجه های دهیدراته ، پرت رطوبتی زیاد تخم مرغ در جریـان انكوباسیون است. دوروش برای محاسبه این افت وجوددارد .یكی محاسبه میزان Humdityloose  (رطوبت ازدست رفته)
باتوزین تخم مرغ های معین درسنین 1 و18 ، كه این میزان درشرایط نرمال ومتعارف 13ـ12% است .
افزایش این درصد ،باعث دهیدراتاسیون ووازدگی،و كاهش آن موجب هیدراتاسیون وپـرآبی جـوجـه می شود كه بنوبه خودباعث بسته نشدن نـاف وافزایش احتمال عفـونت نـاف می گردد .درهردوحـال تلفات اولیه ووازدگی گله افزایش می یابد.
     روش دیگر،محاسبه وزن تخم مرغ قبل ازست كـردن وجـوجـه تولیدی حاصل ازآن است درحالت استاندارد وزن جوجه بـایـد حـدودا“ 66%  وزن تخم مـرغ بـاشـد . درغیـراین صـورت بـاز یـا مشكل  دهیدراتاسیون داریم یاهیدراتاسیون .
     برای كنترل رطوبت ازدست رفته ،دردامنه استـاندارد ومتعـارف آن ، بایدمجموعه شرایط فیزیكی سیستم جوجه كشی ،ازسالن نگهداری تخم مرغ تاسـالن گـرید جـوجـه، تحت كنترل باشد . این شرایط برای قسمتهای مختلف سیستم درجدول زیرآمده است .
مكان سالن گرید تخم مرغ
ذخیره تخم مرغ
اتاق گاز
سالن ستر 
ستر
سالن هچر 
هچر سالن گرید جوجه سالن نگهداری جوجه
ماشین حمل
حرارت  18 27ـ20 24ـ22 5/37
(F5/99) 24ـ22 37    (5/98) 22  25ـ22
رطوبت 80ـ70 80ـ70 80ـ60 60ـ50 60ـ58
(86) 70ـ60 70
(87)  

نهایتا“ ضمن گام پنجم اگردیدیم مشكلی درسیستم جـوجـه كشی نداشته ایم و میزان حذف جوجه های وازده ومیـزان افت رطـوبت ووزن تخم مـرغ هم عـادی است ، مشكل بـایـد درشـرایط بهـــداشتی وبیماریهای egg born  باشد كه ازطریق تخمدان مرغ های مادر یاآلودگی ثانویه سالن ها ودستگاههای
جوجه كشی عارض شده باشند .دراین موردسه بیماری اهمیت ویژه دارند :
     سالمونلوز كه منشأ آن گله مادراست .درسطح بالینی علائم خاصی درگله مادردیده نمی شود. ( نه افت تولید ونه تلفات ) بیماری عمدتا“ ازطریق تخمدان ودرسالمونلاهای گروه تیفی موریوم ازطــریق آلودگی موادغذایی بوسیله جوندگـان وبخصـوص موش ،انتقـال می یابد .ولی درگله گــوشتی پس از گذشت دوره كمـون كه 6ـ 5 روزاست ، آغــازودرهفته دوم با علائم اسهـال سفیدوپژمردگی به اوج می رسد . افت هچ بدلیل تلفات جنین های آلوده می تواند اتفاق بیافتد.تشخیص قطعی پس ازمشاهده علائم فوق وتأیید آن از طریق آزمایشات باكتریولوژیك وسرولوژیك امكان پذیراست .
     آسپرژیلوس هم بیماری egg born است ولی ازطریق تخمـدان منتقل نمی شود، بلكه ازراه آلودگی ثانویه پوسته تخم مرغ باقارچ اتفاق می افتد.آلـودگی تخم مـرغ هم می تواند ازبستـر وپوشــال ودان آلوده درگله مـادرناشی شـده بـاشد وهم ازنقص وضعف سیستم بهـداشتی درجوجه كشی . بهـرحـال ‌آسپرژیلوس هم به بیمـاری حـادتنفسی جوجه های جـوان وتلفات شـدید بخصوص درهفته اول منجر  می گردد.
     عفونت بند ناف هم می تواند ازنقص سیستم بهداشتی جوجه كشی بوجودآید . دراین حال عفونت كلی باسیلی ازطریق ناف،جوجه ها را آلوده ومنجربه تلفات10روز اول می شود كه اوج آن درروزهای  6 ـ3 قرار دارد.
بنابراین معمولا“ منشأآلودگی سالمونلایی درگله مادر وآلودگی ناف درجوجه كشی است ولی آلودگی قارچی می تواند ازهــردوجا ناشی شـده باشد .دراین صورت اگــر مشكل فقط درجوجه های تولیدی حاصل ازیك گله خاص باشد وسایرگله هایی كه تخم مرغشان درهمان جوجه كشی چیده می شودفاقد مشكل باشند، مشكل ازدستگاههاست .ضمن اینكه آزمایشات وكشت قارچی ومیكروبی درهرسه بیماری می توانندمارا درشناسایی وردگیری سرچشمه مشكل یاری رسانند.شكستن تخم مرغ های هچ نشده و مشاهده تلفات جنینی ناشی از رشدقارچ دراطاقك هوایی هم به حدكافی روشنگرریشه آلودگی است . اگراین آلودگی درتخم مرغ های فارم خاصی باشد، طبعا“ جوجه كشی سرمنشأ مشكل نیست وآلودگی ازفارم به جوجه كشی منتقل شده است ولی اگـرآلودگی درتخم مرغ های فـارم های مختلف باشد یا مشكل ازجوجه كشی است یـاجوجه كشی بطـریق ثـانویه ا زطریق فـارم آلوده شـده وبه نوبه خود به آلودگی جوچه های فـارم های دیگر كمك كـرده است .درموردآلودگی ثانویه جوجه كشی، درصورت رعایت ضدعفونی ونكات بهداشتی باید قضیه فیصله یابد ولی اگر آلودگی ازگله مادرشروع شده باشد ، ضدعفونی جوجه كشی دركنترل آن تأثیری نخواهدداشت .
      خلاصه مراحل بررسی وردگیری وازدگی جوجه های گوشتی :
     1 ـ تحقیق صحت وسقم اصل گزارش
     2 ـ بررسی مسائل مدیریتی شامل :
احتمال سرما خوردگی ـ احتمال تشنگی كشیدن ـ بررسی جیره به لحاظ بالانس ومیزان TVN ـ مسائل بهداشتی بخصوص دررابطه با بستر
     3 ـ بررسی مسائل حمل شامل :
تلفات ضمن حمل + میزان شادابی جوجه پس از تخلیه ـ مدت حمل ومسافت آن ـ نحوه بسته بندی وچیدن كارتن ها ـ تجهیزات حمل
     4 ـ بررسی مدت انتظار شامل :
مدت نگهداری درسالن انتظار ـ رطوبت وحرارت سالن انتظار
     5 ـ بررسی مسائل جوجه كشی شامل :
میزان جوجه های حذفی وعوامل حذف ـ میزان افت رطوبت تخم مرغ ـ میزان افت وزن تخم مرغ ـ نتایج كشت های میكربی وقارچی ـ كنترل وضعیت بهداشتی
    6 ـ بررسی گله مادر شامل :
بیمای های گله ـ بررسی جیره ـ بررسی وضعیت بهداشتی گله ـ نتایج كشت ها وآزمایشات سرولوژیك

نانو

كاربردهای فناوری نانو در محیط زیست و انرژی های نو اگر چه سابقهٔ فعالیت در عرصهٔ بیوتكنولوژی نوین در كشور به بیش از دو دهه می‌رسد و در این مدت اقداماتی نیز برای بهره‌گیری از این فناوری انجام شده است، اما باید بررسی شود كه این اقدامات تا چه میزان بر مبنای نیازها و مزیت‌های نسبی كشور بوده‌اند.

اگر چه سابقهٔ فعالیت در عرصهٔ بیوتكنولوژی نوین در كشور به بیش از دو دهه می‌رسد و در این مدت اقداماتی نیز برای بهره‌گیری از این فناوری انجام شده است، اما باید بررسی شود كه این اقدامات تا چه میزان بر مبنای نیازها و مزیت‌های نسبی كشور بوده‌اند. چنین می‌نماید كه روند حركت بیوتكنولوژی در كشور مطابق با سیاست‌های تعدادی از كشورهای پیشرفته بوده و سیاست بومی و ملی در این خصوص وجود نداشته است. ایجاد یك سری از موج‌های مقطعی در كشور همچون تهیهٔ نهال خرما، تولید واكسن هپاتیت، تولید اینترفرون، تولید هورمون رشد و غیره نشانهٔ این تأثیرپذیری و دنباله‌روی مطلق از جریانات بین‌المللی است. متأسفانه در این روند، برخی از حوزه‌های كاربردی بیوتكنولوژی كه متناسب با شرایط كشور بوده و از بازار بزرگی نیز در سطح ملی و بین‌المللی برخوردار هستند، مورد كم توجهی قرار گرفتند. لازم به ذكر است كه اغلب این موارد از سطح دانش و تكنولوژی نسبتاً ساده‌ای برخوردار هستند و كشور نیز در این زمینه‌ها از مزیت نسبی مناسبی برخوردار است. البته از آنجایی كه بیوتكنولوژی یك فناوری است تا علم، بنابراین تأكید مطلب حاضر بر توان تولید و صنعتی كردن حوزه‌های ذكر شده است تا انجام تحقیقات بنیادی و تولید علم، چرا كه در برخی از مواردی كه با نام حوزه‌های كمتر توجه شده در ذیل معرفی شده‌اند، سابقهٔ تحقیقات حتی به اوایل دههٔ پنجاه شمسی برمی‌گردد. اما نشانی از آنها در صنعت و بازار یافت نمی‌شود: ●مقدمه طبق آمارهای رسمی، سهم بخش كشاورزی كشور از تولید ناخالص ملی حدود ۲۵ درصد است كه از این میزان، ۴۵ درصد مربوط به دامپروری است. با این تفسیر، حدود ۱۱ درصد از تولید ناخالص ملی از دامپروری تأمین می‌شود؛ ضمن این‌كه، صنعت دامپروری به دلیل گستردگی، از اشتغال‌زایی بسیار بالایی نیز برخوردار است. از لحاظ تعداد دام نیز، حدود ۷ تا ۸ میلیون رأس گاو و ۷۰ تا ۸۰ میلیون رأس گوسفند و بز در كشور وجود دارد. علاوه براین، سالانه حدود ۸۰۰ میلیون تا یك میلیارد قطعه مرغ در كشور تولید می‌شود. سهم تولیدات این میزان دام و طیور در كشور با احتساب فرآورده‌های آن‌ها در حدود ۷ تا ۸ میلیارد دلار می‌باشدكه رقم قابل توجهی را در مقایسه با درآمدهای نفتی تشكیل می‌دهد. بنابراین، حوزهٔ دامپروری، بدون شك یكی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی و قابل توجه در كشور می‌باشد. البته چنانچه به نقش این حوزه، در تأمین بخش عمده‌ای از نیازهای غذایی و پروتئینی كشور نیز اشاره شود، اهمیت استراتژیك آن در حفظ استقلال ملی نیز روشن خواهد شد. بنابراین، اگر به كمك بیوتكنولوژی و روش‌های به نژادی، بتوان بازده و بهره‌وری این صنعت را افزایش داد، سود كلانی نصیب تولیدكنندگان، مصرف‌كنندگان و اقتصاد ملی خواهد شد. دامپزشكی و بهداشت دام نیز از دیگر حوزه‌های مهم بیوتكنولوژی دام، طیور و آبزیان محسوب می‌شود. طبق آمارهای موجود جهانی، در سال ۲۰۰۳ سهم بیوتكنولوژی از محصولات و خدمات بهداشت و درمان دام معادل ۸/۲ میلیارد دلار از مجموع ۱۸ میلیارد دلار كل هزینه‌های این بخش بوده است. پیش‌بینی می‌شود این رقم در سال ۲۰۰۵ به ۱/۵ میلیارد دلار از مجموع ۲۳ میلیارد دلار برسد كه نشان‌دهندهٔ افزایش سهم بیوتكنولوژی از كل بازار مذكور است. به طور كلی، مهم‌ترین موارد كاربردی بیوتكنولوژی در حوزهٔ دام، طیور و آبزیان عبارتند از: -تولید واكسن‌ها و داروهای حیوانی -تولید كیت‌های تشخیصی ( برای تشخیص بیماری‌ها، خصوصیات مهم جانوری، تشخیص پیش از تولد و غیره) -انتخاب براساس ماركر -به‌نژادی به كمك بیوتكنولوژی -ایجاد بانك‌های ژن جانوری -تولید حیوانات تراریخته -كلونینگ به نظر می‌رسد سه مورد نخست از موارد فوق با توجه به نیروهای انسانی، مؤسسات تحقیقاتی و تولیدی موجود كشور از امكان‌پذیری بیشتری برخوردار بوده و لذا می‌توان توجه بیشتری به این حوزه‌ها معطوف داشت. به عنوان مثال، با استفاده از تكنیك انتخاب براساس ماركر می‌توان در بدو تولد تشخیص داد كه یك دام دوقلوزا هست یا خیر. در صورت اطلاع از این موضوع، می‌توان از دام‌های دوقلوزا در ازدیاد نسل و از سایر دام‌ها در تولید فرآورده‌ای دیگر استفاده كرد. در این صورت، به جای تحمل ۵۰ میلیون گوسفند به مراتع كشور كه در نهایت منجر به تولید ۳۰ میلیون بره شوند، می‌توان با ۲۰ میلیون گوسفند به این بازدهی دست یافت و فشار بر مراتع را تا حد زیادی كاهش داد. تأثیر بیوتكنولوژی بر مراتع كشور نیز در بندهای بعدی بررسی می‌شود. ۱ـ استفاده از بیوتكنولوژی در صنعت دامپروری امروزه از روش‌های مهندسی ژنتیك و بیوتكنولوژی، در صنایع پرورش دام، طیور و آبزیان به منظور اصلاح نژاد، افزایش كمی و كیفی محصول و مقابله با بیماری‌ها به طور گسترده‌ای بهره‌گیری می‌شود. ایران نیز به لحاظ دامپروری و تولید فرآورده‌های دامی دارای مزایای نسبی فراوانی است؛ به طوری كه تقریباً تمام دام‌های ارزشمند، در ایران قابل پرورش و نگهداری هستند. این مزیت، صنعت تولید دام و فرآورده‌های آن را در كشور در زمرهٔ صنایع پردرآمد و مهم قرار داده است. در این بین، بیوتكنولوژی با توجه به كاربردهای وسیع آن، می‌تواند در توسعه و ارتقای صنعت مذكور نقش به سزایی ایفا نماید. ۲ـ فرآورده‌ها و محصولات میكروبی برخی از فرآورده‌های میكروبی كه كاربردهای وسیعی در صنایع مختلف دارند، از این جهت دارای اهمیت هستند كه معمولاً از سطح دانش و فناوری پایین‌تری برخوردار بوده و سابقهٔ بهره‌گیری از آن به سال‌های دور باز می‌گردد. در این خصوص، غالباً میكروب‌هایی از طبیعت استخراج می‌شوند و پس از مراحل غربال‌گری، بهترین آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. ضمن این كه برای ارتقای عملكرد این میكروب‌ها می‌توان از روش‌های اصلاحی نظیر جهش‌زایی، مهندسی ژنتیك، نوتركیبی وغیره استفاده كرد. نكتهٔ قابل تأمل در این مورد، دستیابی به جوامع متنوع میكروبی است كه خوشبختانه از این حیث، كشور از مزیت نسبی خوبی برخوردار است؛ جداسازی باكتری‌های پربازده هضم‌كنندهٔ مواد نفتی از خلیج فارس و در آخرین مورد، تولید كود بیولوژیك بارور ۲ از میكروارگانیسم‌های بومی كشور و ده‌ها مورد مشابه از مصادیق بارز این ادعا هستند. متأسفانه علیرغم كاربردها و مزایای بسیار، تاكنون از قابلیت‌های كشور در این زمینه كمتر استفاده شده است. در ذیل به برخی از این فرآورده‌ها، موارد كاربرد و اهمیت آن‌ها اشاره شده است: ۲ـ۱ـ بیومس میكروبی یكی از منابع اصلی تولید محصولات بیوتكنولوژی، بیومس (Bomass) میكروبی است. بیومس، در واقع به توده‌ای از سلول‌های میكروبی اطلاق می‌گردد كه برای كاربردهای مختلف تكثیر می‌شوند. از جمله كاربردهای بارز بیومس میكروبی، می‌توان به استفاده از آن‌ها به عنوان مخمرهای نانوایی، خوراك دام و طیور و مكمل‌های آن، افزودنی‌های غذایی، آفت‌كش‌ها و كودهای بیولوژیك اشاره نمود. ●اهمیت اقتصادی براساس پیش‌بینی مؤسسه Royal Dutch Shell در نیمه اول قرن بیست و یكم، بیش از ۳۰ درصد نیاز جهانی به سوخت‌ها و تركیبات بیولوژیك گوناگون با ارزش حدود ۱۵۰ میلیارد دلار، به كمك بیومس میكروبی تولید خواهد شد. برای مثال، پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۰۵ میلادی بیش از ۱۰ درصد كل آفت‌كش‌های جهان با ارزشی معادل ۴ میلیارد دلار توسط صنایع بیوتكنولوژی تولید شود. یكی از مهم‌ترین انواع آفت‌كش‌های بیولوژیك جهان، بیومس حاصل از نوعی باكتری موسوم به باسیلوس تورنژینسیس (Bacillus thuringiensis) است. یكی از عمده‌ترین موارد كاربرد بیومس میكروبی، استفاده از آن‌ها به عنوان غذا و افزودنی‌های غذایی است. ارزش بازار جهانی طعم دهنده‌های غذایی در سال ۲۰۰۰ حدود ۱/۱ میلیارد دلار بوده است. اهمیت اقتصادی بیومس میكروبی تا به حدی است كه محققان كشور كوبا با استفاده از ضایعات نیشكر و تكنولوژی تخمیر، اقدام به تهیه و تولید پروتئین‌های تك یاخته (SCP) نموده‌اند تا كشور را از واردات خوراك دام و سویا بی‌نیاز نمایند. لازم به ذكر است كه در حال حاضر، واردات خوارك دام و طیور و مكمل‌های آن به كشور بیش از یك میلیارد دلار در سال است؛ از طرفی تولید پروتئین تك یاخته یكی از راهكارهای بیوتكنولوژی برای رفع این مشكل در كشور است، ضمن اینكه مواد خام اصلی برای تولید SCP، ضایعات كشاورزی، متانول،‌ نفت و گاز است كه در همهٔ این موارد، كشور از مزیت بسیار مناسبی برخوردار است . متأسفانه تولید SCP در كشور تاكنون از مرحلهٔ تحقیقات فراتر نرفته است، علیرغم این كه سابقهٔ شروع تحقیقات در این زمینه به پیش از انقلاب و دههٔ ۱۳۵۰ برمی‌گردد. ۲ـ۲ـ صنایع تخمیری بیوتكنولوژی صنایع تخمیری كه طیف وسیعی از حوزه‌های مرتبط با میكروارگانیسم‌ها و بیوتكنولوژی را دربرمی‌گیرند از قدیمی‌ترین شاخه‌های فناوری زیستی به شمار می‌آیند. الكل‌ها، آنتی‌بیوتیك‌ها، اسیدهای آلی، آنزیم‌ها و بسیاری از تركیبات مورد استفاده در صنایع غذایی، دارویی و غیره بخشی از محصولات با ارزش تولید شده در این صنعت را تشكیل می‌دهند. آنزیم‌هایی نظیر پروتئازها، آمیلازها، لیپازها، سلولازها و غیره كه مصرف بسیار زیادی در صنایع مختلف دارند از جمله مهم‌ترین تولیدات بیوتكنولوژی صنعتی به شمار می‌روند. ●اهمیت اقتصادی آنزیم‌ها كه در واقع كاتالیست‌های زیستی به دست آمده از باكتری‌ها و قارچ‌های گوناگون هستند، سالانه به میزان زیادی تولید شده و بازار بسیار بزرگی از محصولات بیوتكنولوژیك را به خود اختصاص می‌دهند. در چند سال اخیر، ارزش بازار جهانی آنزیم‌های صنعتی میكروبی كه بخش عمدهٔ آن ( بیش از ۵۰ درصد) توسط شركت دانماركی Novo Nordisk A/S تولید و عرضه می‌شود،‌ سالیانه به بیش از ۸/۱ میلیارد دلار رسیده است. پیش‌بینی می‌شود میزان فروش آنزیم‌های صنعتی تا سال ۲۰۰۸ به ۳ میلیارد دلار بالاغ گردد. هم‌چنین ارزش بازار جهانی آنزیم‌های دارویی، سالانه به بیش از ۳/۲ میلیارد دلار بالغ می‌شود. جدول۱- ارزش بازار جهانی آنزیم‌های صنعتی در سال‌های ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۲ ( میلیون دلار) تولید ویتامین‌ها، اسیدهای آمینه، اسیدهای آلی و بیوپلیمرها از دیگر عرصه‌های سودآور بیوتكنولوژی صنعتی است. آمارها نشان می‌دهد در سال ۱۹۹۶ ارزش اسیدهای آمینه، ویتامین‌ها و بیوپلیمرهای تولیدی دنیا به ترتیب ۴/۲، ۲ و ۵/۰ میلیارد دلار بوده است. تولید اغلب آنتی بیوتیك‌ها نیز با استفاده از روش‌های تخمیری و بیوتكنولوژیك صورت می‌گیرد كه به سبب كاربرد بسیار گسترده در درمان عفونت‌ها، از اهمیت و ارزش اقتصادی بالایی برخوردار هستند. در حال حاضر بیش از ۱۶۰ آنتی‌بیوتیك مختلف توسط صنایع تخمیری بیوتكنولوژی در جهان ساخته می‌شوند كه ارزش كل بازار جهانی آن‌ها بیش از ۲۳ میلیارد دلار تخمین زده شده است. خاطر نشان می‌شود كه تولید اغلب این آنتی‌بیوتیك‌ها نیاز به دانش فنی پیچیده‌ای همچون تولید واكسن‌ها و داروهای نوتركیب ندارد و سال‌هاست كه در اقصی‌نقاط جهان تولید می‌شوند. در سال ۲۰۰۲ درآمد آمریكا از تولید و فروش آنتی بیوتیك‌ها به بیش از ۹۷/۷ میلیارد دلار رسیده است كه در میان محصولات حاصل از بیوتكنولوژی جایگاه مهمی را به خود اختصاص می‌دهد. ۳ـ بیوتكنولوژی غذایی به لحاظ تعریف، بیوتكنولوژی غذایی عبارت است از: استفاده از سلول‌های زنده یا بخشی از آن‌ها، به منظور تولید یا اصلاح محصولات غذایی یا مواد افزودنی مورد استفاده در صنایع غذایی. برای مثال، به‌كارگیری مستقیم تودهٔ سلولی میكروارگانیسم‌ها به عنوان پروتئین تك یاخته، استفاده از میكروب‌ها در تولید محصولات غذایی تخمیری نظیر ماست و پنیر و محصولات گوشتی تخمیر شده، پرورش قارچ‌های خوراكی، تولید سس‌های متنوع، طعم‌دهنده‌ها، شیرین‌كننده‌ها و افزودنی‌های خواركی، آنزیم‌های مورد استفاده در صنایع غذایی، ویتامین‌ها و اسیدهای آمینه و آلی تنها گوشه‌ای از كاربردهای بسیار متنوع بیوتكنولوژی در صنایع غذایی هستند. استفاده از باكتری‌های مفید ( پروبیوتیك) كه به منظور درمان یا مقابله با بیماری‌های روده‌ای، اصلاح جمعیت میكروبی بدن و تولید ویتامین‌ها، به برخی از مواد غذایی مانند ماست و دیگر فرآورده‌های لبنی افزوده می‌شوند، نیز از حوزه‌های بسیار جذاب بیوتكنولوژی مواد غذایی محسوب می‌شوند. ●اهمیت اقتصادی بازار جهانی صنایع مربتط با بیوتكنولوژی غذایی به دلیل گستردگی و تنوع بسیار زیاد آن، ارقام قابل توجهی را نشان می‌دهد. به عنوان مثال در سال ۲۰۰۳، ارزش بازار جهانی امولسیون‌كننده‌های غذایی بیش از یك میلیارد دلار بوده است كه در این بین لیسیتین ( پرمصرف‌ترین امولسیفایر غذایی) كه یكی از فرآورده‌های مهم بیوتكنولوژیك مورد استفاده در صنایع غذایی به شمار می‌رود، به تنهایی رقمی بیش از ۲۵۰ میلیون دلار را به خود اختصاص داده است. جالب است بدانیم كه در حال حاضر، با استفاده از میكروارگانیسم‌ها و روش‌های بیوتكنولوژی، سالانه بیش از ۲۷۰۰۰۰ تن اسید سیتریك به ارزش حدود ۴/۱ میلیارد دلار در جهان تولید می‌شود كه بخش اعظم آن در صنایع غذایی به مصرف می‌رسد. در سال ۱۳۸۱ میزان واردات اسید سیتریك به كشور بیش از ۵/۶ هزار تن بوده است. همچنین بازار جهانی پروبیوتیك‌های مورد استفاده در صنایع تولید مواد و افزودنی‌های غذایی، ماست و فرمولاسیون‌های دارویی، از ارزش بسیار بالایی برخوردار است. برای مثال، میزان فروش سالیانه ماست‌های حاوی پروبیوتیك در جهان، رقمی حدود ۱۰ میلیارد دلار به خود اختصاص می‌دهد. آنزیم‌های مورد استفاده در صنایع غذایی انسان و دام، بیشترین سهم را از بازار آنزیم‌های صنعتی به خود اختصاص داده‌اند. در حال حاضر، تنها در اتحادیه اروپا ارزش محصولات تولیدی در زمینه بیوتكنولوژی غذایی ( محصولات غذایی تخمیری، اسیدهای آمینه، ویتامین‌ها و غیره ) بیش از ۲۵ میلیارد دلار برآورد شده است. ۴ـ بیوتكنولوژی دریایی بیوتكنولوژی دریایی یكی از حوزه‌های در حال رشد و بكر این فناوری است كه به كمك آن، از جانداران دریایی مانند ماهی، جلبك و یا باكتری‌ها به طور مستقیم و غیرمستقیم برای تولید فرآورده‌های ارزشمند بیولوژیك استفاده می‌شود. با توجه به پتانسیل بالای مناطق دریایی و تنوع عظیم موجودات آبزی، تاكنون محصولات فراوانی از آن‌ها استحصال شده است كه از آن جمله می‌توان به مواد دارویی، آنزیم‌ها، مواد مولكولی بیولوژیك, كیت‌های تشخیصی، آفت‌كش‌های زیستی، بیوماس جهت تولید انرژی و غیره اشاره كرد. از جمله ویژگی‌های محصولات و فرآورده‌های دریایی، وجود تركیبات هالوژنه در آن‌ها است، كه غالباً نمی‌توان آن‌ها را از موجودات خشكی‌زی به دست آورد. علاوه براین، میكروارگانیسم‌های دریایی، منبع غنی از ژن‌های متنوع هستند كه می‌توان از آن‌ها برای تولید داروها و فرآورده‌های بیولوژیك جدید استفاده كرد. طاهمیت اقتصادی در سال ۲۰۰۲، بازار جهانی فرآورده‌ها و فرآیندهای حاصل از بیوتكنولوژی دریایی، به بیش از ۴/۲میلیارد دلار رسید كه نسبت به سال پیش از آن، ۴/۹ درصد رشد داشته است. انتظار براین است كه بازار جهانی فرآورده‌های بیوتكنولوژی دریایی، به غیر از كشور آمریكا، تا سال ۲۰۰۷، رشد سریعتری معادل ۴/۶ درصد داشته باشد. بنابراین پیش‌بینی می‌شود كه بازار جهانی فرآورده‌ها و فرآیندهای بیوتكنولوژی دریایی، تا سال ۲۰۰۷ به بیش از ۳ میلیارد دلار برسد. در حال حاضر، دو كشور امریكا و ژاپن، پیشگامان اصلی صنعت بیوتكنولوژی دریایی جهان هستند. توسعه بیوتكنولوژی دریایی در این دو كشور ، مرهون سرمایه‌گذاری آنها در دو دههٔ گذشته است؛ به عنوان مثال، در سال ۱۹۹۲، ایالات متحده و ژاپن به ترتیب ۴۰ و ۵۱۹ میلیون دلار در زمینهٔ بیوتكنولوژی دریایی سرمایه‌گذاری كردند. با توجه به آمار و ارقام فوق و وجود حدود ۳ هزار كیلومتر مرز آبی و چندین دریاچه در ایران، به نظر می‌آید كه بیوتكنولوژی دریایی می‌تواند زمینهٔ مناسبی جهت سرمایه‌گذاری و كسب درآمد برای كشور باشد. علیرغم وجود این پتانسیل مناسب، در ایران سرمایه‌گذاری ناچیزی در این زمینه صورت گرفته است؛ اگر چه مراكزی مانند مؤسسه تحقیقات شیلات ایران، مؤسسه تحقیقات بیوتكنولوژی خلیج فارس و برخی از دانشگاه‌ها ( به طور پراكنده) در این زمینه مشغول به فعالیت هستند، ولی حجم این فعالیت‌ها در مقایسه با پتانسیل اقتصادی زیادی كه در دریا وجود دارد، بسیار ناچیز است. عدم توجه به بیوتكنولوژی دریایی، در سند ملی زیست‌ فناوری ایران نیز مشاهده می‌شود؛ به گونه‌ای كه در این سند، نامی از بیوتكنولوژی دریایی، به عنوان یكی از شاخه‌های بیوتكنولوژی، برده نشده است. ایران، در زمینهٔ نیروی انسانی در حوزهٔ بیوتكنولوژی دریایی نیز با كمبود روبروست؛ علیرغم اینكه دانشگاه‌های زیادی در سراسر دنیا، دوره‌های آموزشی بیوتكنولوژی دریایی دارند، در حال حاضر رشته‌ای به نام بیوتكنولوژی دریایی در كشور وجود ندارد. ۵ـ تولید متابولیت‌های ثانویهٔ گیاهی ( شامل داروهای گیاهی) متابولیت‌های ثانویهٔ گیاهی تركیباتی هستند كه توسط سلول‌های گیاه تولید می‌شوند اما غالباً به مصرف خود گیاه نمی‌رسند. این متابولیت‌ها كاربردهای مختلفی در صنایع گوناگون و به ویژه پزشكی دارند. اسانس‌ها و مواد معطر، مواد مؤثره دارویی، فرمون‌ها،‌ حشره‌كش‌ها، علف‌كش‌ها، قارچ‌كش‌ها،‌ هورمون‌های گیاهی و مواد آللوپاتیك ( ایجاد كننده انواع مقاومت‌ها و یا بازارنده رشد و نمو ) از این جمله هستند. در این میان تركیبات دارویی و اسانس‌ها دارای اهمیت ویژه‌ای هستند. از آنجایی كه كشور ما، از تنوع گیاهی مطلوبی برخوردار است، این زمینه می‌تواند در بحث بیوتكنولوژی كشاورزی در مورد توجه ویژه قرار گیرد. ●اهمیت اقتصادی قیمت متابولیت‌های ثانویه معمولاً بسیار بالا است، به طوری كه فروش محصولات دارویی مانند شیكونین (Shikonin) یا دیجیتوكسین (Digitoxin) و یا عطرهایی همچون روغن جاسمین(Jasmin) از چند دلار تا چند هزار دلار به ازای هر كیلوگرم تغییر می‌كند. همچنین قیمت هر گروم از داروهای ضد سرطان مانند وین بلاستین (Vinblastin)، وین كریستین (Vincristin)، آجمالیسین (Ajmalicine) و تاكسول (Taxol) به چند هزار دلار می‌رسد. به عنوان مثال، تاكسول یكی از تركیبات دارویی است كه از پوست درخت سرخدار (Taxus brevifolia L.) به دست می‌آید و در درمان سرطان‌های سینه و تخمدان مورد استفاده قرار می‌گیرد. ضمن اینكه آزمایش‌های متعددی برای بررسی اثر این دارو بر روی انواع سرطان‌ها مانند سرطان خون، غدد لنفاوی، ریه، روده بزرگ، سر و گردن وغیره در دست انجام است. طبق گزارش اعلام شده از سوی سازمان هلال احمر ایران، میزان ارز تخصیص یافته برای خرید هر گرم تاكسول تا ۵/۲ میلیون تومان نیز رسیده است. از آنجایی كه رشد این درخت به كندی صورت می‌گیرد و منابع دسترسی به این گیاه محدود بوده و در عین حال برای درمان یك بیمار سرطانی، حدود ۲۸ كیلوگرم از پوست درخت سرخدار لازم می‌باشد كه این مقدار معادل پوست سه درخت یكصد ساله است، لذا تولید این دارو به روش استخراج از پوست درخت، مقرون به صرفه نیست. به همین دلیل در حال حاضر، این متابولیت را با استفاده از روش كشت سلولی و در شرایط آزمایشگاهی تولید می‌نمایند. با این روش، تولید یك گرم از داروی تاكسول حدود ۲۵۰ دلار هزینه دارد، در حالی كه با قیمتی حدود ۲۰۰۰ دلار در بازار عرضه می‌گردد. شایان ذكر است گونه‌ای دیگر از این درخت با نام علمی Taxus bacata L. وجود دارد كه در جنگل‌های شمال كشور دارای پراكندگی زیادی می‌باشد اما تاكنون ارزیابی دقیقی از لحاظ میزان تاكسول در این گونه و امكان‌سنجی تولید آن به طور جدی صورت نگرفته است. به نظر می‌رسد، بخش اعظمی از ضعف كشور در تولید متابولیت‌های ثانویه مربوط به عدم توجه كافی به بیولوتكنولوژی گیاهان دارویی است، چرا كه بخش اعظم متابولیت‌های گیاهی را تركیبات دارویی تشكیل می‌دهند. در واقع بیوتكنولوژی گیاهان دارویی نیز همانند همتای دریایی خود در كشور مورد كم‌توجهی شدیدی واقع شده و تعداد نیروهای متخصص فعال در این عرصه بسیار ناچیز است. براساس آمارهای موجود، ارزش بازار جهانی داروهای مشتق از گیاهان در سال ۲۰۰۲ با رشد ۲/۶ درصدی نسبت به سال پیش از آن، به ۷/۱۳ میلیارد دلار بالغ گردید. پیش‌بینی می‌شود این مقدار در سال ۲۰۰۷ به رقمی معادل ۸/۱۸ میلیارد دلار برسد. آمریكا در سال ۲۰۰۲ بیش از ۵۰ درصد این بازار را به خود اختصاص داده بود. نقش بیوتكنولوژی در این بازار بسیار حائز اهمیت بوده است. ۶ـ كاربرد بیوتكنولوژی در بخش جنگل و مرتع سطح جنگل‌های كشور بالغ بر ۱۲ میلیون هكتار است كه از این مقدار، حدود ۵/۱ میلیون هكتار جنگل‌های صنعتی خزری، ۵/۴ میلیون هكتار جنگل‌های منطقه زاگرس و بقیه جنگل‌های پراكندهٔ مركزی، جنوبی و ارسباران است. جنگل‌ها علاوه بر این كه به عنوان دستگاه تنفس زیست‌كره، از جمله اجزای بسیار حیاتی اكوسیستم به شمار می‌روند، نقش مهمی در تأمین مصنوعات چوبی و كاغذی، سوخت و تعداد زیادی از مواد مورد نیاز جامعه دارند. لذا توجه بیش از پیش به تحقیقات بیوتكنولوژی در راستای احیای جنگل‌ها و بهینه سازی روش‌های استفاده از چوب، فراوری و افزایش بازده جنگل‌های طبیعی و دست كاشت و بهبود كیفی آن‌ها به منظور استفاده بهتر در بخش صنعت، نقش به سزایی در رفع نیازهای كشور و حفظ عرصه‌های جنگلی خواهد داشت. ●اهمیت اقتصادی عرصه‌های مرتعی كشور، با سطحی بالغ بر ۹۰ میلیون هكتار كه حدود ۷۰ میلیون واحد دامی از آن تغذیه می‌كنند، اهمیت فوق‌العاده‌ای بر درآمد ناخالص ملی دارد، علوفهٔ تولیدی بخش مرتع، بالغ بر ۱۰ میلیون تن با ارزش ریالی بیش از ۲۵۰۰ میلیارد ریال است. اگر ارزش بخش مرتع در جلوگیری از فرسایش خاك و تأثیر آن در حفظ و ذخیره شدن نزولات آسمانی در خاك را نیز به این مقدار اضافه كنیم، نقش حیاتی آن در اقتصاد ملی بیشتر مشخص می‌شود. بنابراین، هرگونه سرمایه‌گذاری تحقیقاتی بیوتكنولوژی برای حفظ مراتع و افزایش بازده این بخش، در راستای منافع ملی و رسیدن به خودكفایی و رفع وابستگی است و باید از آن حمایت كرد. امروزه برای بهبود كمی و كیفی تولیدات جنگلی و مرتعی وجلوگیری از تخریب آن‌ها از روش‌های متعدد بیوتكنولوژی و مهندسی ژنتیك استفاده می‌كنند. در ادامه به برخی از این موارد اشاره می‌شود: -ریز ازدیادی و تكثیر سریع گونه‌ها در معرض خطر و یا مرغوب -مقاوم‌سازی گیاهان مرتعی و جنگلی در برابر استرس‌های محیطی (خشكی، شوری، سرما) -تولید گونه‌های مقاوم به آفات و بیماری‌ها -شناخت سریع و به موقع ژنوتیپ‌های مرغوب و نامرغوب و انتخاب براساس ماركر -به‌نژادی گونه‌های جنگلی و مرتعی از لحاظ خصوصیات كمی و كیفی -احیا و افزایش تولید گیاهان دارویی علیرغم مزیت طبیعی كشور در عرصه جنگل و مرتع، متأسفانه این عرصه از بیوتكنولوژی نیز مورد كم‌توجهی قرار گرفته است؛ به طوری كه تعداد متخصصان و آزمایشگاه‌های فعال در این حوزه بسیار ناچیز است و هیچ نشانی از فعالیت بخش خصوصی در زمینهٔ بیوتكنولوژی جنگل و مرتع یافت نمی‌شود. ۷ـ كاربرد بیوتكنولوژی در باغبانی استفاده از بیوتكنولوژی در باغبانی می‌تواند یكی از حوزه‌های ثروت‌آفرین و مهم در كشور باشد. البته نمی‌توانیم ادعا كنیم كه این حوزه از بیوتكنولوژی كاملاً مورد كم‌توجهی قرار گرفته است، بلكه صحیح‌تر آن است كه بگوییم، افراط و تفریط‌هایی در بهره‌گیری از آن صورت پذیرفته است. گواه این ادعا نیز وجود تنوع غنی ژنتیكی گونه‌های باغی در كشور است كه گاه از جایگاه منحصر بفردی در سطح منطقه یا دنیا برخوردار هستند و فقط به معدودی از آنها توجه شده است. به عنوان مثال، كشور ایران به لحاظ موقعیت تولید و تنوع ارقام محصولاتی هم‌چون پسته، انار، خرما، فندق، گردو و غیره دارای جایگاه ممتازی در سطح دنیا است . با این وجود تحقیقات مناسبی برای شناسایی، اصلاح و تكثیر ارقام مقاوم و پرمحصول این گیاهان انجام نشده است. لازم به ذكر است كه تنها در مورد تكثیر موز،‌ خرما و تعداد محدودی از گیاهان زینتی با استفاده از روش‌های بیوتكنولوژی ( ریزازدیادی) چند شركت خصوصی فعال در كشور وجود دارند كه البته به دلایل متعدد از جمله تك‌محصولی بودن این شركت‌ها، تولید بیش از نیاز كشور و عدم خرید نهال‌های تولیدی توسط مراكز مصرف‌كننده، این شركت‌ها در آستانهٔ ورشكستگی قرار دارند. حال آن كه در مورد بسیاری از گیاهان دیگر از جمله فندق، گردو و حتی مركبات علیرغم نیاز جدی كشور، تاكنون فعالیت قابل توجهی برای انتخاب، اصلاح و تكثیر پایه‌های مقاوم به آفات، بیماری‌ها و استرس‌های محیطی صورت نگرفته است. ●اهمیت اقتصادی براساس آمارهای منتشر شده توسط وزارت جهاد كشاورزی، در سال ۱۳۸۱، سطح زیركشت گیاهان باغی، محصولات جالیزی و سبزیجات ( سیب‌زمینی، پیاز، گوجه و غیره) به ترتیب ۲۳۵۰، ۲۹۰ و ۴۵۱ هزار هكتار از كل اراضی زیركشت كشور را به خود اختصاص داده‌اند، كه مجموعاً تولیدی معادل ۶۷/۳۰ میلیون تن محصول را شامل می‌شود. این مقدار حدود ۵۲ درصد از كل تولیدات كشاورزی (گیاهی) كشور را در سال ۱۳۸۱ به خود اختصاص می‌دهد. طی این مدت، در بین محصولات باغی، انگور، سیب، پرتقال و خرما به ترتیب بیشترین سهم از كل تولیدات باغی را به خود اختصاص دادند. به عنوان مثالی از كابرد بیوتكنولوژی در باغبانی كه كمتر مورد توجه قرار گرفته است، می‌توان به مركبات اشاره كرد. سطح زیر كشت مركبات در سال ۱۳۸۱ حدود ۲۵۱ هزار هكتار و میزان تولید آن در همین سال حدود ۹/۳ میلیون تن بوده است. لازم به ذكر است كه ظرفیت تولید مركبات كشور با همین سطح زیركشت، بیش از میزان فوق‌الذكر است؛ اما خسارات سنگین ناشی از بیماری‌های درختان مركبات، این ظرفیت را كاهش داده است. از جمله این بیماری‌ها می‌توان به جاروی جادوگر و تریستیزای مركبات اشاره نمود كه در مواردی، به معضلات منطقه‌ای و حتی ملی تبدیل شده‌اند. متأسفانه هیچ درمان قطعی برای این دو بیماری وجود ندارد و تنها راه مبارزه با آن‌ها پیشگیری است كه در این زمینه، بیوتكنولوژی می‌تواند راهكارهای مناسبی ارائه دهد. تولید نهال‌های عاری از بیماری ( با روش ریزازدیادی)، تشخیص نهال‌های آلوده و حذف آن‌ها از نهالستان‌ها و باغات (تولید كیت‌های تشخیصی) و اصلاح پایه‌های مقاوم از جمله مهم‌ترین این راهكارها هستند كه به كمك بیوتكنولوژی امكان‌پذیر است. ●●نتیجه‌گیری با توجه به مطالب ارائه شده، لزوم توجه و اهتمام بیش از پیش مسئولان و برنامه‌ریزان كشور، به ویژه متولیان زیست‌فناوری، به جنبه‌های تقریباً فراموش‌ شدهٔ بیوتكنولوژی كاملاً احساس می‌شود. چرا كه در اغلب موارد مذكور، كشور ما در عین برخورداری از ظرفیت‌های بالای تولیدی، در زمرهٔ واردكنندگان عمدهٔ محصولات یاد شده قرار دارد. دلایل مختلفی برای كم‌توجهی به برخی از حوزه‌های بیوتكنولوژی در كشور بیان می‌شود. اما به نظر می‌رسد سه دلیل عمدهٔ این موضوع، موارد زیر باشند: ۱-تدوین استراتژی، برنامه‌ریزی و تعیین اولویت‌های بیوتكنولوژی در كشور غالباً توسط تعداد معدودی از متخصصان این رشته انجام می‌شود كه در اكثر مجامع تصمیم‌گیری بیوتكنولوژی حضور دارند. لذا در این موارد، همواره دست عدهٔ كثیری از متخصصان بیوتكنولوژی از تصمیم‌گیری‌های ملی كوتاه می‌ماند، ضمن اینك كمتر از همكاری دیگر متخصصان، مانند استراتژیست‌ها، برنامه‌ریزان، اقتصاددانان و مدیران كارآزموده استفاده می‌شود. این موضوع باعث شده كه اكثر تصمیمات كلان بیوتكنولوژی كشور، توسط افراد محدود و تقریباً ثابتی اتخاذ شود كه در زمینه‌های خاصی دارای تخصص و تجربه هستند؛ بدیهی است در این بین هر كسی سنگ تخصص خود را به سینه می‌زند و آن را برجسته‌تر معرفی می‌كند. بنابراین، همیشه حوزه‌هایی از بیوتكنولوژی كه متخصصان آن، در مجامع تصمیم‌گیری شركت ندارند، كمتر مورد توجه قرار گرفته و لذا در تدوین سیاست‌های آموزشی، پژوهشی و تولیدی كشور، جایگاه مناسبی برای آن‌ها منظور نمی‌شود. ۲-به نظر می‌رسد، دیدگاه اغلب متخصصان و محققان به بیوتكنولوژی، دیدگاهی صرفاً علمی است تا كاربردی. تعداد محدود شركت‌های تولیدكنندهٔ محصولات بیوتكنولوژی، مؤید ضعف در بهره‌گیری كاربردی از این فناوری در كشور است. در واقع تا به امروز، یكی از مهم‌ترین اهداف بهره‌گیری از بیوتكنولوژی در كشور، تولید مقاله بوده است، در حالی كه بیوتكنولوژی یك فناوری است ( و نه علم) و یك فناوری با تولید محصول و رفع نیازهای انسانی معنی پیدا می‌كند. البته طبیعی است كه از نتایج تحقیقات در حوزهٔ فناوری، مقاله‌هایی هم حاصل شود، اما باید توجه داشت كه تنها دستاورد این تحقیقات و هدف اصلی آن مقاله نیست. این مشكل، ریشه در فقدان ادبیات و تعاریف روشن از علم و فناوری در كشور دارد. ۳-شاخص‌های ارزیابی علم و فناوری هم در كشور تفكیك نشده‌اند و هر دو با معیارهای مشترك سنجیده می‌شوند كه البته مهم‌ترین این معیارها « تولید مقاله » است. با این توضیح، تفاوت چندانی بین یك بیولوژیست و یك بیوتكنولوژیست در كشور وجود ندارد و هر دو به دنبال تولید علم ( آن هم از نوع مقاله) هستند. نكتهٔ جالب اینكه، برخی از مؤسسات و مراكز تحقیقاتی بیوتكنولوژی برای هر مقالهٔ چاپ شده، پاداش‌های قابل توجه مالی را در نظر می‌گیرند تا انگیزهٔ تولید مقاله را بالا ببرند. ضمن اینكه معمولاً مهم‌ترین معیار ارزیابی افراد در مراكز تحقیقات فناوری كشور، تعداد مقالات چاپ شده توسط هر فرد است. این مسائل باعث شده است كه محققان بیوتكنولوژی كشور به دنبال موضوعاتی باشند كه مورد علاقهٔ مجلات علمی خارجی است و امكان پذیرش مقالات در آن موضوعات بیشتر است. با این توضیح، می‌توان پیش‌بینی كرد كه جهت‌گیری این گونه تحقیقات نیز براساس علاقمندی مجلات خارجی تعیین می‌شود و نه مزایا و نیازهای كشور. در نتیجه، بسیاری از حوزه‌های كاربردی بیوتكنولوژی كه از مزیت‌های مناسبی در كشور برخوردار هستند، تنها به دلیل اینكه مورد توجه مجلات خاصی قرار ندارند، به دست فراموشی سپرده شده و نیازهای واقعی كشور هم‌چنان باقی می‌ماند.

مشروب ژله ای

 

 

 

 

گاو شیری

 صنعت شیر در امریکا و نژادهای گاو شیری

---

توسعه صنعت شیر

پایگذاری صنعت شیر در هر کشوری به سه عامل بستگی دارد



برخی از تغییرات اصلی صنعت شیر به وضعیت کنونی :

- گسترش علم باکتری شناسی باعث ابداع روشهایی برای مهار بیماریها و باکتریهای مضر شد.

- کارخانه های پنیرسازی: اولین کارخانه پنیرسازی درایالات متحده در سال 1851 درآیندا نیویورک تاسیس شد

- انجمن گاوداران نژاد اصیل که در حدودسال1860 شروع به کار کرد.

- تاسیس ترویج به فرمان اسمیت- لور در سال 1914 باعث شد که اطلاعاتی که در آژمایشگاههای علمی جمع آوری می شود مستقیماً به گاودارها، عمل آورندگان شیر و مشتری ها برسد.

- مهار بیماریهای گاو بخصوص بیماریهای مشترک بین انسان و دام.

- علاوه بر اینها میتوان به ساخت یخچال ، ماشینهای شیر دوشی و وسایل الحاقی همچون همزن ها ، ظروف کره سازی ، صافی ، یخچال بستنی ، ظروف شیشه ای و کاغذی جهت نگهداری و حمل شیر، وسایل بطری پر کنی خودکار و تانک های بزرگ و کامیون های حمل شیر را بر شمرد.

تولید شیر

صنعت شیر در امریکا در نواحی اطراف دریاچه های بزرگ و بخش شمال شرقی و همچنین ایالت کالیفرنیا ، ایالت های اصلی تولید کننده شیر هستنند.

صنعت شیر در این مناطق بر اساس چندین عامل پایه گذلری شده است







طبقه بندی بر اساس استفاده و اصالت

نژادهای گاو را می توان بر اساس استفاده های که از آنها میشود به شیری ، گوشتی و دو منظوره تقسیم کرد.

گاوها را می توان بر اساس اصالت نیز طبقه بندی کرد . گاوی که انساب آن را میتوان تا گاوهای پایه ردیابی نمود به عنوان گاو نژاد اصیل می شناسند .

یک گاو تقریبا خالص شده به عنوان گاوی غیر اصیل که مشخصات اصلی یک نژاد را دارد تعریف می شود.

و در اغلب موارد ، به گاوی اطلاق می شود که زائیده یکی از گاوهای اصیل باشد و توسط اتحادیه نژاد ثبت نام نشده است. یک گاو دو رگه گاوی است که بر اثر آمیزش دو نژاد کاملا متفاوت حاصل می شود. به گاوی که دو رگ نیست ولی مشخصات اصلی یک نژاد را نیز ندارد " اسکراب " می گویند.

هلیشتاین- فریزین: هلیشتاین فریزین اسم رسمی نژاد است. در اروپا معمولا فریزین به گاوی که اجداد اروپایی دارند و هلیشتاین به گاوهای که اجداد آنها از امریکای شمالی است اطلاق می شود. وزن مطلوب گاوهای هلیشتاین نر و ماده بالغ به ترتیب 1000 و 680 کیلو گرم می باشد. گاوهای هلیشتاین به بیشترین تو لید کننده شیر با کمترین درصد چربی شهرت یافته اند.

گوساله هابی این نژاد در میان سایر نژادهای شیری در هنگام تولد بالاترین وزن را دارند. واین ویژگی همرته با رنگ سفید چربی بدن ، آنها را برای تولید گوشت سفید گوساله مناسب می سازد. هلیشتاین دیرتر از جرسی ، گرنزی ، و ایر شایر بالغ می شود.

جرسی: کوچکترین نژاد گاوهای شیری جرسی است که به دلیل چربی زرد برای تولید گوشت قرمز و گوشت سفید گوساله ارزش چندانی ندارد. شیر جرسی ها در مقایسه با سایر نژادها بیشترین درصد چربی و همچنین مواد جامد بدون چربی را دارد. جرسی ها نسبت به تمامی نژادهای دیگرزودتر بالغ می شوند و سریعتر به اوج تولید شیر می رسند. شیر نژاد جرسی به علت کاروتن زیاد زرد رنگ می باشد. گاوهای جرسی به خلوص نژادی شهرت دارند.

گرنزی: گرنزی تا حدی از جرسی بزرگتر است. درصد چربی و همچنین درصد کل مواد جامد بدون چربی در شیر این نژاد اندکی کمتر از جرسی است اما رنگ شیر آن به علت وجود مقدار بیشتر کاروتن زردتر است. وزن گوساله های گرنزی هنگام تولد کمی بیش از گوساله های جرسی است. اندازه کوچکتر ورنگ زرد چربی لاشه موجب می شود که اینها نیز برای تولید گوشت قرمزو گوشت سفید گوساله مناسب نباشد. گرنزی ها دیرتر از جرسی ها بالغ می شوند و قدرت چرای آنها به خوبی جرسی ها نیست. گاوهای گرنزی تا حد بسیار بالایی مطیع و رام می باشند.

براون سوئیس: قدیمی ترین نژاد شیری براون سوئیس است. براون سوئیس از نظر وزن بعد از هلیشتاین حایز مقام دوم است. رنگ قهوه ای براون سوئیس از خیلی روشن تا خیلی تیره متفاوت است. براون سوئیس حیوانی رام ولی کمی لجباز است. این نژاد به سبب اندازه نسبتا بزرگ ، وزن زیاد گوساله ها ، چربی سفید بدن برای پرواربندی و گوشت سفید گوساله تا حد هلیشتاین مقبولیت یافته است. براون سوئیس دیر بالغ می شود و نسبت به نژادهای دیگر دیرتر به اوج تولید می رسند. چرای روی دامنه کوهها منجر به قدرت چرای برتر در این نژاد شده است.

ایرشایر: ایرشایر آخرین نژاد اصلاح شده است. آب وهوا در منطقه ایر در زمان زیادی از سال سرد و نمناک است. گاوهای ایرشایر در طی روند اصلاح نژاد خود به دلیل عدم حاصلخیزی زمینهای منطقه ، مقدار نسبتا اندکی علوفه در دسترس داشته اند این وضعیت بقای حیوانات قوی بنیه و دارای قدرت چرای خوب را به وجود آورده است . گاوهای ایرشایر بزرگتراز گاوهای گرنزی و جرسی است و رنگ آنها از قرمز تا قهواه ای مایل به قرمز و سفید متغیر دارند . گوساله های این نژاد به دلیل وزن و تولید نسبتا پایین برای تولید گوشت گوساله ارزش متوسطی دارند. گاوهای حذفی و گاوهای مازاد نیز برای تولید گوشت دارای ارزش متوسطی می باشند. زیرا خیلی سریع چاق می شوند و دارای چربی سفید هستند. چربی شیر این نژاد 4 درصد و مواد جامد بدون چربی شیر آنها کمتر از گرنزی و جرسی است. شکل پستان این نژاد در مقایسه با اغلب نژادهای دیگر بهترین می باشد.

شورت هورن شیری: نژاد شورت هورن شیری به عنوان نژادی دو منظوره برای تولید شیر و گوشت معروف است. اندازه نسبتا بزرگ آنها امتیازی مثبت برای تولید گوشت و پرداخت قیممت بالا برای گاوهای حذفی است. گوساله های این نژاد به دلیل وزن پایین در هنگام تولد ( 24 تا 36 کیلوگرم ) در مقایسه با گوساله های هلیشتاین و براون سوئیس برای تولید گوشت سفید برتری کمتری دارند. شیر آنها برای مصرف مستقیم و تهیه پنیر کاملا مناسب است. رنگ حیوان از تقریبا سفید تا قرمز متغیر است. ولی بیشتر داری ترکیبی از هر دو رنگ می باشند که به رنگ سرخ تیره معروف است.

انجمن های ثبت نژاد: وظیفه اصلی انجمن های نژاد حفظ اصالت گاوها از طریق ثبت مشخصات آنها می باشد. انجمن های نژادی همچنین انتقال مالکیت گاوها را ثبت می کنند علاوه بر این انجمن های فوق وظیفه ثبت مشخصات مربوط به ارزیابی نوع و تولیدات گاوها نژاد مورد نظر خود را نیز بر عهده داشتند. هدف اصلی انجمن های نژادی توسعه نژاد است . به این منظور دو برنامه اساسی انجام می شود ، یکی نگهداری از رکوردهای تولید است و دومین هدف بهبود تیپ است. یکی دیگر از اهداف اصلی هر انجمن نژادی ، ترفیع نژاد است.

گاو

... اینم یه سری از نژادهای گاو شیری. 275 در 203 - 22 کیلو بایت - jpg oloomedam.blogfa.com	گاو هاي هلشتاين ايران 640 در 480 - 51 کیلو بایت - jpg eadam.blogfa.com	... گله های اصیل گاو هلشتاین است که ... 340 در 306 - 7 کیلو بایت - gif iran-tejarat.com	معیارهای ارزیابی گاو شیری جهت خرید 288 در 198 - 18 کیلو بایت - jpg eadam.blogfa.com
... 64 باخرید 2 راس گاو هلشتاین از ... 273 در 361 - 31 کیلو بایت - jpg ea-tashakkol.blogfa.com	... گاوي(BLV)درگاوهاي شيري هلشتاين ... 499 در 493 - 63 کیلو بایت - jpg www.kashmar68.blogfa.com	کتاب آماده سازی گاو شیری برای ... 386 در 535 - 84 کیلو بایت - gif www.kamyarnejad.com	در حين فحلي گاو ماده نسبت به ساير ... 400 در 300 - 29 کیلو بایت - jpg m-zandi.blogfa.com
... در گاوهای هلشتاین استان خراسان ... 100 در 68 - 4 کیلو بایت - jpg www.parsbiology.com [ يافته های ديگر از www.parsbiology.com ]	... تعیین اینکه آیا گاو فحل است یا ... 383 در 256 - 22 کیلو بایت - jpg www.agrisd.ir	... با 75 رأس گاو هلشتاین و یک سالن ... 150 در 113 - 4 کیلو بایت - jpg www.agrisd.ir	صفحه نخست · نقشه و تقسیمات استان 510 در 545 - 31 کیلو بایت - jpg h1.ripway.com
در صورت سواری گرفتن سایر گاوها،این ... 400 در 300 - 11 کیلو بایت - jpg azargen.blogfa.com [ يافته های ديگر از h1.ripway.com ]	افزايش ظرفيت نگهداري گاو در واحد سطح 211 در 154 - 5 کیلو بایت - jpg azargen.blogfa.com	نکات کاربردی در مدیریت تغذیه ای گاو ... 600 در 398 - 48 کیلو بایت - jpg iragrical.blogfa.com	... تلیسه آبستن - گاو شیری و گوساله ... 150 در 194 - 4 کیلو بایت - jpg azargen.blogfa.com
گاو نر: 1590 در 1229 - 370 کیلو بایت - jpg www.osage.net	در بين نژادهاي گاو تفاوت هايي از نظر ... 254 در 184 - 42 کیلو بایت - jpg www.agrovetir.com	فروش گل گاو زبان 340 در 268 - 13 کیلو بایت - jpg iran-tejarat.com	نژاد هلشتاین holstein.bmp1_t1.jpg 100 در 100 - 4 کیلو بایت - jpg www.damiran.com

استرس گرمایی1

---

استرس گرمايي در گاو

 

استرس گرمايي در گاو

استرس گرمايي يكي از مشكلات عديده اي است كه دامداران خصوصاً، دامداراني كه در مناطق گرمسير حضور دارند با آن مواجه هستند.

بطور معمول زماني كه دماي هوا رو به افزايش مي باشد بدن گاوها در طول مدت 2 تا 7 هفته خود را با شرايط مطابقت داده و در اين هنگام تبخير از سطح بدن مكانيسم اصلي دفاع در برابر اين گرما و افزايش دما مي باشد. اين تبخير مي تواند بوسيله انسان با ايجاد دوش هايي در محل شيردوشي و يا بوسيله فيزيولوژي طبيعي بدن حيوان از طريق افزايش تعداد تنفس و يا افزايش ميزان فعاليت غدد عرق ايجاد شود. زماني كه دماي هوا بطور ناگهاني و يا بيشتر از سطح تحمل بدن حيوان بالا مي رود، هموستازي بدن تعادل خود را از دست داده و كاهش اشتها و توليد و كاهش توليد مثل و حتي مرگ را به همراه دارد.

براي كنترل اين معضل و به حداقل رساندن آن روش هاي مختلفي موجود مي باشد كه در دو بخش كنترل استرس گرمايي كه باعث كاهش توليد شير مي شود و كنترل استرس گرمايي كه باعث كاهش توليد مثل مي شود بحث خواهد شد:

 1- روش هاي كنترل استرس گرمايي براي بهبود توليد شير و مبارزه با كاهش آن:

از نكات ابتدايي و اصلي مبارزه با استرس گرمايي اين است كه دامدار بتواند و خصوصيات رفتاري دام هاي خود را در مواجهه با استرس گرمايي تشخيص داده و به موقع نسبت به كنترل آن اقدام كند، اعمالي مثل بي حالي و سستي و فرار از آفتاب و خوابيدن بيش از حد در ابتداي امر به دامدار كمك  خواهد كرد؛ همچنين در چنين شرايطي دامدار بايد نسبت به تغذيه دام هاي خود دقت كافي مبذول كند تا با تغذيه نادرست و بيش از حد و افزايش متابوليسم بدن، حيوان در گرماي زياد خسارت جبران ناپذير به خود وارد نكند. در دسترس بودن آب مناسب از ديگر عوامل مفيد مي باشد. در مورد دانستن وضعيت گاو كه عنوان شد بوسيله دامدار بايد مد نظر قرار گيرد، تفاوت نژاد بين گاوها بسيار مهم مي باشد، چرا که در بعضي نژادها به علت تفاوت در ميزان متابوليسم بدن و ميزان آب و غذاي موردنياز و ميزان عرق و لايه بندي و رنگ آنها، نسبت به ن‍ژادهاي ديگر مقاومت بهتري دارند. اما بهترين راه حل براي كنترل استرس گرمايي ايجاد سايه در محل دامداري مي باشد، خصوصاً در زماني كه اين سايه در محل غذا خوري و آبخوري حيوان وجود داشته باشد حيوان در زمان خوردن غذا، كمتر آزار ديده و در نتيجه اين منجربه افزايش ميزان توليد مي شود. ايجاد سايه و سايه بان در محل استراحت و غذاخوري حيوان باعث كاهش حداقل 30% از ميزان استرس گرمايي وارد به حيوان مي شود.

2-روش هاي كنترل استرس گرمايي براي بهبود وضعيت توليد مثلي حيوان:

در زمان مواجهه با استرس گرمايي ميزان باروري دام كم مي شود. اين مسئله بدين دليل است كه در زمان استرس گرمايي دوره فحلي حيوان كوتاه شده و تشكيل فوليكول در اين حالت در زمان هاي مختلف رخ مي دهد. همچنين در زماني که گاو دچار استرس گرمايي مي باشد تشكيل رويان دچار مشکل مي شود و در گزارش هاي مختلف آمده است كه در حدود 60 تا 66% كاهش داشته است. همچنين اثرات منفي استرس گرمايي در درماي 44^{0C  در} زمان قبل از تلقيح و40^0C بعد از تلقيح تشخيص داده شده است. از راه هاي مناسب براي جلوگيري از كاهش توليد مثل همان روش ايجاد سايه و همچنين خشك كردن محيط در زمان تلقيح مصنوعي مي باشد كه كمك شاياني به كنترل اين وضعيت خواهد كرد. روش ديگري كه در زمان استرس گرمايي،به منظور بهبود شاخص هاي توليد مثلي به کار مي رود، همزماني فحلي و ايجاد همزماني در گاوها بوده كه نشان داده شده است در تابستان در گاوهايي كه بصورت همزمان فحلي شده اند و همزمان تلقيح شده اند نسبت به گاوهايي كه جداگانه فحل يابي شده اند در صد موفقيت بيشتري در باروري داشته اند چون فحل يابي بصورت انفرادي در تابستان با كوتاه شدن دوره فحلي مشكل مي باشد.

هر كدام از اين تكنيكها و روشها، اثرات خاص خود را دارا بوده و با توجه به ارزش اقتصادي و شرايط موجود دامداران مي توانند براي بهبود ميزان توليد مثل و توليد شير خود از آنها استفاده كنند

                                1.Jordan. E. R , Effects of Heat Stress on Reproduction, American Dairy Science Association ,2003,86,104 - 114

 2. Blackshaw JK and Blackshaw AW, Heat stress in cattle and the effect of shade on production and behaviour: a review, Australian Journal of Experimental Agriculture ,1994, 34(2) 285 - 295

مصرف آب در گوساله شيري

 

مصرف آب در گوساله شيري 

1- نياز گوساله شيري به آب دست كم 4 برابر مقدار استارتري است كه مصرف مي كند

2- تحقيقات نشان داده است كه گوساله هائي كه بصورت آزادانه آب مصرف كرده اند ، رشد بيشتري دارند و كمتر دچار اسهال شده اند .

3- در زمستان بايد آب ولرم به گوساله ها بعد از شير دادن داده شود تا بياموزند پيش از يخ زدن آب آنرا بنوشند .

4- ظرف و آب غذا را جوري تعبيه كنيد كه گوساله پس از مصرف يكي و قبل از مصرف ديگري سر خود را عقب بكشد تا نه غذايش خيس شود و نه خوراكي به داخل ظرف آب منتقل شود زيرا گوساله خوراك خيس و آب كثيف را دوست ندارد و تحقيقات معتبر نشان داده كه اين موجب كاهش مصرف خوراك و آب و در نتيجه رشد گوساله شده است.

ياد آوري :

گوساله هايي كه در محيط باز نگهداري شود نسبت به آنهايي كه در محيط بسته و انفرادي نگهداري شوند اضافه وزن بهتري دارند ولي ضريب تبديل خوراك در ماههاي سرد براي آنها 20% افت مي كند گوساله هائي كه در حالت انفرادي نگهداري مي شوند اسهال و مشكلات تنفسي كمتري دارند . عليرغم افت تبديل خوراك گوساله هاي حالت باز و گروهي تغذيه بهتر آنها توجيه دارد .

اثرات نیتروژن اوره ای شیر و نیتروژن خون بر تولید مثل گاوهای شیرده

 

اثرات نیتروژن اوره ای شیر و نیتروژن خون بر تولید مثل گاوهای شیرده

مقدمه:

نرخ آبستنی گاوهای شیرده از مهمترین شاخص های مؤثر بر اقتصادی بودن واحد های پرورش گاو شیری محسوب می شود. تغذیة استاندارد بویژه پروتئین جیره یکی از عوامل مؤثر بر آبستنی دام ها می باشد. پروتئین بیش از نیاز شیردهی اثرات منفی بر روی تولید مثل دارد(4،3 و7). نشخوارکنندگان به دلیل داشتن میکروارگانیسم های شکمبه، قادرند از منابع ازت غیر پروتئینی مانند اوره در ساخت پروتئین استفاده کنند.  اوره در دام ها از دو منبع تأمین می گردد، منابع ازتی غیر پروتئینی¹( NPN) و پروتئین مازاد بر مصرف، که هر دو به آمونیاک تجزیه شده و بعد از جذب از خون به سرعت توسط کبد به اوره تبدیل می شوند. مولکول های کوچک اوره سریعأ توسط خون در مایعات بدن، از جمله شیر انتشار یافته و به تعادل می رسد(1). سطح اوره خون همبستگی بالایی با سطح اورة موجود در جیرة غذایی نشخوارکنندگان دارد. همبستگی بین نیتروژن اوره در خون و شیر مثبت است (7). با اصلاح ژنتیکی جهت افزایش تولید شیر، نرخ آبستنی در گاوهای شیری کاهش می یابد(3).

 اگر چه نتایج پژوهش های زیادی نشان می دهدجیرة حاوی پروتئین بالاتر از حد استاندارد باعث کاهش باروری می شود(3 و7) ولی نتایج برخی مطالعات دیگر غلظت ویژة آن را عامل کاهش باروری دانسته اند. بعضی از گزارشا ت هم وجود داردکه نشان می دهد هیچ نوع رابطه ای بین میزان پروتئین و باروری وجود ندارد(5). غلظت نیتروژن اوره ای اضافی خون و شیر همچنین می توانداثرات نامطلوبی بر روی اسپرم، تخمک یا رویان داشته باشد(4). بنابراین تأثیر میزان نیتروژن اوره ای خون و شیر بر نرخ آبستنی و یا تعیین غلظت مناسب نیتروژن اوره ای شیر و خون به عنوان یکی از چالش های مهم در تولید مثل دام ها هحسوب می شود.

تغذیه اوره به عنوان منبع ازت غیر پروتئینی در جیرة غذای نشخوار کنندگان:

 

اوره مهمترین محصول فرعی سوخت و ساز پروتئین در پستانداران است (6). پروتئین اضافی مصرف شده بوسیلة گاو معمولا به آمونیاک تجزیه می شود. چون آمونیاک جذب شده در خون برای حیوان سمی است، به سرعت توسط کبد به اوره تبدیل می شود. اوره دارای 45% نیتروژن و 281% پروتئین معادل می باشد. از آنجائیکه منابع ازت غیر پروتئینی معمولا 2 تا 4 برابر ارزانتر از منابع پروتئین غذایی در برابر هر واحد نیتروژن است، بنابر این در جیرة غذایی نشخوار -کنندگان اهمیت دارد. سودمند بودن میزان اوره و ازت غیر پروتئینی بستگی به توان میکروب های شکمبه برای تبدیل این مواد به یک منبع پروتئین میکروبی دارد(1).

نیتروژن اوره خون(BUN)¹ و تولید مثل:

نیتروژن اوره ای خون تحت تأثیر سطوح پروتئین خام و ترکیب کربوهیدرات های جیره قرار دارد(6). جیره غذایی با پروتئین بالامقدار نیتروژن اوره ای خون را افزایش می دهد(6،3 و7). افزایش بیش از حد نیتروژن اوره ای خون بر روی اسپرم، تخمک یا رویان اثر منفی داشته و منجر به کاهش باروری می شود. غلظت بالای نیتروژن اوره ای خون در حیوان ماده باعث کاهش PH رحمی و تولید پروستاگلاندین شده و از طرف دیگر ممکن است اتصال هورمون لوتئینه کنندة جسم زرد(LH )²  را به گیرنده های تخمدانی کاهش دهد، که این هورمون ها باعث کاهش غلظت پروژسترون سرم و در نتیجه کاهش باروری می شود(4،3 و7). نتایج پژوهش ها نشان می دهد غلظت نیتروژن اوره ای خون بیشتر از 20 میلی گرم در دسی لیتر باعث کاهش نرخ آبستنی در گاوهای شیرده می شود(3).

مصرف بیش از اندازة نیتروژن، مقدار آمونیاک اوره و دیگر ترکیبات نیتروژنی رحم وخون را افزایش می دهد. این عوامل از طریق به تأخیر انداختن آبستنی، افزایش دفعات تلقیح به ازای هر آبستنی و مرگ جنین بازده تولید مثلی را تحت تأثیر قرار می دهند. سطوح بالای آمونیاک خون ممکن است از طریق کاهش فعالیت سیستم ایمنی منجر به کاهش توان تولید مثلی گردد(4،3 و7). سطح اورة پلاسما می تواند بیانگر پروتئین جیره و کنترل بازده تولید مثلی نشخوارکندگان باشد(3).

نیتروژن اوره شیر¹(MUN) و تولید مثل:

 

بیشترین مقدار اوره از طریق ادرار دفع می شود، ولی مقداری از آن به داخل شیر انتشار می یابد. بطوریکه نیتروژن اورة  حدود 5/2 تا 3% کل نیتروژن شیر را تشکیل می دهد(7). نتایج پژوهشگران مختلف نشان داده است که جیرة حاوی اوره بالا باعث کاهش تولید شیر در گاوهای پر تولید شده وافزایش نیتروژن اوره ای شیر نیز باعث کاهش نرخ آبستنی       می شود(4،3 و7 ). گزارش های زیادی وجود داردکه نشان می دهد بین نژاد های مختلف در ارتباط با اورة شیر تفاوت زیادی وجود دارد. احتمالا تفاوت بین نژادها را در ارتباط با تفاوت  بین اندازة بدن آنها دانسته اند. چون غلظت اورة موجود در شیر تابع وزن  بدن است،  بنابراین نژادهایی که وزن بیشتری دارند دارای غلظت اوره ای بیشتری،  نیز هستند(2). اگرچه نیتروژن اوره ای شیر یک معیار و شاخص عالی برای تغذیه است، ولی شاخص خوب و مناسبی برای کنترل بازده تولید مثلی گاوها نمی باشد(1). بنابراین از نیتروژن اوره ای شیر می توان به عنوان یک ابزار علمی جهت کنترل پروتئین خام و انرژی مصرفی نسبت به احتیاجات دام استفاده نمود.

 

 

بنابراین افزایش میزان نیتروژن اوره ای خون  و شیر ممکن است:

1- عملکرد تولید مثلی را کاهش دهند

2- احتیاجات انرژی را افزایش دهند .

3- چون مکمل های پروتئنی گرانترین بخش جیره است، هزینة تغذیه را بالا ببرند

4- دفع نیتروژن اضافی و آلودگی منابع آبی را به دنبال داشته باشند.

نیتروژن اوره ای شیر بین هفته های اول تا سوم شیر دهی افزایش می یابد.  بعد از هفته سوم شیر دهی میزا ن  آن به تعادل رسیده و معمولابین 22-20 میلی گرم در دسی لیتر باقی می ماند(3).  چون گاو های شیری پر تولید در اوایل شیری دهی نمی توانند به اندازه کافی خوراک مصرف کنند، انرژی مورد نیاز آنها تامین نمی شود بنابراین برای تامین انرژی از ذخیره  بدنی خود استفاده می نمایند در نتیجه دچار تعادل منفی انرژی می شوند. گاوهای شیرده در حال تعادل مثبت انرژی عملکرد تو لید مثل بالایی نسبت به گاوهای در حال تعادل منفی انرژی دارند.  به دلیل اینکه توازون منفی انرژی غیر قابل اندازه گیری می باشد، می توان وضعیت تغذیه ای و عملکرد تولید مثلی را  از طریق نیتروژن اوره ای شیر  مورد ارزیابی قرار داد(3)

 

رابطه بین نیتروژن اوره خون و نیتروژن اوره شیر:

 

نیتروژن اوره شیر و خون هر دو معرف تولید اوره توسط کبد هستند(1). نیتروژن اوره ای پلاسما و نیتروژن  اوره ی شیر شاخصهای سودمندی برای متابو لیسم پروتئین و وضعیت تولید مثلی گاوهای شیرده می باشند . بعد از تغذیه، زمانیکه نیتروژن اوره ا ی خون در حال افزایش است،  نیتروژن اوره ای شیر پایین بوده و هنگامیکه نیتروژن اوره ی خون در حال کاهش است،  نیتروژن اوره ی شیر بیشتر از خون می باشد(1). برخی محققین نشان دادند که بین نیتروژن اوره ی خون و نیتروژن اوره ای شیر همبستگی زیادی وجود دارد(3).

بحث :

با توجه به اینکه تولیدمثل مهمترین عامل در تعیین بازده پرورش دام است و بیشترین درآمد سالانه یک دامدار از تولید- مثل حاصل می گردد، لذا افزایش میزان راندمان تولید مثل مفیدترین اقدام ممکن در جهت افزایش بهره وری  گله است. در رابطه با تاثیر نیتروژن اوره ی  شیر و خون بر میزان آبستنی در دامها تحقیقات زیادی صورت گرفته است. برخی پژوهش ها ی انجام گرفته، اثرات منفی نیتروژن اوره ای شیر را بر روی باروری گاوهای شیری گزارش نموده است.

گر و همکاران (2004) نشان دادند که به ازای افزایش 10 میلی گرم در دسی لیتر نیتروژن اوره ای شیر، نرخ آبستنی پس از اولین تلقیح 2 تا 4 درصد کاهش می یابد.

هجمان و همکاران (2004) همبستگی منفی بین میزان نیتروژن اوره ای شیر و نرخ آبستنی را گزارش کردند. 

 

راجالا و همکاران(2001) در طی پژوهش خود به این نتیجه رسیدند که گاوهای با سطوح نیتروژن اوره ای شیر پایین تر از 10 میلی گرم در دسی لیتر احتمال دارد، 2-4 برابر بیشتر از گاوهایی که سطح اوره ای شیر آنها بیشتر از 4/15 میلی گرم در دسی لیتر است، آبستن شوند.

ملندز و همکاران(2000) با انجام پژوهشی بر روی گاو های هلشتاین فلوریدا گزارش نمودند که گاوهای دارای نیتروژن اوره ای شیر بالا، 18 برابر بیشتر از گاوهایی که نیتروژن اوره شیر پائین دارند غیر آبستن هستند.

پراکستال و همکاران(1989) در یافتند زمانیکه میزان پروتئین خام جیره از 6/12-17 درصد بیشتر شود، سطوح نیتروژن اوره ای خون افزایش یافته و نرخ آبستنی به میزان 13 درصد کاهش می یابد. فرگوسن و چالوپا(1989) گزارش کردند که فرآورده های فرعی متابولیسم نیتروژن مانند اوره ممکن است وظیفه محور هیپو تالاموس- هیپوفیز- تخمدان را تغییر دهند، بنابراین توان تولید مثلی را کاهش می دهند. در یک مطالعه دیگر فرگوسن و همکاران( 1988) گزارش کردند که گاوهای  با سطوح بالاتر از 20 میلی گرم در دسی لیتر نیتروزن اوره ای خون، احتمال دارد در مقایسه با گاوهایی که غلظت نیتروزن اوره ای خون آنها کمتر است، 3 برابر کمتر آبستن گردند.

در ایران هم در این زمینه تحقیقاتی انجام گرفته است. محسن باباشاهی و همکاران(1383) با مطالعه ی همبستگی بین نیتروژن اوره ای خون و نیتروزن اوره ای شیر و باروری  گاوهای شیرده گاوداری های اصفهان گزارش کردند که احتمال آبستنی گاوهایی که غلظت نیتروژن اوره ای شیر آنها بین 5/16-19 میلی گرم در دسی لیتر است بیشتر از گاوهایی است که میزان نیتروژن اوره ای آنها کمتر از 5/16 و یا بیشتر از 19 میلی گرم در دسی لیتر است. با توجه به نتایج گزارش شده موجود انجام تحقیقات بیشتر برای تعیین همبستگی بین نیتروژن اوره ای شیر و نیتروژن اوره ای خون با باروری گاوهای شیرده ضروری به نظر می رسد.

 

نتیجه گیری:

با توجه به مطالب عنوان شده در رابطه با اهمییت تولید مثل و نرخ آبستنی  در گاوهای شیرده و تعیین غلظت مناسب نیتروژن اوره خون و نیتروژن اوره شیر امکان استفاده بهینه از اوره به عنوان منبع ازت غیر پروتئینی و ارزان قیمت در جیره گاوهای شیرده فراهم می شود. همچنین با بهبود میزان نرخ آبستنی در گله ها می توان بازده اقتصادی واحد های دامپروری را افزایش داد.

منابع

1-     باباشاهی، م.، غ قربانی و ح. ر. رحمانی. 1383. همبستگی نیتروژن اورة خون، نیتروژن اورة شیر و باروری گاوهای شیرده. مجله علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، (3):170-180.

 

 2- ع. محرری. 1384. تأثیر شکم زایش بر روی نیتروژن با منشأ اوره در شیر و سایر ترکیبات اقتصادی شیر گاوهای هلشتاین. اولین کنگره علوم دامی و آبزیان کشور.212-215.

 

3- Butler, W. R., J. J. Calaman and S. W. Beam. 1996. Plasma and Milk Urea Nitrogen in Relation toPregnancy Rate in Lacting Dairy Cattle. J. Anim. Sci. 74:858-865.

 

4- Hojman, D., M. Gips and E. Ezra. 2005. Association Between live body weight and milk urea concentration in Holstein cows. J. Dairy Sci. 88: 580-584.

 

5- Guo, K., E. Russek-Cohen, M. A. Varner and R. A. Kohn. 2004. Effect of Milk Urea Nitrogen and other Factors on Probability of Conception of Dairy Cows. J. Dairy Sci. 87:1878-1885.

 

6- Kauffman, a. J. And N. R. St-pierre. 2001. THE Relationship of milk urea nitrogen to urine Nitrogn Excretion in Holstein and Jersey cows. J. Dairy Sci. 84: 2284-2294

 

7- Melendez, P., A. Donovan and J. Hernandez. 2000. Milk Urea Nitrogen and Infertility in Florida Holstein Cows. J.Dairy Sci. 83:459-463 

مشکلات ناف درگوساله هاي تازه متولد شده

 

مشکلات ناف درگوساله هاي تازه متولد شده

 

درمان عفونتها، وقت گير و داروهاي مورد نياز هزينه بر مي باشند ،از اين رو پيشگيري از مشكلات ناف در مورد گوساله هاي تازه متولد شده مورد توجه بسياري واقع شده است. در يك مطالعه دانشگاهي در مورد ضدعفوني كردن ناف، گوساله هايي كه ناف آنها ضد عفوني نشده بود، ميزان مرگ و مير 18 درصدي داشتند و در مقابل گوساله هايي كه ناف آنهاضدعفوني شده بود در حدود 7 درصد مرگ و مير نشان دادند. ( در مقايسات انجام شده توسط دانشگاه كرونل گوساله هايي كه عفونت ناف آنها درمان نشده بود در 3 ماهگي 15/5 پوند وزن كمتري نسبت به گوساله هايي كه با اِِين مشکل مواجه نبودند، داشتند. حالا سئوال اينجاست كه حالات طبيعي و غير طبيعي چيست و چطور مي توان از مشكلات پيشگيري كرد؟

حالات طبيعي براي گوساله هاي تازه متولد شده و گوساله هاي خيلي جوان چيست؟
بند ناف گوساله يك طناب نجات قبل از تولد است.که از محل ناف خارج مي شود. خون از اين طريق از جفت به جنين مي رسد. ادرار نيز براي دفع شدن از مثانه به جفت منتقل مي شود.بطور طبيعي در زمان تولد، وقتي بند ناف قطع مي شود، قسمتهاي دروني بند ناف. ،( 2 سرخرگ نافي، سياهرگ نافي و لوله منتهي به مثانه ( يوراكوس) )به شكم فرو مي روند.قسمتهاي مذکور درون شكم بهتر از محيط بيرون محافظت مي شوند. درفاصله زماني، چند روز بعد از تولد سرخرگها، سياهرگ و يوراكوس چروكيده خواهند شد. در يك گوساله طبيعي، رگ خوني در فاصله دو هفته بصورت يك نخ در خواهد آمد. يوراكوس هم بصورت يك ليگامنت چروكيده مي شود. سوراخي كه اين ضمائم از طريق آن به ديواره شكمبه راه مي يابند ناف ناميده مي شود. که طي 2 ماه اول زندگي، بتدريج بسته خواهد شد.
قطع شدن بند ناف( آنچه ما بطور طبيعي خارج از بدن گوساله مي بينيم) در زمان تولد انجام مي شود.ناف بايد ضرورتاً يك سوراخ خالي باشد. 2 تا 6 اينچ از بند ناف معمولاً از شكم گوساله آويزان است. چنانچه اين بند طي 7 الي 10 روز ، دچار عفونت نشده و مكرراً توسط گوساله هاي ديگر مكيده نشود، خشك مي گردد. به همين دليل، ناف به مدت طولاني باز نمانده وکم کم مسدود مي شود.

حالات غير طبيعي براي گوساله ها ي تازه متولد شده و گوساله هاي خيلي جوان چيست؟
يكي از اين حالات نقص در فرو رفتن بند ناف بطور كامل يا جزئي مي باشد. يعني يک يا هردو سرخرگ و سياهرگ يا لوله ادرار به داخل شكم فرو نمي روند. اين به اين معني نيست كه آنها در داخل حفره بدني شروع به چروكيدن نمي كنند بلكه به اين معني است كه نسبت به حالت طبيعي بيشتر در معرض صدمات فيزيكي و عفونت قرار مي گيرند.به دنبال عفونت غالباً مايعي توليد مي شود كه ممكن است فرآيند چروكيدن را به تأخير بياندازد.
در اين حالت ممكن است كه بند ناف بسيار بلند يا بسيار كوتاه باشد. بند ناف بسيار بلند براي قطع كردن مناسب است. زماني كه بند ناف در محل ناف در شكم و بدون هيچ بخش خارجي قطع شود. ، گوساله بيشتر در معرض پاتوژنها قرار مي گيرد.
در حالتهاي محدودي ، لوله منتج از مثانه (يوراكوس) ممكن است بطور كامل بسته نشود. بنابراين ادارار از بند ناف چکيده و آنرا مرطوب و آماده عفونت مي كند.
سوراخ ديواره شكمبه (ناف)، ممكن است بطور كامل بسته نشده و حالتي به نام، فتق را به وجود آورد.. قصور در بسته نشدن كامل اين قسمت ممكن است ارثي باشد. بعلاوه، عفونتهاي محوطه ناف اغلب با نقص در بسته شدن صحيح سوراخ ناف همراه مي شود.

پيشگيري از عفونتها:
محوطه تميز زايش به پاتوژنهاي كمتري اجازه مي دهد تا در معرض ناف و بند ناف قرار گيرند. درمان فوري محوطه ناف و بند ناف با محلول تنتوريد %7 که اغلب محلول ضدعفوني ناف ناميده مي شود، در پيشگيري از عفونت مهم مي باشد.
محلول ضد عفوني ميبايستي به اندازه كافي براي بند ناف ( قسمتي كه آويزان شده ) و محوطه ناف( سوراخ ديواره شكم كه بند ناف از طريق آن از بدن خارج مي شود) بكار گرفته شود.اين محلول ، يك محلول الكلي است و بوي آنرا مي دهد. اين مايع حاوي يد بوده و رنگ همه چيز را قهوه اي مي كند. در موارد اضطراري ، ماليدن الكل ممكن است تا خريد مايع ضدعفوني متداول، جهت ضدعفوني استفاده شود.

مايع ضدعفوني پستان حاوي غلظت بسيار پاييني از يد مي باشد. و حاوي موادي است كه از خشك شدن مورد نظرممانعت مي نمايد بنابراين در اين زمينه به کار برده مي شود.

مرحله ضدعفوني منجر به پيشگيري از عفونتها از 3 طريق مي شود:
1)كثافات و پاتوژنها را مي‌شويد.
2) مايع الكلي يددار ميكروبها را مي كشد.
3)پايه الكلي به خشك كردن بند ناف جهت پيشگيري از صدمه زدن پاتوژنهاي راه يافته به بدن گوساله از طريق ناف كمك مي كند.

تشخيص و درمان فوري عفونت:
در يك مطالعه 410 گوساله در 18 مزرعه، را بطور هفتگي مورد آزمايش قراردادند. آنها هر يك از گوساله ها را بمدت 8 هفته به ميزان يكبار در هفته مورد بررسي قرار دادند. طي اين بررسي نافهاي دردناك و يا ضخامت ديواره شكم را مشاهده کردند. در نتيجه 57 گوساله مبتلا تشخيص داده شد. (14 درصد) . در اين مطالعه ميزان مسئوليت پذيري صاحب گاوداري براي تشخيص و درمان گوساله هاي بيمار اندازه گيري گرديد.
از ميان 57 گوساله مبتلا، گاوداران تنها 7 مورد را تشخيص داده و درمان كردند.

88 درصد از عفونتهاي ناف توسط صاحبان گوساله ها نه تشخيص داده و نه درمان شده است.
مبارزه ما همواره بر مبناي. تشخيص به موقع عفونت و پيشگيري از ايجاد شكل دمل مي باشد. در درمان نيزرعايت دز مناسب و دوره کامل درمان براي داروي تجويز شده از اهميت بسياري برخوردار است.

منابع:

A.M. Virtala, G. D. Mechor, Y.T. Grohn and H.N. Erb, The effect of calfhood diseases on growth of female dairy calves during the first 3 months of life in New YorkState. Journal of Dairy Science 79:1040-1049

مدير واحد آموزش و بخش علمي شركت دشت سبز اميد

فحل خاموش

فحل خاموش یکی دیگر از مشکلات مهم دامداران میباشد. اغلب دامداران ادعا میکنند که با وجود کنترل دقیق، دامهای آنها علائمی از فحل نشان نمیدهند.
به فحل خاموش در زبان علمی و لاتین Anoestrie گفته میشود که بنا بدلایل، به دو زیرگروه ذیل تقسیم میگردد:

• Acycly : آسیکلی به ناتوانی تخمدانها و بی علائم بودن دوره فحل اطلاق میگردد.
آسیکلی فیزیولوژیک و آسیکلی پاتولوژیک

• Anaphrodisy : در آنافرودیزی فعالیت تخمدانها موجود است ولی دوره فحل یا کلاً بی علائم یا کم علائم است.

آنافرودیزی را به دو زیرگروه ذیل تقسیم میکنند:

• فحل خاموش حقیقی
• فحل خاموش ظاهری

آسیکلی فیزیولوژیک:

آسیکلی حالت نرمال دامهای جوان قبل از رشد بلوغ آنها میباشد. همچنین آسیکلی حالت نرمال در بارداری تحت ترشح هورمون پروژسترون از جسم زرد فعال روی تخمدان دامها میباشد. هر دو مورد حالت فیزیولوژیک غیرفعال تخمدانها میباشد. در اولین هفته پس از زایمان نیز تخمدان غیرفعال فیزیولوژیک میباشد. در سنین بالا هم تخمدانها غیرفعال فیزیولوژیکی میباشند (یائسگی)، این حالت فیزیولوژیک در دامها اغلب دیده نمیشود زیرا دامها تا رسیدن به این سن از دیدگاه اقتصادی از دام جدا میشوند.

آسیکلی پاتولوژیک:

آتروفی (Atrophy) و دیستروفی (Dystrophy) دو دلیل عمده آسیکلی پاتولوژیک میباشد. تحلیل بافت تخمدان تحت آتروفی دلایل متعدد دارد. آتروفی بیشتر در دامهای جوان و تلیسه بدلیل تغذیه نادرست (کیفیت نامناسب و تغذیه یکجانبه) و شرایط محیطی ناسازگار (گرما و رطوبت بیش از حد، کمبود نور) دیده میشود حال آنکه دیستروفی در گاوهای با توانایی شیردهی بالا بدلیل جیره غذایی نادرست، شرایط محیطی ناسازگار (گرما و رطوبت بیش از حد، کمبود نور) و دارای زایمانهای دشوار دیده میشود.
یکی از دلایل دیگر آسیکلی پاتولوژیک سیستهای تخمدان میباشد. دلایل اصلی پیدایش سیستهای تخمدان توانایی شیردهی بیش از حد دام، شرایط نامتعادل تغذیه (کمبود کالری و انرژی، کمبود کاروتین، کمبود سدیم همزمان با مقدار مازاد پتاسیم) و شرایط ناسازگار محیطی بشمار میآید بخصوص وقتی از دام با بنیه (Constitution) ضعیف در شرایط ناسازگار محیطی بازدهی شیردهی بیشتری مطالبه میگردد.

فحل خاموش حقیقی:

دلیل اصلی آن عدم اجرای صحیح و نقص در نگهداری دام (مانند کمبود نور در اسطبل بخصوص در دامهای تلیسه، کمبود تحرک در دامداریهای مطلقاً اسطبلی و بدون چراگاه، نگهداری بیش از حد دام در اسطبل و در نتیجه تنگی جا، گرما و رطوبت بیش از حد بخصوص در فصول گرم سال) و تغذیه دام از لحاظ کیفی و کمی میباشد. نتیجه آن استرس بیش از حد دامها است. ترشح آدرنالین هورمون استرس سبب اختلال در سیکل نرمال جنسی دام و در نهایت تاثیر آن برروی تخمدانها و نارسایی رشد تخمک در تخمدان و اختلال در تولید هومون جنسی استروژن میباشد.
التهاب های مزمن نهفته و بیماریهای پارازیتی نیز تاثیر بسزایی در روند دوره فحل دارند. این دامها دارای فعالیت نرمال تخمدان در طی یک دوره جنسی میباشند ولی علائم آشکار فحل را ندارند.

فحل خاموش ظاهری:

این دامها نه تنها دارای فعالیتهای نرمال تخمدانی میباشند بلکه علائم برونی فحل را نیز دارند و مشکل اصلی از جانب دامدار میباشد.
کنترل دوره فحل بی دقت، ناکافی و ناآگاهانه میباشد و زمان کنترل کوتاه است. کنترل سه بار روزانه و هر بار بمدت 20 دقیقه برای اغلب دامداران مشکل و زمان گیر است.
دلایل ساختمانی دامداری نیز بی تاثیر نمیباشد زمین نامسطح و ناهموار و سقف های کوتاه و کنترل مرتب سم دامها بسیار با ارزش و مفید و سودمند میباشد.

مبارزه با فحل خاموش :

با یک برنامه کنترل دقیق دام و دامداری میتوان فحل خاموش را مبارزه کرد و از کاربرد بی دلیل داروهای هورمونی پرهیز نمود زیرا این داروها علت اثرات منفی جانبی متابولیکی میباشند.

برنامه مبارزه با فحل خاموش در دامداری و گله

• افزایش و تشدید کنترل فحل
• وجود دفتر یادداشت کنترل فحل و نوشتن هر تغییرات مشاهده شده
• اجرای مرتب معاینات کلینیکی باروری و بارداری
• کنترل و تصحیح کیفی تغذیه دام :
1. آنالیز تغذیه
2. محاسبه جیره غذایی دقیق
3. آزمایش ماهیانه یکبار خون جهت نظارت متابولیکی
• نگهداری صحیح دام تحت رعایت تغییرات محیطی
• هماهنگ و یکنواخت کردن دوره فحل دامها جهت همزمان کردن خدمات دامپزشکی و تلقیح مصنوعی (estrus synchronization)

معاینه سیستماتیک کلینیکی باروری و بارداری چگونه است ؟

تاثیر گاز آمونیاک بر گوساله ها.

 

تاثیر گاز آمونیاک بر گوساله ها.

• گاز آمونياك بويژه براي عملكرد سيستم دفاعي گوساله در برابر پنوموني مضر است.
در يك منبع براي گوساله هاي شيري با عنوان "جايگاه تازه متولدين براي گوساله هاي شيري " كارت گوچ نيازهاي محيطي براي گوساله ها پيش از از شير گيري را به صورت زير خلاصه كرده است:
1) محيط استراحت تميز، خشك و راحت
2) تهويه كافي
3) دسترسي مناسب به غذا و آب
اين مقاله با پيگيري چگونگي مديريت در جايگاه گوساله براي رسيدن به اين احتياجات در معرض آمونياك قرار گرفتن گوساله ها را بررسي مي كند. اما قبل از بررسي اين موضوع، اجازه دهيد به اين سئوال جواب دهيم كه " چرا آمونياك براي گوساله ها مضر است؟"

چرا گاز آمونياك مضر است؟

چرا آمونياك براي گوساله ها بد است؟ابتدا بايد بدانيم گاز آمونياك بخصوص براي سيستم دفاعي گوساله در ناي خطرناك است. مژكها (انگشتان مويي) ناي را مي پوشانند. كار آنها هل دادن و خارج كردن مواد خارجي است كه گوساله در زمان استنشاق به داخل ناي برده است. راهي كه توسط آن، در نهايت آشغالهايي كه شامل پاتوژنها مي باشند باعث عفونت در شش نمي شوند.
سيستم انتقالي مژكي، شامل بسياري از اين مژكهاست. هر كدام در يك الگوي زنشي ( ضربه اي) بالا آمده و به عقب بر مي گردند. اين الگوهاي زنشي با هم هماهنگ مي شوند و بصورت يك فعاليت موجي مشاهده مي شود. بنابراين مژه ها از طريق فعاليت موجي خود هم مايعات و هم مواد جامد را بالا برده و از ناي خارج مي كنند. اين روش مي تواند يك راه دفاعي موثر در برابر عفونتهاي تنفسي باشد.
اما اگر مهاركننده هاي مضر ظاهر شوند، سيستم مي تواند شكست بخورد.
بعضي ويروسها بويژه، PI3 و BRSV مژه ها را نابود مي كنند.حتي در غياب اين ويروسها، سطوح پايين گاز آمونياك بطور مزمن، سيستم دفاعي را ضعيف مي كند. اين مسئله به پاتوژنها اجازه مي دهد به بافتهاي تنفسي داخلي وارد شوند. در حالتي كه هم الگوي زنشي مژه ها بصورت انفرادي و هم فعاليت موجي موزون آنها ضعيف شده، سيستم انتقال مژه اي نمي تواند پاتوژنها را به اندازه كافي بالا برده و از ناي خارج كند.

 چرا آمونياك براي گوساله ها بد است؟

 براي قسمت دوم جواب، ابتدا بايد به اين سئوال پاسخ دهيم كه "خطرات ايجاد كننده عفونت تنفسي براي گوساله ها چيست؟" دو فاكتور محيطي به طور حتم گوساله ها را در معرض باكتري هاي ايجاد كننده پنوموني قرار مي دهند. فاكتور اول اين است كه گوساله در كنار مادر خود قرار بگيرد. گاوهاي بالغ ذاتاً حامل فاكتورهاي بيماريزا هستند. وقتي مادر گوساله خود را ليس مي زند، از اين طريق يك كار موثر براي تلقيح ويروسها، باكتريها و پارازيتها را انجام مي دهد.
فاكتور محيطي ديگر اين است كه گوساله از طريق تراكم بالاي گاوهاي مجاور و يا از طريق وسايل گوساله زايي در معرض باكتريهاي ايجاد كننده پنوموني قرار بگيرند. بنابراين، بعيد است كه حتي گوساله هاي تازه متولد شده باكتريهاي ايجاد كننده پنوموني را نداشته باشند. اين باكتريها بسيار رايج هستند كه اغلب تصور مي شود كه آنها بعنوان ساكنين معمول قسمت بالايي دستگاه تنفسي گوساله بشمار مي روند. به اين دلايل، هر زمان كه سيستم انتقال مژكي ضعيف باشد، گوساله ها در معرض ريسك بالايي از ابتلا به بيماريهاي تنفسي قرار خواهند داشت.

چطور مي توان در معرض آمونياك بودن را كاهش داد؟

راه موثر براي كاهش در معرض آمونياك قرار گرفتن، توليد نشدن اين گاز است. اما در جايگاه گوساله، شرايط مثبت و مفيدي براي فعاليت ميكروبها وجود دارد. اوره هم رطوبت و هم مواد مغذي را فراهم مي‌كند. گوساله ها بستر را گرم نگه مي دارند. و مواد بستر اغلب يك pH مطلوب را در محيط فراهم مي‌سازند.
بنابراين چطور مي توان پوسيدگي كود را كاهش دهيم؟ 1- شرايط خشك تر، ميزان كمتر رشد باكتريايي و آزاد سازي آمونياك را با عث مي شود. 2- فراهم كردن مقدار كمتر اكسيژن براي باكتريها، ميزان كمتر آزاد سازي گاز آمونياك را باعث مي شود. 3- كود ( مخلوط ادرار و مدفوع) روي پوست يك حيوان گرم، سريعتر آمونياك توليد مي كند، تميز تر نگهداشتن گوساله، باعث كمتر شدن آزاد سازي آمونياك مي شود.

تمام اين فاكتورها به بستر خشك تميز اضافه مي شوند. خشك به چه معني است؟

زانوي خود را روي بستر بگذاريد. اگر زانوي شما خيس شد، بستر به اندازه كافي براي كاهش توليد آمونياك خشك نيست. مقدار كافي بستر، شرايط را خشك نگه مي دارد. بر خورد اول عليه آمونياك! مقدار كافي بستر شرايط بي‌هوازي (اكسيژن پايين) نامساعد براي رشد ميكروبي فراهم مي كند. برخورد دوم! مقدار كافي بستر گوساله هاي تميز را بيشتر مي كند. برخورد سوم! پاك كردن باكتريهاي ايجاد كننده آمونياك. همچنين، فراهم كردن گردش كافي هوا از طريق تهويه خوب به انتقال هواي پر از آمونياك كمك خواهد كرد

بيوتكنولوژي در توليد دامهاي اهلي

 

بيوتكنولوژي در توليد دامهاي اهلي
مترجم:ژيلا توپچي خسرو شاهي،كارشناس بخش دامپروري مركز تحقيقات كشاورزي آذر بايجانشرقي

بيوتكنولوژي مزاياي جديدي براي توليد كنندگان روستايي منطقه در سطح كوچك دارد. يكي از مهمترين آنها قيمت كم واكسنها مي باشد. استفاده ديگر، توسعه توليدات جديد شامل مواد مغذي دامي ،غذاوداروهاي تهيه شده از توليدات دامي است.طبق بررسي منطقه اي FFTC اخيرا صورتي از توليدات وتكنولوژيهاي مفيد تنظيم شد.
اصلاح نژاد دامهاي اهلي
اصلاح نژاد دامهاي اهلي از نظر كلاسيك خيلي موفق بوده وروند آهسته اي دارد.چندين دهه نياز است يك جمعيت دام اهلي با رفتارهاي ژنتيكي پيشرفته اصلاح شوند.بيوتكنولوژي راه را براي توليد آسانتر دامها با ويژگيهاي ژنتيكي پيشرفته جهت تكثير سريع اين دامها هموار مي كند.يك پيشرفت مهم در انتقال جنين در جنينهاي بدست آمده از ماده هاي اصلاح شده ممتاز ميباشد كه جهت آبستني به دامهاي ديگر منتقل مي شود.اين ماده ها شايد تخمهاي بيشتري نسبت به نرمال توليد كنند. در نتيجه تزريقات هورموني كه باعث ايجاد چند تخمك گذاري (superovulation ( ميشود، نه تنها جنين بلكه تخمهاي لقاح نشده (اووسيت)را ميتوان از مادران ممتاز بدست آورد.تلقيح مصنوعي جهت توليد چندين جنين از طريق انتقال به مادران غير وابسته جهت دوره آبستني انجام مي شود.پيشرفتهاي ديگر در استفاده از بيوتكنولوژي در توليد دامها شامل توليد كلون ها (از نظر ژنتيكي ،نتاج يكسان )،تكنيكهاي پيشرفته منجمد كردن اسپرم كه براي تلقيح مصنوعي به كار مي رود.در توليدطيور اين امكان وجود دارد كه جنينهاي جوجه را بارور كرد و آن را داخل يك تخم مصنوعي كشت داد تا آماده تخم گذاري شود.اين عمل امكان دستكاري در يك مرحله جديد قبل از تشكيل تخم را مي دهد.از لحاظ ژنتيكي دامهاي ممتاز هنوز هم مثل هميشه اساس اصلاح نژاد دامي مي باشند. بهر حال با بيوتكنوژي از بهترين دامهاي ماده به عنوان يك منبع ماده ژنتيكي برتر نسبت به يك منبع مستقيم نتاج استفاده مي شود.اين بدين معناست كه آنها يك سرعت توليد مثلي بالاتري نسبت به ديگران دارند. گاوميش آبي به عنوان مثال هر دو سال يكبار فقط يك گوساله توليد مي كند. superovulation و انتقال جنين بدين معناست كه گاوميش تنها جهت پرورش چندين گوساله هر سال مورد استفاده قرار بگيرد.
سلامتي دام
تست نقصهاي ژنتيكي
بيوتكنولوژي شامل تست DNA از نمونه هاي خون ميباشد كه اكنون ميتواند برخي ضعفهاي ژنتيكي را تشخيص دهد.دامهاي حامل ژنها ي ناقص قبل از استفاده براي اصلاح نژاد تشخيص داده مي شود.خوكها با اين ژن نسبت به استرس آسيب پذيرند.آن علايم به هنگام داد وستد يا انتقال براي فروش زياد مي شود.در شرايط استرس خوكها با اين سندرم لرزش ماهيجه يا دم را نشان مي دهند.تنفس آنها ضعيف شده ،پوستشان قرمز و پر از لكه و درجه حرارت بدن افزايش مي يابد.در نتيجه حيوان شايد ضعيف شده يا بميرد. از معايب ديگر سندرم اينكه لاشه حيوان كشتار شده اغلب رنگ پريده و داراي گوشت خراب است كه باعث كاهش قيمت آن مي شود.اين دليل كاهش اقتصادي سندرم ناقوس مرگ ميباشد.رابطه اي بين حساسيت به هالوتان واختلال استرسي مربوط به خوك پيدا شد.با استفاده از ماسك ،گاز هالوتان به خوكچه درطول 3دقيقه داده شد.وقتي به خوكها با سندرم استرس خوكي ،هالوتان داده شداعضاي بدن محكم وسفت شد.اين علايم در خوكهاي نرمال ديده نشد.يك تست جديدDNA كه ميتواند ژن توليد كننده سندرم استرس خوكي را تشخيص دهدكشف شده است.خوكهاي حامل اين ژن شناسايي شده واز برنامه هاي اصلاح نژادي خارج شده است.
بيماريهاي ژنتيكي گله
چند تست DNA براي كشف بيماريهاي ارثي گله در دسترس است كه براي نژادهاي اصلاح شده ملي ژاپن استفاده مي شود.اين تستهادر گاوهاي نر گوشتي جوان مورد استفاده در برنامه هاي تلقيح مصنوعي بكار مي روند. موقعيتها ي شناسايي شده با اين تستها شامل چسبندگي گويچه هاي سفيد خون كه باعث عفونتها ي مكرر باكتريايي،توقف رشد ومرگ در طول اولين سال زندگي وكمبودفاكتور 13كه از لخته شدن خون به طور نرمال جلوگيري مي كندمي شود.تعدادي به دليل خونروي شديد ازبند ناف و بقيه از خونريزي داخلي خواهند مرد.
واكسنهاي جديد براي دامها ي اهلي
يكي از مهيج ترين توليدات بيوتكنولوژي يكسري واكسنها ي جديد جهت حفاظت دامها از امراض است.برخي از آنها ارزانتر بوده ،موثرتر از واكسنهاي موجود مي باشد.بقيه ، واكسنهاي جديدي هستند كه عمل حفاظت در مقابل برخي بيماريهاي عفونت زا را انجام مي دهند.برخي مثالها از واكسنهاي جديد شامل واكسنهاي تركيبي درخوكها كه در مقابل 3نوع عفونت شش حفظ مي كند.در كره ،يك واكسن مؤثرتروجديد دربرابر تب خوكي،يك بيماري بسيار عفوني با نسبت مرگ زياد وجود دارد.در فيليپين از بيوتكنولوژي جهت توسعه واكسن پيشرفته اي براي حفاظت گله و گاوميش آبي در برابرعفوني شدن خون ،يك عامل مهم مرگ براي هر دو گونه ، استفاده مي شود. ديگر دانشمندان در فيليپين از بيوتكنولوژي براي گسترش واكسنهاي جديد در برابر كلراي ماكيان و بيماري نيوكاسل طيور استفاده مي شود.اين واكسنهاي مهندسي زيستي جديد نه تنها مؤثرتر از واكسنهاي قديمي هستند بلكه سالمتر نيز مي باشند. واكسنهاي متداول گاهي حالت سمي داشته وباعث بسياري از بيماريها مي شوند كه بايد جلوگيري شود. واكسنهاي جديد از نظر ژنتيكي براي جلوگيري از اين واقعه درست شده اند.آنها همچنين در درجه حرارت اتاق پايدارندو نياز به نگهداري در يخچال ندارند.اين يك مزيت مهم براي نگهداري آنها در كشورهاي گرم مي باشد.
راههاي جديد استفاده از واكسنها
واكسنهاي جديد وتوسعه يافته بابيوتكنولوژي براي هدفهاي كاملا جديد استفاده مي شوند.واكسنهاي قديمي جهت حفاظت در مقابل امراض با تحريك سيستم ايمني به كار مي روند.برخي از عملكردهاي واكسنهاي جديد شامل توسعه اثر ضريب تبديل غذايي ياتغيير توليد هورمون براي افزايش سرعت رشد مي باشد.اشخاص ديگر ميتوانند توليد شير راتحريك كرده يا لاشه با كيفيت بهتر با گوشت كم چربي توليد كنند.
محصولات حيواني جديد از بيوتكنولوژي
يكي از مهمترين اهداف بيوتكنولوژي رديف تازه اي از محصولات دامي با ارزش مكمل توليدات سنتي از دامهاي زنده (پشم ،شير) ومرده ( گوشت وچرم) مي باشد. اين پيشرفت هنوز در مراحل اوليه اش مي باشد.برخي از اين محصولات درزيرآورده شده::
تركيبات غذايي وغذاهاي جديد
پپتيد هاي فعال از نظر بيو لوژيكي از خون حيوان در كشتار گاهها استخراج مي شود.اين مي تواند به عنوان يك افزودني غذايي جهت افزايش سلامت انسان استفاده شود.محصولات جديد ديگري از خون دام استخراج شده وبه عنوان رنگ كننده هاي مواد غذايي كه ميتواند جايگزين نيترات در توليدات گوشتي شوداستفاده مي شود. بيوتكنولوژي همچنين باعث افزايش شير ومحصولات شيري مي شود. لاكتوفرين انساني يك پروتئين مهم در رژيم بچه ها ميتواند توسط گاوهاي ترانس ژنيك توليد شود. ژنهايي كه كازئينها را به شير مي افزايند در پنير سازي استفاده مي شوند.اينچنين شيري سريعا لخته بسته ودلمه محكمتري دارد.دانشمندان همچنين اقداماتي در زمينه بر داشتن پروتئينهايي از شير هستند كه باعث ميشود لاكتوز غير قا بل تحمل شود. اين عمل تقاضاي توليدات شيري را در آسيا افزايش مي ذهد.چون0 9%مردم آسيا لاكتوز را تحمل نمي كنند.
                               

                           

اثرات پروتئين و انرژي مصرفي بر توليدمثل در گاوهاي شيري

 

اثرات پروتئين و انرژي مصرفي بر توليدمثل در گاوهاي شيري

مقدمه
تغذيه بعد از زايش، زمانيكه توليد شير گاوهاي شيري افزايش مي يابد، مي تواند عملكرد توليدمثلي و به دنبال آن سودبخشي گله را تحت تأثير قرار دهد. بطور كلي، افزايش نيازهاي متابوليكي توليد بالا بهمراه نياز هاي توليدمثلي و سلامت، اثر متقابل بين تغذيه و توليدمثل ( خصوصاً بعد از زايمان ) را به يك موضوع مهم در صنعت گاو شيري تبديل كرده است. تحقيقات اخير، نقش مهم تغذيه را در توليدمثل تأييد كرده اند، و در بيشتر حالات، كمبودهاي غذايي شديد باعث مشكلات و بيماريهاي توليدمثلي شده است. همچنين، مكانيسم تغذيه اي كه بر روي عملكرد توليدمثلي تأثيرگذار است، بسيار پيچيده بوده و به طور واضح قابل تشخيص نمي باشد. با اين وجود، نقش فاكتورهاي غذايي مانند پروتئين و يا تعادل انرژي، و مكانيسم عملكردشان بر توليدمثل، در سالهاي اخير، بيشتر شناخته شده است.
نقش پروتئين در توليدمثل
به منظور افزايش توليد شير و افزايش درآمد، توليدكنندگان شير سعي مي كنند كه مصرف غذا را ، خصوصاً در دوره ابتداي پس از زايمان، حداكثر كنند و از آنجا كه، جيره هاي حاوي پروتئين بالا، در كل ، طعم بهتري داشته و مصرف غذا را افزايش مي دهند، اغلب توليدكنندگان، بيش از نياز گاوها در طول اين دوره، به دامهايشان پروتئين مي خورانند. اين جيره هاي غذايي با ميزان پروتئين بالا، مي توانند بازده توليدمثلي را كاهش دهند. در بيشتر مطالعات، افزايش پروتئين خام جيره را، دليل افزايش زمان تا اولين تخمك گذاري بعد از زايمان و افزايش تعداد سرويس ها به ازاء هر آبستني و يا تعداد روزهاي باز مي دانند. به عنوان مثال، تحقيقات انجام شده در دانشگاه اورگان نشان داده است كه گاوهايي كه با پروتئين بيش از حد تغذيه شده اند ( بيشتر از 10-15 درصد نيازهاي بالا ) ، تعداد سرويس بيشتري به ازاء هر آبستني نياز داشتند و در نتيجه فاصله گوساله زايي طولاني تري را نشان دادند. با اين وجود، برخي تحقيقات ديگر، اثرات زيان آور سطوح بالاي پروتئين مصرفي را بر توليد مثل نشان نداده اند. تناقض هاي مشاهده شده در مطالعات و تحقيقات مختلف، مي تواند بدليل منبع پروتئيني جيره مورد استفاده بجاي كل پروتئين خام جيره باشد. برخي محقيقين معتقدند كه افزايش پروتئين خام جيره، لزوماً با ميزان آبستني ارتباط نخواهد داشت. علاوه بر آن، كل پروتئين خام جيره، عمل متقابل بين توليدمثل و پروتئين مصرفي را به ميزان كافي شرح نمي دهد. بطوركلي مواد پروتئيني در بخشهاي تجزيه پذير پروتئينهايشان متفاوتند. به عنوان مثال دو جيره حاوي 18 درصد پروتئين ممكن است در ميزان پروتئين قابل تجزيه و غيرقابل تجزيه در شكمبه متفاوت باشند. عدم تعادل در منبع و نياز براي پروتئين قابل تجزيه و غيرقابل تجزيه در شكمبه، هر يك ممكن است توليدمثل را تحت تأثير قرار دهند.
به منظور شرح چگونگي اثر منفي مصرف بيش از حد پروتئين بر باروري، 3 فرضيه كلي ارائه شده است:
1ـ محصولات فرعي سمي متابوليسم نيتروژن از شكمبه (آمونياك) و كبد (اوره) ممكن است به اسپرم، تخمك و يا ابقاي جنين تازه، زيان برسانند.
2ـ عدم تعادل در انرژي و پروتئين فراهم شده، ممكن است بازده توليدمثلي را تحت تأثير قرار دهد.
و 3ـ محصولات فرعي نيتروژن يا مصرف انرژي، ممكن است ترشح گنادوتروپين و يا هورمون پروژسترون را تغيير دهد. ( پروژسترون براي توسعه فوليكولي، عبورجنين در طول لوله رحم تا رسيدن به رحم و بطور كلي در ابقاء آبستني مهم مي باشد). اين تأثيرات، ممكن است بطور منحصر بفرد و اختصاصي، همزمان با هم و يا با همكاري هم و بطور سينرژيك اتفاق بيفتند. همچنين، مقدار و منبع پروتئين نيز مي تواند پروژسترون را متأثر سازد. امكان دارد كه در مقاديري از پروتئين خام جيره كه نياز شكمبه را براي پروتئين قابل تجزيه افزايش مي دهد، كاهش در غلظت پروژسترون اتفاق بيفتد. با اين وجود، اثر مصرف پروتئين بر ميزان پروژسترون نياز به مطالعات بيشتري دارد و عواملي مانند، كل انرژي مصرفي و منبع پروتئين نيز بايد مورد آزمايش قرار گيرند.
بدليل تشابه تغييرات هورموني در گاوهاي تغذيه شده با جيره هاي حاوي پروتئين خام بالا، با آنچه كه در گاوها در اثر كمبود انرژي اتفاق مي افتد، بسياري از اين آثار ممكن است ناشي از اثر متقابل با انرژي بجاي اسيدهاي امينه يا محصولات فرعي نيتروژني از متابوليسم شكمبه باشد. جيره هاي با پروتئين بالا يا جيره هاي حاوي پروتئين قابل تجزيه بيش از حد، مي توانند تعادل منفي انرژي را با افزايش توليد شير شدت دهند.
بطوركلي اثرات پروتئين غذا بر باروري بسيار پيچيده بنظر مي رسد، فاكتورهاي مختلفي مانند سن، انرژي، پروتئين غيرقابل تجزيه در شكمبه و سلامتي رحم ممكن است واكنش به تغييرات پروتئين مصرفي را تحت تأثير قرار دهند. به منظور حداقل كردن زيانهاي اقتصادي تغذيه غيرمؤثر پروتئين بيش از حد، بر روي توليد و توليدمثل، جيره ها بايد براي تأمين مقادير مناسبي از پروتئين قابل تجزيه و غيرقابل تجزيه در شكمبه، تهيه شوند. به عنوان مثال، براي گاوهاي پر توليد و گاوهايي كه در ابتداي شيردهي هستند، 35 درصد پروتئين خام بايد بصورت پروتئين غير قابل تجزيه در شكمبه باشد. پس جايگزين كردن برخي منابع پروتئيني عبوري، خصوصاً در جيره هايي كه بر اساس يونجه (زيرا پروتئين يونجه بسيار تجزيه پذير است) تهيه مي شوند، نياز است.
نقش تعادل انرژي در توليدمثل :
انرژي مصرفي مي تواند يكي از مهمترين عوامل تغذيه اي مؤثر بر توليد گاوهاي شيري باشد. انرژي مصرفي ناكافي در تليسه ها و در گاوها در ابتداي شيردهي، عملكرد توليدمثلي را كاهش مي دهد. مصرف انرژي بيش از حد در اواخر دوره شيردهي و در دوره خشكي نيز مي تواند مشكلات چاقي گاو را ايجاد كند كه خود موجب كاهش بازده توليدمثلي آنها در دوره شيردهي بعدي مي شود. زمانيكه تليسه ها با مقادير ناكافي انرژي تغذيه شوند، ديرتر به سن بلوغ جنسي مي رسند و چنانچه جيره هايي كه داراي كمبود انرژي هستند به تليسه هايي كه دوره هاي فحلي طبيعي را شروع كرده اند، خورانده شود، ممكن است موجب توقف دوره فحلي آنها شود. گاوهاي شيرده پرتوليد نيز، در ابتداي دوره بعد از زايمان، ناتوان از مصرف غذاي كافي به منظور تأمين نيازهاي انرژي براي توليد شير هستند. وقتي كه موادغذايي مصرفي نتوانند نيازهاي غذايي افزايش يافته براي توليد شير را مرتفع سازند، تعادل منفي انرژي اتفاق مي افتد. در اين شرايط، نيازهاي انرژي بطور ناقص و از طريق متابوليسم ذخاير بدن، مرتفع مي شود كه اين امر نيز به نوبه خود منجر به كاهش وزن بدن و شرايط بدني مي گردد. متابوليسم بيش از حد ذخاير بدن با تصفيه چربي كبدي بعد از زايمان و كاهش عملكرد توليدمثلي در گاوهاي شيري پرتوليد همراه مي باشد. البته ميزان و مدت زمان تعادل منفي انرژي در طول ابتداي دوره شيردهي، بيشتر به غذاي مصرفي بستگي دارد تا به توليد شير. مكانيسم هايي كه همراه با غذاي مصرفي ناكافي بعد از زايمان و در نتيجه آن تعادل منفي انرژي ، توليدمثل را متأثر مي سازند، هنوز بطور كامل شناخته نشده اند. با اين وجود، برخي احتمالات وجود دارد كه رابطه آنتاگونيستي بين متابوليسم بعد از زايمان و عملكرد توليدمثلي را روشن مي سازند.
هورمون لوتئيز كننده ( LH ) ، يك هورمون مهم و حياتي است كه به منظور دوباره برقرار سازي فعاليت تخمدان، رشد نهايي و بلوغ فوليكولهاي تخمداني، تخمك گذاري و ترشح تخمداني پروژسترون مورد نياز مي باشد. كمبود انرژي شديد ممكن است ترشح LH را تغيير دهد و در نتيجه، توسعه فوليكولي و تخمك گذاري را به تعويق بيندازد. تعادل منفي انرژي در ابتداي دوره بعد از زايمان، ممكن است كه به باروري پايين همراه با اثرگذاري منفي روي كيفيت فوليكولهاي تخمدان، در طول دوره توليدمثلي، منجر شود. بطور كلي، هر فوليكول، تقريباً 70 روز نياز دارد تا كامل شود و بصورت تخمك آماده گردد. فوليكولهايي كه با چنين شرايط نامطلوب انرژي روبرو مي شوند ( تعادل منفي انرژي شديد در دوره ابتدايي بعد از زايمان)، در اين مدت زمان تعيين شده (70روز)، آمادگي انجام وظايف خود را پيدا نمي كنند. گزارش شده است كه فوليكولهاي در حال رشد در گاوهايي كه كاهش شديد وزن را در طول 3 تا 5 هفته بعد از زايمان، بخود ديده اند، فوليكولهاي معيوبي هستند كه در طول دوره توليدمثلي ترشح پروژسترون را كاهش داده و باروري پاييني را ايجاد مي كنند.
بر اساس مطالب بالا، مشخص مي شود كه توليد شير، كمبود انرژي شديد و از دست دادن شرايط بدني با فاصله تا اولين تخمك گذاري، همبستگي مثبت و با نسبت آبستني به اولين سرويس، همبستگي منفي دارد. به اين ترتيب كه براي گاوها با توليد بالا، مدت زمان طولاني تري براي اولين تخمك گذاري بعد از زايمان لازم است، همچنين نسبت آبستني به اولين سرويس و در كل باروري، در گاوهاي پرتوليد پايينتر است. بنابراين استراتژي هاي تغذيه اي كه شروع تخمك گذاري بعد از زايمان را تسريع مي بخشند، مي تواند بر عملكرد توليدمثلي اثر مثبتي داشته باشد. بطوركلي، براي كاهش شرايط بدني از دست رفته و همچنين كاهش شدت تعادل منفي انرژي بعد از زايمان، به منظور افزايش باروري، راههاي متعددي وجود دارد. دو راه رسيدن به حداكثر تراكم انرژي در جيره غذايي گاوهاي شيري در ابتداي شيردهي ، عبارتند از :
1ـ افزايش ميزان كربوهيدرات غير سلولزي جيره ( مثل ذرت با رطوبت بالا)
و 2ـ اضافه كردن چربي ( به عنوان مثال دانه كتان يا چربي عبوري )
افزايش كربوهيدرات غير سلولزي جيره مي تواند از طريق كاهش نسبت علوفه به كنسانتره و يا بوسيله تغذيه با غلات بيشتر، حاصل شود. هر چند كه، جيره با مقادير بالاي غلات ممكن است منجر به اسيدوز و كاهش چربي شير شود. از طرفي ديگر، ضميمه كردن چربي به منظور افزايش تراكم انرژي جيره، مي تواند غلظت كلسترول پلاسماي مورد نياز براي سنتز پروژسترون را افزايش دهد،كه در نتيجه منجر به توسعه باروري مي شود. علاوه بر اين، جيره گاوهاي خشك، در طول اواخر دوره خشكي ( 2-3 هفته آخر )، بايد به طور مناسب تنظيم شود تا اينكه گاوهاي خشك، شرايط بدني زيادي را از دست ندهند و دچار تعادل منفي شديد انرژي در هنگام زايمان نگردند.
با توجه به مطالب گفته شده، روشن است كه تغذيه رابطه نزديكي با توليدمثل دارد. از طرفي ديگر نيز، به علت پايين بودن وراثت پذيري بيشتر صفات توليدمثلي، پيشرفت ژنتيكي حاصل از انتخاب براي اين صفات به كندي حاصل مي شود و مي توان گفت كه در كل مديريت (عوامل محيطي مؤثر ) خصوصاً تغذيه نقش بيشتري را در مقايسه با ژنتيك در بازده توليدمثلي ايفا مي كند. كمبودهاي غذايي و فزوني يا نا متعادل بودن غذايي، همگي نشان داده اند كه مي توانند منجر به تغييرات توليدمثلي شوند. و تنها مشكل اصلي نامشخص بودن ميزان اين افزايش، كمبود يا عدم تعادل مي باشد كه توليدمثل راتحت تأثير قرار مي دهد. مطالعات و تحقيقات بيشتري بر روي گاوهاي شيري پرتوليد نياز است تا نقش تك‌تك مواد مغذي و اثرات متقابلشان بر روي عملكرد توليدمثلي روشن شود. در حال حاضر، بهترين توصيه، تهيه يك برنامه غذايي براي گاوهاي شيري است كه براي تمام مواد مغذي، بالانس شده باشد و تمامي نيازهاي غذايي دام را برطرف كند. با اين وجود، بايد خاطر نشان كرد كه تغذيه، تنها يكي از دلايل مشكلات و بيماريهاي توليدمثلي است. شرايط محيطي، تشخيص بموقع فحلي، زمان تلقيح مصنوعي و ذخيره و حمل اسپرم و رعايت اصول بهداشتي به هنگام زايش نيز مي توانند عملكرد توليدمثلي گله را تحت تأثير قرار دهند. برنامه هاي تغذيه اي مي توانند عملكرد ضعيف توليدمثلي ايجاد شده با مديريت ضعيف را اصلاح كنند.

منابع مورد استفاده:

1- Jordan, E.R., Interaction:Genetic and Reproduction, West Virginia University.
2- Smith, R.D. and Chase, E.L., Nutrition and Reproduction, Cornell University,
http://www.wvu.edu/~ exten/infores/pubs/livepoul/dirm14.pdf.
3- Ahmadzade, A., Effects of Nutrition on Reproduction in Dairy cows, Virginia polytechnic Institute and state University, http://www.dase.vt.edu/extension/nutritioncc/9655.html.
4- Shaver, R.D. and Howard, W.T., Feeding Dairy Cows For Effective Performance,
http://cecommerce.uwex.edu/pdfs/NRC366.PDF.

صنعت شیر در امریکا و نژادهای گاو شیری

 

                   صنعت شیر در امریکا و نژادهای گاو شیری

توسعه صنعت شیر

پایگذاری صنعت شیر در هر کشوری به سه عامل بستگی دارد

1-  بازار مناسب برای شیر و فراورده ها ی شیر

2-  وسایل و نیروی انسانی ماهر برای جمع آوری  عمل آوری و توزیع شیر

3- تامین مداوم شیر با کیفیت مطلوب

برخی از تغییرات اصلی صنعت شیر به وضعیت کنونی :

- گسترش علم باکتری شناسی باعث ابداع روشهایی برای مهار بیماریها و باکتریهای مضر شد.

- کارخانه های پنیرسازی: اولین کارخانه پنیرسازی درایالات متحده در سال 1851 درآیندا نیویورک تاسیس شد

- انجمن گاوداران نژاد اصیل که در حدودسال1860 شروع به کار کرد.

- تاسیس ترویج به فرمان اسمیت- لور در سال 1914 باعث شد که اطلاعاتی که در آژمایشگاههای علمی جمع آوری می شود مستقیماً به گاودارها، عمل آورندگان شیر و مشتری ها برسد.

- مهار بیماریهای گاو بخصوص بیماریهای مشترک بین انسان و دام.

- علاوه بر اینها میتوان به ساخت یخچال ، ماشینهای شیر دوشی و وسایل الحاقی همچون همزن ها ، ظروف کره سازی ، صافی ، یخچال بستنی ، ظروف شیشه ای و کاغذی جهت نگهداری و حمل شیر، وسایل بطری پر کنی خودکار و تانک های بزرگ و کامیون های حمل شیر را بر شمرد.

   تولید شیر

صنعت شیر در امریکا در نواحی اطراف دریاچه های بزرگ و بخش شمال شرقی و همچنین ایالت کالیفرنیا ، ایالت های اصلی تولید کننده شیر هستنند.

صنعت شیر در این مناطق بر اساس چندین عامل پایه گذلری شده است

1- این مناطق دارای بیشترین جمعیت انسانی هستنند.

2- مناطق مرکزی و شمال شرقی به کمربند علوفه و مرتع معروف اند.

3- آب و هوای دریاچه های بزرگ و ایالت های شمال شرقی شبیه به شمال اروپاست.

    طبقه بندی بر اساس استفاده و اصالت

نژادهای گاو را می توان بر اساس استفاده های که از آنها میشود به شیری ، گوشتی و دو منظوره تقسیم کرد.

گاوها را می توان بر اساس اصالت نیز طبقه بندی کرد . گاوی که انساب آن را میتوان تا گاوهای پایه ردیابی نمود به عنوان گاو نژاد اصیل می شناسند .

یک گاو تقریبا خالص شده به عنوان گاوی غیر اصیل که مشخصات اصلی یک نژاد را دارد تعریف می شود.

و در اغلب موارد ، به گاوی اطلاق می شود که زائیده یکی از گاوهای اصیل باشد و توسط اتحادیه نژاد ثبت نام نشده است. یک گاو دو رگه گاوی است که بر اثر آمیزش دو نژاد کاملا متفاوت حاصل می شود. به گاوی که دو رگ نیست ولی مشخصات اصلی یک نژاد را نیز ندارد " اسکراب " می گویند.

هلیشتاین- فریزین: هلیشتاین فریزین اسم رسمی نژاد است. در اروپا معمولا فریزین به گاوی که اجداد اروپایی دارند و هلیشتاین به گاوهای که اجداد آنها از امریکای شمالی است اطلاق می شود. وزن مطلوب گاوهای هلیشتاین نر و ماده بالغ به ترتیب 1000 و 680 کیلو گرم می باشد. گاوهای هلیشتاین به بیشترین تو لید کننده شیر با کمترین درصد چربی شهرت یافته اند.

گوساله هابی این نژاد در میان سایر نژادهای شیری در هنگام تولد بالاترین وزن را دارند. واین ویژگی همرته با رنگ سفید چربی بدن ، آنها را برای تولید گوشت سفید گوساله مناسب می سازد. هلیشتاین دیرتر از جرسی ، گرنزی ، و ایر شایر بالغ می شود.

جرسی: کوچکترین نژاد گاوهای شیری جرسی است که به دلیل چربی زرد برای تولید گوشت قرمز و گوشت سفید گوساله ارزش چندانی ندارد. شیر جرسی ها در مقایسه با سایر نژادها بیشترین درصد چربی و همچنین مواد جامد بدون چربی را دارد. جرسی ها نسبت به تمامی نژادهای دیگرزودتر بالغ می شوند و سریعتر به اوج تولید شیر می رسند. شیر نژاد جرسی به علت کاروتن زیاد زرد رنگ می باشد. گاوهای جرسی به خلوص نژادی شهرت دارند.

گرنزی: گرنزی تا حدی از جرسی بزرگتر است. درصد چربی و همچنین درصد کل مواد جامد بدون چربی در شیر این نژاد اندکی کمتر از جرسی است اما رنگ شیر آن به علت وجود مقدار بیشتر کاروتن زردتر است. وزن گوساله های گرنزی هنگام تولد کمی بیش از گوساله های جرسی است. اندازه کوچکتر ورنگ زرد چربی لاشه موجب می شود که اینها نیز برای تولید گوشت قرمزو گوشت سفید گوساله مناسب نباشد. گرنزی ها دیرتر از جرسی ها بالغ می شوند و قدرت چرای آنها به خوبی جرسی ها نیست. گاوهای گرنزی تا حد بسیار بالایی مطیع و رام می باشند.

براون سوئیس: قدیمی ترین نژاد شیری براون سوئیس است. براون سوئیس از نظر وزن بعد از هلیشتاین حایز مقام دوم است. رنگ قهوه ای براون سوئیس از خیلی روشن تا خیلی تیره متفاوت است. براون سوئیس حیوانی رام ولی کمی لجباز است. این نژاد به سبب اندازه نسبتا بزرگ ، وزن زیاد گوساله ها ، چربی سفید بدن برای پرواربندی و گوشت سفید گوساله تا حد هلیشتاین مقبولیت یافته است. براون سوئیس دیر بالغ می شود و نسبت به نژادهای دیگر دیرتر به اوج تولید می رسند. چرای روی دامنه کوهها منجر به قدرت چرای برتر در این نژاد شده است.

ایرشایر: ایرشایر آخرین نژاد اصلاح شده است. آب وهوا در منطقه ایر در زمان زیادی از سال سرد و نمناک است. گاوهای ایرشایر در طی روند اصلاح نژاد خود به دلیل عدم حاصلخیزی زمینهای منطقه ، مقدار نسبتا اندکی علوفه در دسترس داشته اند این وضعیت بقای حیوانات قوی بنیه و دارای قدرت چرای خوب را به وجود آورده است . گاوهای ایرشایر بزرگتراز گاوهای گرنزی و جرسی است و رنگ آنها از قرمز تا قهواه ای مایل به قرمز و سفید متغیر دارند . گوساله های این نژاد به دلیل وزن و تولید نسبتا پایین برای تولید گوشت گوساله ارزش متوسطی دارند. گاوهای حذفی و گاوهای مازاد نیز برای تولید گوشت دارای ارزش متوسطی می باشند. زیرا خیلی سریع چاق می شوند و دارای چربی سفید هستند. چربی شیر این نژاد 4 درصد و مواد جامد بدون چربی شیر آنها کمتر از گرنزی و جرسی است. شکل پستان این نژاد در مقایسه با اغلب نژادهای دیگر بهترین می باشد.

شورت هورن شیری: نژاد شورت هورن شیری به عنوان نژادی دو منظوره برای تولید شیر و گوشت معروف است. اندازه نسبتا بزرگ آنها امتیازی مثبت برای تولید گوشت و پرداخت قیممت بالا برای گاوهای حذفی است. گوساله های این نژاد به دلیل وزن پایین در هنگام تولد ( 24 تا 36 کیلوگرم ) در مقایسه با گوساله های هلیشتاین و براون سوئیس برای تولید گوشت سفید برتری کمتری دارند. شیر آنها برای مصرف مستقیم و تهیه پنیر کاملا مناسب است. رنگ حیوان از تقریبا سفید تا قرمز متغیر است. ولی بیشتر داری ترکیبی از هر دو رنگ می باشند که به رنگ سرخ تیره معروف است.

انجمن های ثبت نژاد: وظیفه اصلی انجمن های نژاد حفظ اصالت گاوها از طریق ثبت مشخصات آنها می باشد. انجمن های نژادی همچنین انتقال مالکیت گاوها را ثبت می کنند علاوه بر این انجمن های فوق وظیفه ثبت مشخصات مربوط به ارزیابی نوع و تولیدات گاوها نژاد مورد نظر خود را نیز بر عهده داشتند. هدف اصلی انجمن های نژادی توسعه نژاد است . به این منظور دو برنامه اساسی انجام می شود ، یکی نگهداری از رکوردهای تولید است و دومین هدف بهبود تیپ است. یکی دیگر از اهداف اصلی هر انجمن نژادی ، ترفیع نژاد است.

انجمن گاوهای اصیل شیری: هدف این انجمن تلاش همسو و هماهنگ ، برای پیشرفت گاوهای شیری بوده است.

از برنامه های تدارک دیده این انجمن:

1- کارت های شماره گذاری هماهنگ برای گاوهای شیری و گاو نر

2- مجوعه قوانین هماهنگ برای آزمونهای رسمی

3- مجموعه قوانین و مقررات هماهنگ برای ثبت گاوهای که با استفاده از تلقیع مصنوعی جفت گیری شده اند.

4- فهرست گروههای گاوهای شیری برای نمایش های منطقه ای ، ایالتی وملی

5- فهرست مجموعه مسائل اخلاقی برای فروش های عمومی و خصوصی

انتخاب یک نژاد:

1- انتخاب نژادی است که بتواند شرایط بازار فعلی و آینده را برآورده سازد.

2- تمایلات شخصی برای بعضی از گاوداران مهم است.

3- انتخاب نژاد رایج در منطقه در خرید و فروش دام مازاد نکته مثبت دیگری است.

4- آب و هوا در بعضی از مناطق به خصوص مناطق گرم جنوبی مهم است.

5- قدرت چرا باید مورد نظر باشد.

6- قوی بودن گوساله ها مسئله مهم دیگری است که به وزن گوساله ها در موقع زایمان بستگی دارد.

      

 

 

 

 

 

سهم گاوهاي شيري در توليد جهاني غذا

 

سهم گاوهاي شيري در توليد جهاني غذا                         

صنعت شير بر اساس توانايي پستانداران مبني بر توليد شير به مقدار بيش از حد نياز تغذيه نوزادانشان بنا شده است .        

ارزش شير در تغذيه انسان                                       

شير بهترين غذايي طبيعي شناخته شده و يگانه منبع غذايي نوزاد پستانداران است.                                                    

شير به سبب داشتن دو جزه اصلي خود يعني پروتئين و كلسيم در تغذيه انسان جايگاه ارزش مندي دارد.                             

يك ليتر شير در روز تمام نيازهاي پروتئيني اطفال زير 6سال و بيش از 60 درصد نيازهاي پروتئيني در حال رشد(از 6 تا 14 )

را تامين مي كند. همچنين براي افراد 14 تا 20 ساله به استثناي زنان شيرده ،تقريبا ًنيمي از نيازهاي پروتئيني روزانه را تامين مي كند . زنانه شير ده با مصرف يك ليتر شير، تقزيبا ً 44% نياز هاي پروتئيني خود را فراهم مي نمايند.

در يك ليتر شير تقريبا ً 15/1 گرم كلسيم را فراهم مي كند.

يك ليتر شير درروز تمام نياز هاي ريبوفلاوين كودكان در حال رشد وتمامي افراد مسن به استثناي زنان باردار وشيرده را براورده مي كند ، همچنين تقريبا ً به احتياجات ويتامين  نوزادان كمتر از يك سال ، 72% احتياجات كودكان بين 1 تا 2 سال ، بيش از 40% نياز هاي بچه هاي بين 8 تا 10 سال و 29% نياز افراد مسن را تامين مي كند.

عدم تحمل لاكتوز

عدم تحمل لاكتوز ناشي از كمبود انزيم هاي روده اي به نام لاكتاز است كه لاكتوز را به گلوكز تبديل مي كند. در عارضه مذبور انزيم لاكتاز پس از رسيدن به سن بلوغ از بين مي رود ، بنابراين مصرف شير باعث نفخ ، سر وصداي شكم  واسهال مي گردد ودر نهايت به كاهش جذب مواد مغذي از دستگاه گوارش منجر مي شود.

براي اشخاصي كه واقعا ً نمي توانند لاكتوز را تحمل كنند راههاي زير وجود دارند از جمله مي توان مصرف مقدار كم متوالي شير در خلال روز ، مصرف اكثر پنير ها و محصولات تخمير شده مثل ماست يا مصرف شير كه لاكتوز آن هيدروليزه شده است را پيشنهاد كرد.

مشكل تامين پروتئين حيواني

مشكلات زمينه ساز عدم امكان تامين پروتئين حيوان: سوء تغذيه در كشورهاي در حال توسعه شايع تر است كه كمبود كالري دارند و سرعت رشد جمعيت در آنها بالاست و اغلب زمينهاي قابل كشت آنها به توليدات غلات اختصاص دارد. توليد دام بايد بر روي زمينهاي غير قابل كشت و زرع و زمينهاي مناسب براي توليد علوفه در بك چرخه تناوب غلات و علوفه و يا توسط غلات مازاد بر نياز انسان صورت پذيرد مشكل ديگر آن است كه كشورهاي در حال توسعه اغلب در مناطق گرمسيري يا مناطق نيمه گرمسيري جهان واقع شده اند. مشكل سوم پايين بردن درآمد سرانه در اغلب كشورهاي در حال توسيعه است.

نژاد

تاریخچه و شناخت نژادهای مختلف گاو

هلیشتاین- فریزین:هلیشتاین فریزین اسم رسمی نژاد است. در اروپا معمولا فریزین به گاوی که اجداد اروپایی دارند و هلیشتاین به گاوهای که اجداد آنها از امریکای شمالی است اطلاق می شود. وزن مطلوب گاوهای هلیشتاین نر و ماده بالغ به ترتیب 1000 و 680 کیلو گرم می باشد. گاوهای هلیشتاین به بیشترین تو لید کننده شیر با کمترین درصد چربی شهرت یافته اند.

گوساله هابی این نژاد در میان سایر نژادهای شیری در هنگام تولد بالاترین وزن را دارند. واین ویژگی همرته با رنگ سفید چربی بدن ، آنها را برای تولید گوشت سفید گوساله مناسب می سازد. هلیشتاین دیرتر از جرسی ، گرنزی ، و ایر شایر بالغ می شود.

جرسی:کوچکترین نژاد گاوهای شیری جرسی است که به دلیل چربی زرد برای تولید گوشت قرمز و گوشت سفید گوساله ارزش چندانی ندارد. شیر جرسی ها در مقایسه با سایر نژادها بیشترین درصد چربی و همچنین مواد جامد بدون چربی را دارد. جرسی ها نسبت به تمامی نژادهای دیگرزودتر بالغ می شوند و سریعتر به اوج تولید شیر می رسند. شیر نژاد جرسی به علت کاروتن زیاد زرد رنگ می باشد. گاوهای جرسی به خلوص نژادی شهرت دارند.

گرنزی: گرنزی تا حدی از جرسی بزرگتر است. درصد چربی و همچنین درصد کل مواد جامد بدون چربی در شیر این نژاد اندکی کمتر از جرسی است اما رنگ شیر آن به علت وجود مقدار بیشتر کاروتن زردتر است. وزن گوساله های گرنزی هنگام تولد کمی بیش از گوساله های جرسی است. اندازه کوچکتر ورنگ زرد چربی لاشه موجب می شود که اینها نیز برای تولید گوشت قرمزو گوشت سفید گوساله مناسب نباشد. گرنزی ها دیرتر از جرسی ها بالغ می شوند و قدرت چرای آنها به خوبی جرسی ها نیست. گاوهای گرنزی تا حد بسیار بالایی مطیع و رام می باشند.

براون سوئیس:قدیمی ترین نژاد شیری براون سوئیس است. براون سوئیس از نظر وزن بعد از هلیشتاین حایز مقام دوم است. رنگ قهوه ای براون سوئیس از خیلی روشن تا خیلی تیره متفاوت است. براون سوئیس حیوانی رام ولی کمی لجباز است. این نژاد به سبب اندازه نسبتا بزرگ ، وزن زیاد گوساله ها ، چربی سفید بدن برای پرواربندی و گوشت سفید گوساله تا حد هلیشتاین مقبولیت یافته است. براون سوئیس دیر بالغ می شود و نسبت به نژادهای دیگر دیرتر به اوج تولید می رسند. چرای روی دامنه کوهها منجر به قدرت چرای برتر در این نژاد شده است.

ایرشایر:ایرشایر آخرین نژاد اصلاح شده است. آب وهوا در منطقه ایر در زمان زیادی از سال سرد و نمناک است. گاوهای ایرشایر در طی روند اصلاح نژاد خود به دلیل عدم حاصلخیزی زمینهای منطقه ، مقدار نسبتا اندکی علوفه در دسترس داشته اند این وضعیت بقای حیوانات قوی بنیه و دارای قدرت چرای خوب را به وجود آورده است . گاوهای ایرشایر بزرگتراز گاوهای گرنزی و جرسی است و رنگ آنها از قرمز تا قهواه ای مایل به قرمز و سفید متغیر دارند . گوساله های این نژاد به دلیل وزن و تولید نسبتا پایین برای تولید گوشت گوساله ارزش متوسطی دارند. گاوهای حذفی و گاوهای مازاد نیز برای تولید گوشت دارای ارزش متوسطی می باشند. زیرا خیلی سریع چاق می شوند و دارای چربی سفید هستند. چربی شیر این نژاد 4 درصد و مواد جامد بدون چربی شیر آنها کمتر از گرنزی و جرسی است. شکل پستان این نژاد در مقایسه با اغلب نژادهای دیگر بهترین می باشد.

شورت هورن شیری: نژاد شورت هورن شیری به عنوان نژادی دو منظوره برای تولید شیر و گوشت معروف است. اندازه نسبتا بزرگ آنها امتیازی مثبت برای تولید گوشت و پرداخت قیممت بالا برای گاوهای حذفی است. گوساله های این نژاد به دلیل وزن پایین در هنگام تولد ( 24 تا 36 کیلوگرم ) در مقایسه با گوساله های هلیشتاین و براون سوئیس برای تولید گوشت سفید برتری کمتری دارند. شیر آنها برای مصرف مستقیم و تهیه پنیر کاملا مناسب است. رنگ حیوان از تقریبا سفید تا قرمز متغیر است. ولی بیشتر داری ترکیبی از هر دو رنگ می باشند که به رنگ سرخ تیره معروف است.

انجمن های ثبت نژاد: وظیفه اصلی انجمن های نژاد حفظ اصالت گاوها از طریق ثبت مشخصات آنها می باشد. انجمن های نژادی همچنین انتقال مالکیت گاوها را ثبت می کنند علاوه بر این انجمن های فوق وظیفه ثبت مشخصات مربوط به ارزیابی نوع و تولیدات گاوها نژاد مورد نظر خود را نیز بر عهده داشتند. هدف اصلی انجمن های نژادی توسعه نژاد است . به این منظور دو برنامه اساسی انجام می شود ، یکی نگهداری از رکوردهای تولید است و دومین هدف بهبود تیپ است. یکی دیگر از اهداف اصلی هر انجمن نژادی ، ترفیع نژاد است.

انجمن گاوهای اصیل شیری: هدف این انجمن تلاش همسو و هماهنگ ، برای پیشرفت گاوهای شیری بوده است.

از برنامه های تدارک دیده این انجمن:

1- کارت های شماره گذاری هماهنگ برای گاوهای شیری و گاو نر

2- مجوعه قوانین هماهنگ برای آزمونهای رسمی

3- مجموعه قوانین و مقررات هماهنگ برای ثبت گاوهای که با استفاده از تلقیع مصنوعی جفت گیری شده اند.

4- فهرست گروههای گاوهای شیری برای نمایش های منطقه ای ، ایالتی وملی

5- فهرست مجموعه مسائل اخلاقی برای فروش های عمومی و خصوصی

انتخاب یک نژاد:

1- انتخاب نژادی است که بتواند شرایط بازار فعلی و آینده را برآورده سازد.

2- تمایلات شخصی برای بعضی از گاوداران مهم است.

3- انتخاب نژاد رایج در منطقه در خرید و فروش دام مازاد نکته مثبت دیگری است.

4- آب و هوا در بعضی از مناطق به خصوص مناطق گرم جنوبی مهم است.

5- قدرت چرا باید مورد نظر باشد.

6- قوی بودن گوساله ها مسئله مهم دیگری است که به وزن گوساله ها در موقع زایمان بستگی دارد.

دفتار شناسی1

رفتار ،‌ شامل هر گونه فعالیت قابل مشاهده و بیرونی جاندار یا موجود ذره بینی ، گیاه یا جانور است. در بیشتر موارد رفتار شامل نوعی جنبش خواه به صورت حرکات اجزای بدن یا جابجایی آشکار است، اما ترشح به محیط بیرون ، تغییر رنگ یا تغییرات آرام حاصل رشد نیز جزء رفتارها محسوب می‌شوند. عدم یا توقف فعالیتی آشکار خود حالتی از رفتار است.

مفاهیم کلی

فرایندهای رفتاری همانند سایر خصوصیات و فعالیتهای جاندار در اصل تحت کنترل ژنتیکی قرار دارند. بنابراین نوع رفتاری که یک جاندار از خود بروز می‌دهد، اجباری است و لااقل تا حدی توسط اطلاعات ژنتیکی که به ارث برده تعیین می‌شود. مثلا مردم تا حدی از آن‌رو می‌توانند باهم صحبت کنند که ژنهای لازم برای رشد ماهیچه‌ها و سایر اجزای دهان و حلق را که برای حرف زدن لازمند به ارث برده‌اند.

اما جنبه‌های ویژه‌ای از رفتار ، بر تجربه استوارند و مکانیسمهای غیر ژنتیکی آنها را در کنترل دارند. در عین حال ، با آنکه عوامل ارثی و آموخته شده در هر گونه نقش دارند، تاثیر نسبت این دو گروه ، بر روی رفتارهای مختلف فرق می‌کند. این تاثیر نسبی ، معمولا از روی میزان تعدیل پذیری یک فرایند رفتاری ، سنجیده می‌شود. بر این اساس سه نوع رفتار عمومی با نامهای واکنشی ، فعال و شناختی داریم.

رفتار واکنشی

رفتار واکنشی شامل همه فعالیتهایی است که بیشتر خود به خودی و تقلید نشده باشند. این گروه فعالیتها نماینده ابتدایی‌ترین ترازهای رفتاری هستند. رفتارهای واکنشی بطور کلی بروز شده‌اند و به محض آنکه جاندار مراحل رشد جنینی خود را به پایان می‌رساند، به صورت نسبتا ثابت و یا همه یا هیچ جلوه می‌کنند. از جمله این رفتارها کینزها ، تاکتیسم و تروپیسم را می‌توان نام برد. مثلا حرکت پارامسی با تغییر زاویه به صوت ثابت در هنگام برخورد با یک مانع صورت می‌گیرد. نمونه‌ای از کنیز می‌باشد. در تاکتیسم ، نور گریزی سوسریها و در تروپیسم ، جهت رشد ساقه در حضور نور به طرف بالا.

رفتار فعال

در گروه رفتارهای فعال ، وراثت تواناییهای ویژه‌ای را به جاندار می‌بخشد. اما تحقق این تواناییها تا حدود زیادی به یادگیری و تاثیر جهت دهندگی محیط وابسته است. بنابراین ، جانداری که رفتار واکنشی از خود نشان می‌دهد قابل مقایسه با ربات بوده، اما جانداری که رفتار فعال دارد، ابتدا محرک را ارزیابی می‌کند و بعد پاسخ مناسب می‌دهد. این شکل از رفتار ، نیازمند دستگاه عصبی نسبتا پیشرفته‌ای است.

بنابراین در جانوران عالی و بویژه در مهره‌داران بروز می‌کند. از جمله این رفتارها ، جستجوی غذا و استفاده از آن ، آراستن و پاکیزه کردن خود ، ارتباط با دیگران ، جفت‌گیری ، دفاع و حمله ، زندگی و خانواده و اجتماعی شدن را می‌توان نام برد. برخی از اینها تا حد زیادی آموخته شده‌اند برخی دیگر اساسا از طریق ارثی برنامه‌ریزی شده‌اند مثل بلعیدن غذا.

رفتار شناختی

پیشرفته‌ترین صورت رفتارها را فعالیتهای شناختی تشکیل می‌دهند. در این تواناییهای رفتاری ، ژنها فقط زمینه‌ای بسیار عمومی و وسیع را فراهم می‌آورند و کاربرد عملی آن تواناییها ، وابستگی بسیار به عوامل خارجی دارد. جانور در این مورد نه تنها فعالانه در برابر محرک پاسخ می‌دهد، بلکه می‌تواند راههای تازه‌ای برای چگونه پاسخ دادن را بجوید یا آنکه فعالیتهای خود را ابداع کند. از جمله این نوع رفتارها ، نوع اکتشافی را می‌توان نام برد که طی آن جانور خود را با اوضاع محیط تازه وفق می‌دهد.

اشیا ناآشنا از طریق بینایی ، بویایی یا لمس کردن مورد بازرسی قرار می‌گیرند. معمولا در ابتدا به سرعت عقب نشینی می‌کند. بعد عملیات بازرسی مکرری صورت می‌گیرد، که فواصل میان آنها تدریجا زیاد می‌شود. هر چه شی پیچیده‌تر باشد، اعمال اکتشافی نیز زیادترند. نوع دیگر بازی است که بخصوص در بین پستانداران عمومیت دارد، اما در سایر مهره‌داران هم مشاهده می‌شود. این نوع پیچیده‌تر از اکتشافی است و اثر آموزشی در رفتارهای حمله و دفاع ، جفت‌گیری و مقابله با تعارضهای اجتماعی بعدی دارد.

آموختن و حافظه

از آنجا که به هر حال همه رفتارها تا حدی تحت تاثیر تجریبات گذشته‌اند، بسیاری از دانشمندان می‌کوشند تا مبانی عصبی و شیمیایی حافظه را معین کنند. اگر مکانیسمهای عامل این ذخیره سازی اطلاعات کشف شوند، می‌توان یادگیری را در بسیاری از جانوران از جمله آدمی بهبود بخشید یا تحت کنترل گرفت. تحقیق درباره اساس سلولی و شیمیایی کنش مغز در طول سالیان اخیر به پردازش ما درباره چندین نوع از رفتارهای طبیعی افراد ، افزوده است.

بعضی از این قبیل یافته‌ها حتی در معالجه انواعی از بیماریهای وابسته به مغز موثر بوده‌اند. بیشتر این نتایج مستقیما از این جا منشا می‌گیرد که داروهای ویژه‌ای با تاثیر گذاردن بر ناقلهای عصبی موجود در مغز ، بعضی از انواع رفتارهای غیر طبیعی انسان را از بین می‌برند. مثلا بسیاری از داروهایی که برای رهایی از افسردگی تجویز می‌شوند در گروههای ویژه‌ای از سیناپسهای مغزی ، بر مقدار نور اپی‌نفرین اثر کرده و آنرا افزایش می‌دهند.

ساعتهای بیولوژیکی

بیشتر رفتارهای همه جانداران دارای نظمهای دوره‌ای است و اغلب این رفتارهای دوره‌ای با بعضی از چرخه‌ای محیط فیزیکی همزمان شده‌اند. مثلا رفتارهای زیادی در گیاهان و جانوران وجود دارند که دوره تناوب آنها 24 ساعت است و به چرخه شب و روز و تغییرات وابسته به دما مربوطند. بیشتر جانداران منطقه ساحلی رفتارهای متناوبی از خود ظاهر می‌سازند که با چرخه جزر و مد هماهنگ است.

جهت یابی

مثل ساعتهای بیولوژیکی که جاندار خود را در موقعیت زمانی خاص قرار می‌دهد، مکانیسمهای رفتارهای دیگری هم وجود دارند که جاندار در موقعیت مکانی مناسب قرار می‌دهد. اساسی‌ترین رفتارهای موثر در جهت یابی کینزها ، تاکتسیم و تروپسیم می‌باشند. مثلا کینزها و تاکتیسمها با فعالیتهای حرکتی توامند که سبب می‌شوند جانداران که به مناسب‌ترین صورت در زیستگاه خود توزیع شوند. تروپیسمها می‌توانند جانداران غر متحرک را در موقعیتهای مناسبی نسبت به محیط اطراف خود قرار دهند. یکی از راهنمایان خوب جهت یابی ، تنظیم موقعیت خود نسبت به خورشید است که جاندار بر اساس محل و یا تغییر مکان ظاهری خورشید در آسمان ، مسیر خود را اصلاح می‌کند.

الگوهای سازمان اجتماعی

در تمام جانوران اجتماعی ، اعضای یک گروه متقابلا بهم وابسته‌اند اما هر کدام در کار ویژه‌ای تخصص یافته است. همکاری بین اعضای یک گروه ، توسط یک یا چند شکل ارتباط ریست شناختی ، یعنی فعالیتهای فردی برقرار می‌شود که رفتار سایر جانداران را به شکلی سازگار کننده تغییر می‌دهد. ارتباط بین جانداران ، از طریق علامات گوناگونی برقرار می‌شود که شامل فرومونها و سایر مواد شیمیایی ، صداها ، نور افشانی ، تغییر رنگ و دادن حالات مختلف به بدن است.

جوامع حشرات

در این مورد می‌توان به رفتار تولید مثلی زنبور عسل اشاره کرد که در بین سایر حشرات نیز مشابه همین دیده می‌شود. زمانی که که جمعیت کندو زیاده از حد شد، ملکه ، چند زنبور نر و چند هزار کارگر از کلونی جدا شده و به منطقه دیگری رفته تا کندویی تازه درست کنند. در کندوی قبلی هم ، کارگرها، چند تخم ملکه را پرورش داده و نخستین ملکه بیرون آمده، فورا ملکه‌های دیگر را نیش می‌زد و آنها را از پا درمی‌آورد. ملکه جوان و بی‌رقیب ، به زودی با یکی از نرها درمی‌آمیزد.

در این هنگام بارها به ارتفاعات زیاد هوا می‌روند و در آنجا میلیونها اسپرم دریافت کند. این اسپرمهای دریافت شده، تا آخر تخمگذاری ملکه ، باقی می‌مانند. در ملکه پیری که اسپرمهایش تمام شده، تخمهای بارور نشده، زنبور نر و نوع بارور شده هم ، به ملکه یا کارگر تبدیل می‌شود که این بستگی به نوع تغذیه آنها دارد. اگر از غذای معمولی استفاده کنند، کارگر و اگر از ژله سلطنتی استفاده کنند به ملکه تبدیل می‌شوند.

جوامع مهره‌داران

رفتار پرخاشگری ، رفتاری است که طی آن یک فرد عضویت خود را بر گروه تحمیل می‌کند و سهم جا ، غذا و جفت ویژه خود را تعیین می‌کند. وسایل تجاوز نیز شامل تهدید و اقدام به نبردهای واقعی است. تظاهر به پرخاشجویی از الگوهای کمابیش استاندارد شده‌ای تبعیت می‌کند از طریق هشدار دادن، لاف زدن یا ترساندن دشمن بالقوه ، جلوی پیکار واقعی را می‌گیرد. در بسیاری از موارد ، این نمایشها حتی در برابر اعضای سایر گونه‌ها هم موثر واقع می‌شوند. مثلا نمایش دادن وسایل دفاعی ، نگاهی خیره که مستقیما متوجه رقیب است، به انقباض درآوردن ماهیچه‌ها ، حرکتی محتاطانه و آرام که در بعضی موارد با غرش توام است و یا بزرگتر جلوه دادن بدن یا بلند کردن پرها یا موها ، همه در بین مهره‌داران به عنوان نشانه‌های تهدید تلقی می‌شوند.

مهره‌داران کمتر تا سر حد مرگ باهم می‌جنگند. اگر تبادل حرکات تهدید آمیز و تهاجمی برتری یکی رقیبان را نشان ندهد، با آغاز جنگ معمولا چنین برتری فورا آشکار خواهد شد. در این صورت پیکار تمام می‌شود و در بیشتر موارد به محض آنکه یکی از دو طرف زخمی شود پیکار تمام می‌شود. هدف از جنگ جانوران ، نابود کردن رقیب نیست بلکه از میان بردن خطری است که از وجود آن ناشی می‌شود و در این میان باید حداقل ضرر به حریف وارد آید و خودش نیز کوشش چندانی نکند

cloning

مروري بر تكنيكهاي همسانه سازي (Cloning) در پستاندارن
تاريخچه، ديدگاهها و كاربردها ي نوين

 

مقدمه:
در روند تكامل، توليد مثل جنسي موجودات عالي به عنوان راهي براي حفظ تنوع ژنتيكي جمعيتهاي انتخاب شده است كه بقاي آن موجود در مواجهه با شرايط مختلف را امكانپذير مي سازد. در اين نوع توليد مثل هر يك از اين نطفه ها حامل نيمي از ژنهاي والدين نر و ماده مي باشد كه به فرزندان منتقل مي شود. تا قبل از كشف روش كلونينگ تصور بر اين بود كه سلولهاي سوماتيك پس از تمايز يافتن قادر به برگشت به حالت اوليه ( تمايز نيافته) نمي باشند. به عبارت ديگر تصور قبلي بر اين پايه بود كه سلولهاي سوماتيك با وجودي كه تنمامي ژنها را در هسته همراه دارند، با اين وجود قادر به توليد موجودي كامل نيستند. كلون كردن به معني تكثير غير جنسي است نمونه عملي آن، تكثير گياهان است و يا در حشراتي مانند زنبور عسل و خزندگان و ماهيها و آبزياني همانند آرتميا پديده اي به نام بكرزائي (Pathenogenis) وجود دارد كه مي توان آن را پديده اي مشابه كلونينگ دانست. كشت بافت گياهي فرآيندي است كه در آن قطعات كوچكي از بافت زنده گياهي جدا شده و به مدت نامحدودي در يك محيط مغذي سترون رشد داده مي شود.كلونينگ از طريق مهندسي ژنتيك در گياهان، حيوانات و يا حتي باكتريها، براي توليد انبوه با كيفيت خاص صورت مي گيرد. از طريق اين تكنولوژي مي توان نسلهاي در حال انقراض را نجات داد. از مزاياي شبيه سازي در پرورش دامهاي اهلي مي توان به استفاده از تعداد محدودي از حيوانات پر توليد با هزينه نگهداري كمتر و افزايش سريع پيشرفت ژنتيكي گله اشاره كرد. با توجه به اينكه فنوتيپ افراد عمدتا تحت تاثير مشترك وراثت و محيط مي باشد هيچگاه حتي در دو قلوهاي يكسان، دو فرد كاملا شبيه به هم نخواهد بود. نتيجتا در شبيه سازي ژنوتيپ افراد كاملا مشابه مي باشد اما دو فرد مذكور فنوتيپ يكساني نخواهد داشت.
روشهاي كلونينگ:
شبيه سازي با روشهاي گوناگوني و با اهداف متفاوت انجام مي پذيرد كه بطور كلي سه روش كلي در اين مورد وجود دارد:
الف- كلونينگ روياني(Embryonic Cloning)
اين روش همان روشي است كه در طبيعت در تولد دوقلوها يا چند قلوها رخ مي دهد. در اين روش در شروع مراحل تقسيم جنيني بعد از لقاح، يعني زماني كه هنوز سلولهاي جنيني تمايز نيافته اند يك سلول را جدا و با تحريكات، اين سلول را به ادامه تقسيم تا حد به وجود آمدن يك جنين مستقل وادار مي كنند.
ب- كلونينگ توليد مثلي(Reproduction Cloning)
هدف از اين روش، توليد موجودات زايا با استفاده از سلولهاي سوماتيك مي باشد. در اين روش در مرحله خاصي از تقسيم سلولي، هسته سلولهاي سوماتيك را كه در هسته شان حاوي تمامي ژنهاي موجود مي باشند جدا كرده و پس از تيمار الكتريكي يا شييميايي اين هسته را در داخل يك تخم لقاح نيافته كه هسته آن قبلا خارج شده قرار مي دهند سپس مجموعه حاصل را در رحم مادري كه بطور مصنوعي شرايط آبستني در آن القاء شده لانه گزيني مي نمايند كه در نهايت موجود جديد كاملا شبيه فردي خواهد شد كه سلول سوماتيك از آن اخذ شده است.
ج- كلونينگ درماني(Therapeutic Clonig)
در اين روش ابتدا با استفاده از سلولهاي سوماتيك يك فرد، شبيه سازي انجام مي گردد و در مرحله اوليه جنيني از روياني كه حاوي چند سلول است تعدادي سلول جدا و در محيط كشت اختصاصي، سلول، بافت يا اندام مورد نظر تكثير مي شود. هدف از اين روش توليد بافت يا عضوي است كه فرد از دست داده است مثل پوست تحليل رفته در نتيجه سوختگي، كليه، كبد، مغز استخوان، قلب، سلولهاي عصبي يا عضلاني. واضح است پيوند اعضا توليد شده به خود شخص، به دليل قرابت ژنتيكي به مراتب موفقيت آميزتر است و بعد از پيوند نيازي به مصرف داروهاي مضرر به منظور جلوگيري از دفع پيوند به مدت طولاني وجود ندارد.
تاريخچه كلونينگ:
تكنيك كلونينگ ابتدا در دوزيستاني مثل قورباغه موفقيت آميز بود. در سال 1996 خبر تولد اولين گوسفند همانند سازي شده مدتها تيتر بسياري از نشريات و منابع خبري را به خود اختصاص داد. مبناي علمي اين خبر در سال 1997 در يك مقاله چاپ شده در مجله نيچر تحت عنوان» توليد نتاج زنده حاصل از سلولهاي جنسي و سلولهاي بالغ پستانداران« به اثبات رسيد. اين گوسفند ماه از سلولهاي پستاني منجمد يك گوسفند كه سالها پيش مرده بود، بدست آمد. در بوجود آوردن دالي دانشمندان با جدا سازي 227 سلول از سلولهاي پستان گوسفند بالغ و انتقال آن به 227 تخمك غير بارو كه هسته آنها خارج شده بود توانستند سلولهاي جنيني بوجود آوردند و آنها را به مدت 6 روز در آزمايشگاه كشت دادند. دانشمندان سپس 29 سلول جنيني را كشت داده و به 29 ميش جانشين به عنوان مادر دوم وارد كرده و در رحم لانه گزيني نمودند در نهايت فقط يكي از آنها توليد گوسفند زنده به نام دالي كرد كه بعد از 5 ماه و نيم از دالي متولد شد.
در حقيقت دالي دوقلوي يكسان همان گوسفندي بود كه مدتها پيش مرده بود. نژاد گوسفند دالي از نژاد فين دورست بود و نام آن از خواننده معرف دالي پاترن گرفته شده بود. زمان تولد دالي 5 جولاي 1996 بود كه با وزن تولد 5/6 كيلو در موسسه رازلين اسكاتلند متولد شد. در نتيجه آميزش طبيعي دالي با يك قوچ نژاد ولش مانتيشن كه ديويد نام داشت در آوريل 1998 يك بره به نام Bonnie متولد شد و در طول زندگي دالي توانست شش بره سالم را بدنيا آورد. در همان سن 6 سالگي مشخص شد كه دالي مبتلا به فرسودگي مفاصل و پيري زود رس شده است از آنجاييكه گوسفند معمولا مي تواند 12 تا 13 سال زندگي كند اين سوال مطرح شده كه چرا دالي در حالي كه شش سال داشت به بيماري مختص دوران كهولت گوسفندان مبتلا شده است. در 14 فبريه 2003 به حيات اين گوسفند به علت بيماري عفونت شش و جراحات كشنده ناشي از اين بيماري خاتمه داده شد. ايان ويلموت سرپرست تيم بوجود آورنده دالي، ابراز نمود كه عفونت شش يك عارضه معمولي در گوسفنداني است كه به مدت طولاني در اصطبل نگهداري مي شوند و با احتمال مساوي امكان بروز اين عارضه در گوسفندان غير همانند سازي شده قابل انتظار است. ويلموت در ادامه سخنان خود افزود كه احتمالا دالي اين بيماري را از گوسفندان ديگري كه همراه او در اصطبل نگهداري مي شدند گرفته بود. در هنگام مرگ دالي شش سال داشت پس از مرگ پيكر دالي در موزه بين المللي اسكاتلند نگهداري شد و در معرض ديد عموم در شهر ادينبورگ قرار گرفت.يك سال پس از تولد دالي، در سال 1998 اولين موشهاي همانند سازي شده و طي سالهاي 1999 الي 2000 اولين خوك، بز و گاو همانند سازي شده با موفقيت به دنيا آمدند. اولين قاطر كلون شده در 5 مه 2003 توليد گرديد و با اين تولد اميد به موفقيت در كلون كردن آتي اسبهاي مسابقه افزايش يافت. دانشمندان دانشگاه آيداهو با قرار دادن DNA سلول پوست يك قاطر به درون تخمك تخليه شده، يك اسب به تولد رساند. يانگ يانگ بز همانند سازي از يك سلول سوماتيك مي باشد كه توسط دانشمندان چيني بوجود آمده است. در همانند سازي اين بز از تكنيكي به نام انتقال هسته استفاده شد. در اين تكنيك از سلولهاي گوش يك بز بالغ و از سلولهاي تخمك بزهاي ديگر نمونه گيري و كشت سلولي انجام شد. بز يانگ يانگ از طريق اميزش طبيعي با يك بز نر 6 ساله موفق به توليد دو بزغاله با جنسيت نر و ماده شد كه تا كنون گفته مي شود هر دو بز از لحاظ سلامتي در وضعيت مناسبي به سر مي برند.در 27 دسامبر سال گذشته شركت كلونايد به عنوان نخستين موسسه فعال در زمينه Human Cloning كه در سال 1997 ميلادي توسط فرقه اي بنام رايليان به رهبري فردي بنام Claude Vorihon مشهور به دايل تاسيس گرديد ادعا كرد اولين انسان همانند سازي شده را بوجود آورده است.اين فرقه با افكار عجيب خود معتقدند كه انسان بر روي زمين توسط موجودات ساير كرات از طريق روشهاي مهندسي ژنتيك بوجود آمده است. ا ولين انسان كلون شده كه توسط اين شركت پا به كره خاكي گذاشته، دختري است كه زيركانه به نام حوا(Eve) براي او انتخاب گرديده و از يك زن 31 ساله آمريكايي نشات گرفته است. منشا اين دختر يك سلول از كودك دو ساله اي بود كه در يك سانحه رانندگي جان باخته است. هنوز آزمايش DNA بر روي كودك صحت ادعا را ثابت نكرده است.
مزايا و معايب كلونينگ
حيوانات كلون شده اجازه پيشرفت سريع در درك مكانيزم روشن و خاموش كردن ژنها را مي دهد و بوسيله استفاده از حيوانات همانند سازي شده و يكسان از لحاظ ژنتي